chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Acht gouden tips voor succesvol intergenerationeel leren

01/02/2017
by NSS EPALE Nederland
Taal: NL
Document available also in: EN MT DE ES FR IT PL ET LT

Andrew McCoshan analyseert een selectie uit de vakliteratuur over intergenerationeel leren om de ingrediënten voor succes in kaart te brengen.

Intergenerationeel leren – waarbij mensen van alle leeftijden samen en van elkaar kunnen leren – is altijd een kenmerk van menselijke gemeenschappen geweest. In de afgelopen jaren hebben de zorgen over de scheiding van bevolkingsgroepen op basis van leeftijd tot hernieuwde belangstelling voor dit onderwerp geleid. In 1993 onthulde een Eurobarometer-enquête het verbazingwekkende feit dat bijna 1 op de 3 mensen boven de 60 aangaf nauwelijks of geen contact te hebben met mensen onder de 25. De vergrijzende bevolking in Europa heeft samen met de structurele sociale veranderingen de aandacht gevestigd op de noodzaak om ouderen en jongeren bij elkaar te brengen om negatieve stereotypen tegen te gaan die tussen generaties kunnen ontstaan als zij geen contact met elkaar hebben, alsook om de sociale cohesie te versterken.

De uitwisseling van kennis en vaardigheden tussen mensen van verschillende leeftijden is natuurlijk niets nieuws: het is bijvoorbeeld een van de kenmerken van de meester-gezel-relatie. Onze aandacht gaat hier echter uit naar die activiteiten waarmee ouderen en jongeren tot wederzijds voordeel bij elkaar kunnen worden gebracht. Voorbeelden hiervan worden in het onderstaande kader beschreven.

 

 

Voorbeelden van intergenerationeel leren

• Ouderen en jongeren die bij elkaar komen om leerervaringen te delen en een beter beeld van elkaar te krijgen

• Oudere vrijwilligers die leerlingen op school begeleiden

• Jongere vrijwilligers die ouderen diensten en steun verlenen: helpen bij het winkelen, voorlezen, bezoeken, boodschappen doen

• Oudere vrijwilligers die jonge ouders ondersteunen

• Peuters die mensen met dementie in verzorgingshuizen bezoeken

• Ouderen die met leerlingen aan projecten werken voor de bevordering van culturele uitwisselingen door middel van mondelinge geschiedenis of kunst

• Mensen van verschillende generaties die samenwerken om van een braakliggend terrein een wijkpark te maken

Bron: EAGLE (2008) Intergenerational Learning in Europe: Policies, Programmes & Practical Guidance

Kunnen we gezien de enorme verscheidenheid van deze activiteiten bepaalde gemeenschappelijke factoren onderscheiden die bijdragen aan het succes daarvan? Een analyse van de vakliteratuur  [1]

laat zien dat, afgezien van de gebruikelijke principes van effectief management zoals het vaststellen van realistische doelen, haalbare plannen en duidelijke rollen en taken, een aantal specifieke ingrediënten van belang zijn:

 

1. Begrijpen in welke gevallen intergenerationeel leren werkelijk een verschil kan maken.

Een belangrijk uitgangspunt is te begrijpen hoe de verhoudingen tussen jongeren en ouderen liggen, wat voor percepties en stereotypen er bestaan, en de rol die vooroordelen spelen, zoals bij leeftijdsdiscriminatie. De centrale vraag is: helpt de activiteit werkelijk om de barrières tussen generaties weg te nemen?

 

2. Ervoor zorgen dat zowel jongeren als ouderen er baat bij hebben.

De activiteiten moeten voor iedereen geschikt en interessant zijn, hoewel het niet altijd meevalt om win-win-situaties te vinden. De ervaring leert dat het contact tussen verschillende generaties bij een leeractiviteit regelmatig moet plaatsvinden (meerdere uren per week) en gedurende meerdere maanden moet worden volgehouden om effectief te zijn.

 

3. De behoeften en beweegredenen van de potentiële deelnemers begrijpen.

De beweegreden van ouderen zijn doorgaans altruïstisch: het doorgeven van vaardigheden en kennis. Jongeren doen meestal mee om een bijdrage te leveren aan hun gemeenschap.

 

4. Deelnemers weloverwogen selecteren.

Rekening houden met hun achtergrond, eerdere ervaringen en percepties, vertrouwelijkheid garanderen, vaststellen wat hun verwachtingen zijn in termen van betrokkenheid en beschikbare steun.

 

5. De verschillende generaties afzonderlijk voorbereiden.

Bespreek wat zij van elkaar verwachten en hoe zij denken dat zij zich zullen opstellen, en spreek duidelijke basisregels af, zoals het respecteren van elkaars standpunten, ook als zij het niet met elkaar eens zijn.

 

6. Ervoor zorgen dat de bij intergenerationeel leren betrokken beroepskrachten over de juiste vaardigheden beschikken.

De activiteiten begrijpen: dat geldt niet alleen voor de personen die betrokken zijn bij de ontwikkeling en de begeleiding van de activiteiten, maar ook voor het ondersteunend personeel zoals de verzorgers in verzorgingshuizen.

 

7. Ervoor zorgen dat de inhoud en de setting van de activiteit aantrekkelijk is voor zowel de oudere als de jongere deelnemers.

Intergenerationeel leren werkt doorgaans het best buiten de traditionele klaslokalen, zonder groepsgewijze aanpak, vaak in het kader van gerichte projecten zoals lokale geschiedenis. De leerlocatie moet ook gemakkelijk zijn voor mensen die zich moeilijk laten motiveren.

 

8. Activiteiten erkennen en valideren.

Dit is met name belangrijk voor jongeren, aangezien het voor hen soms lastig kan zijn om hun intergenerationele leeractiviteiten in te passen in hun formele onderwijsverplichtingen. Maar ouderen stellen de validering van hun nieuwe competenties ook op prijs!

 

Andrew McCoshan is al ruim 25 jaar werkzaam in de onderwijs- en opleidingssector. Hij is al meer dan 10 jaar gespecialiseerd in het onderzoeken en evalueren van beleidsontwikkeling voor de EU. Andrew is momenteel werkzaam als freelance consultant en Ecvet-expert voor het Verenigd Koninkrijk. Hij heeft ook als kwaliteitsexpert voor de grensoverschrijdende ESF-leernetwerken geadviseerd over de mobiliteit van kansarme jongeren en jonge volwassenen.

 

 

[1] Nuttige bronnen zijn European Map of Intergenerational Learning (En) and European Commission/ICF/GHK (2012) Learning for Active Ageing and Intergenerational Learning: Final Report (En)

Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on LinkedIn