chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Gedachten, overwegingen en vragen - een inleiding bij het thema van de maand

25/02/2017
by Jumbo KLERCQ
Taal: NL

Het thema van EPALE dit kwartaal is 'de voordelen van volwasseneneducatie'. Mooi. Positief. Bemoedigend. Was het maar zo eenvoudig. De Engelse titel van het thema was benefits of adult education in the broad sense. Letterlijk is de vertaling zo gek nog niet. Alleen het “in de breedste zin des woords” is gemakshalve achterwege gelaten. Maar dan nog. Is het wel zo makkelijk om te praten over de voordelen van volwasseneneducatie? Zo lang ik in dit veld meeloop (en dat is bijna 40 jaar), struikel ik over de discussie dat de resultaten en de impact van volwasseneneducatie onvoldoende meetbaar zouden zijn. Is het dan niet nogal opportunistisch om dit thema te kiezen? Is het niet vooral onszelf op de borst kloppen en vaststellen dat we het nog niet zo slecht doen? 

Volgens mij niet. Ik denk dat het nu – in dit tijdgewricht van brexits, trumps, de verkiezingen in het vooruitzicht en ik weet niet wat ons nog meer te wachten staat – bij uitstek de tijd is en ook raadzaam om aandacht te vragen voor de voordelen van volwasseneneducatie. Dat is om verschillende redenen hard nodig.

Punt 1: er is nu niet of nauwelijks aandacht voor volwasseneneducatie. Het beleid is gedecentraliseerd, de landelijke overheid heeft zich teruggetrokken en de lokale overheden hebben andere prioriteiten.

Punt 2: het merendeel van de volwasseneneducatie bestaat uit non-formele en informele leeractiviteiten en zijn daardoor goeddeels uit zicht. Ze vallen dus meestal buiten elke vorm van bekostiging en de begeleiding wordt steeds meer aan vrijwilligers overgelaten.

Punt 3: voor zover er wel geld beschikbaar is, is dat peanuts vergeleken bij wat er uitgetrokken wordt voor hoger onderwijs, bvo en bbo.

Punt 4: het afbraakbeleid van de afgelopen jaren dient hoognodig omgezet te worden in noodzakelijke investeringen in de toekomst.

 

/epale/nl/file/voordelen5pngvoordelen5.png


Helder dus, meer aandacht is hard nodig. Maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. In een eerste brainstorm rond dit thema gaven de EPALE-ambassadeurs nogal uiteenlopende richtingen aan waar het bij dit thema om zou moeten gaan:

-      Herijking van het klassieke “vormende” (Bildung) aspect van adult education

-      Mensenrechten/-beelden benoemen en expliciet maken

-      Het brede karakter van adult education benadrukken

-      Vergelijking met andere landen

-      Visie op langere termijn over waar het naar toe moet met volwasseneneducatie.
 

Dat klink misschien nogal vaag, maar dat is het niet. Het zegt op zich niets over de benefits, maar het geeft wel aan naar wat voor verbanden we willen zoeken. Niet naar de voordelen op zich dus, maar naar benefits in een hele brede context. Meer naar waar educatie over zou moeten gaan dan naar wat het concreet oplevert.

Toch is dat laatste natuurlijk ook belangrijk. Op de kernvraag “Wat is ons doel met dit thema?” antwoordden de ambassadeurs op een bandbreedte van “taalcoaching landelijk/lokaal faciliteren” tot “aandacht van beleidsmakers en politici vragen voor de breedte van de volwasseneneducatie”. Het ene uiterste hier is wellicht te smal, maar wel concreet en er zijn wellicht meer van deze concrete doelen te benoemen. Het andere uiterste einde van de bandbreedte is wellicht te groot en te abstract, maar onderstreept wel waar het om gaat: wij vinden dat beleidsmakers en politici vaak te veel alleen de smalle invalshoek van educatie zien, d.w.z. de basisvaardigheden, en te weinig de impact op andere levensdomeinen.  


/epale/nl/file/voordelen1pngvoordelen1.png

Dan maar eens kijken wat er zoal te vinden is. Een eerste verkennend onderzoek op EPALE wordt gebaseerd op trefwoorden als opbrengst, resultaat, impact, rendement, voordeel, effect, effectiviteit, baten, meerwaarde, waarde en verbetering. Aardig concreet dus, maar het is de vraag of het de goede zoektermen zijn. Resultaat, rendement, effectiviteit, baten en meerwaarde klinken vooralsnog teveel als eenzijdig economische termen. Voordeel en effect zijn termen die ook een andere kant benadrukken, namelijk de impact, die niet alleen in kwantitatieve begrippen uit te drukken valt. Waarde en verbetering zijn meer kwalitatieve, maar ook subjectieve termen, misschien te normatief ook.

Maar wat als we het economische, kwantitatieve en kwalitatieve, subjectieve met elkaar verbinden. Dat levert volgens mij de volgende formule op: economische meerwaarde plus impact = DE OPBRENGST. In plaats van de voordelen van volwasseneneducatie spreek ik dus liever over de opbrengst van deelname van volwassenen aan educatieve activiteiten. En ik spreek met opzet van educatieve activiteiten omdat ik daartoe zeker ook het moderne self-directed learning reken: tijd die men zelf kiest om al dan niet met behulp van internet of social media zelf dingen uit te leren zoeken en interpreteren.    


Maar wat is de opbrengst dan? Het eerste overzicht van artikelen op EPALE geeft wel een beeld van de benefits, de opbrengst van volwasseneneducatie, maar dit is wel een eenzijdig beeld:

Taal, laaggeletterdheid, basisvaardigheden

Arbeidsmarkt en employability

Gezondheid

Zingeving en maatschappelijke participatie

11x

2x

2x

1x

 

Dat is beslist geen volwasseneneducatie in de breedste zin van het woord…… Nee, maar het klopt wel met waar de afgelopen jaren het meeste geld en de meeste aandacht naar is uitgegaan. Het komt ook overeen met waar de afgelopen tijd het meeste kwantitatief onderzoek is verricht, Feiten en cijfers, zoals dat dan heet. Maar wat zeggen cijfers? En kunnen alle voordelen wel in cijfers en percentages uitgedrukt worden? Het zegt niets over waarom sommige mensen moeten omscholen en anderen niet. Het zegt ook niets over waarom zoveel laaggeletterden zich goed redden zonder dat ze weer taalonderwijs gaan volgen. Of waarom er aan de ene kant migranten zijn die prima slagen en integreren en anderen juist niet en soms van kwaad tot erger vervallen. Of waarom jonge moslims radicaliseren en alleen maar willen leren vechten. Daarvoor zijn andere bronnen nodig. Dan gaat het niet alleen om de feiten, maar ook om de interpretatie en duiding ervan.

We hebben de zoekopdracht dus verbreed en dat leverde uiteindelijk een zeer divers, maar wel een redelijk uitgebalanceerd overzicht op:

Algemene publicaties 8
Basisvaardigheden 5
Gezondheidsvaardigheden 5
Werknemers- en ondernemersvaardigheden 7
Participatievaardigheden 5

 

 

Er is veel onderzocht, veel geanalyseerd en geïnterpreteerd. Dat is belangrijk. Educatief werkers klooien niet maar wat aan. Er zijn wel degelijk effecten, resultaten, meerwaarde of hoe je het ook allemaal wil noemen. En alles bij elkaar laat dit zien hoe belangrijk volwasseneneducatie eigenlijk is.

Maar over wat we onder de voordelen van volwasseneneducatie in brede zin verstaan, dat lijkt me nu echt onderwerp voor een publiek debat en daarom roep ik iedereen die dit leest op om ons dit op de een of andere manier te laten weten. Wat zie jij als de voordelen van volwasseneneducatie? Even checken of je een account hebt aangemaakt en dan reageren maar!

 

 

Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on LinkedIn
Refresh comments

1 - 2 van 2 weergegeven
  • afbeelding van Tineke Posthoorn

    Vanuit de praktijk wil ik de opmerkingen toevoegen die de vrijwilligers die cursussen organiseren in hun eigen buurt maken. Naast het 'leren' is de sociale functie van volwasseneneducatie erg belangrijk. Mensen met dezelfde belangstelling ontmoeten elkaar tijdens de cursussen. De cursussen dragen in belangrijke mate bij aan het welbevinden en de leefbaarheid van dorpen en wijken. Belangrijk is om aan te sluiten bij wat mensen zelf willen leren, dus ga niet uit van vaste programma's, maar kijk naar de vraag die mensen hebben. Vaak is het lastig om docenten te vinden die dit kunnen, kwaliteit is wel belangrijk!

  • afbeelding van Marissa VAN DER VALK

     

    In De staat van Volwasseneneducatie in Nederland reageert Assistant Professor Theo van Dellen op dit blog. Van Dellen is werkzaam bij de Faculteit Gedrags- & Maatschappijwetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Een stuk uit zijn blog:

     

    "Verdwijnende voordelen van de VE  is in de Nederlandse context misschien wel een betere titel voor het huidige EPALE thema. De Nederlandse ambassadeurs van EPALE beaamden de afgelopen week collectief dat de formele lokale regionale opleidingscentra gesloten ‘geldmachines’ zijn met geen enkel gevoel meer voor de groepen die vooral door alle mogelijke ongelijkheid buiten de boot vallen! De integratie mag in Nederland weliswaar mislukt zijn maar laten we dan opnieuw beginnen met als doel het tegengaan van toenemende (ervaren) ongelijkheid door het bevorderen van de assimilatie van de delen van de bevolking die om wat voor redenen dan ook zich onvoldoende verbinden of verbonden voelen met onze prachtige Nederlandse cultuur en waarden (lees ook het interview met Grapperhaus daarover in de Volkskrant van 4 maart 2017)." 

    Lees meer