chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Plateforme électronique pour l'éducation et la formation des adultes en Europe

 
 

Blog

À propos des effets désastreux des récompenses pour l'activité

28/12/2018
by Małgorzata Rosalska
Langue: FR
Document available also in: PL

/epale/fr/file/dyskusjajpgdyskusja.jpg

Traduction du polonais - NSS Pologne

Depuis que j'ai commencé mon aventure avec diverses formes d'éducation, j'ai toujours eu du mal à comprendre l'idée de récompenses pour l'activité. Le pire était à l'école primaire. Les enseignants nous ont poussés avec les encouragements à être actifs de manière à obtenir trois avantages, ce qui a eu un impact significatif sur les notes du semestre ou de la note finale. C'était pareil au lycée. J'espérais qu'au collège ce serait différent et que nous serions traités plus sérieusement en tant qu'adultes. Malheureusement, j’ai été très déçue, car au niveau universitaire, j’ai également rencontré des conférenciers qui ont "motivé" les étudiants en misant sur les avantages. Plus j'ai longtemps expérimenté cette forme de soutien à mon activité, plus mon opposition à elle et la conviction de sa nocivité grandissaient. En tant qu'enseignante travaillant avec des adultes, je n’ai JAMAIS proposé de récompenses pour l'activité.

Pourquoi est-ce que je ne paye pas les surplus pour l'activité ?

Il y a plusieurs raisons. Certaines résultent de l'expérience, d'autres de connaissances sur l'activité, la motivation et le travail en groupe.

  1. Déjà à l'école primaire, j'ai réalisé que les mêmes personnes sont toujours actives. Elles n'étaient ni les plus intelligentes ni les plus bavardes. Elles ont simplement réagi rapidement. Maintenant, je sais que cette situation peut être lue dans de nombreux contextes, mais deux d'entre eux me semblent particulièrement intéressants. Le premier est la nécessité d'une exposition sociale. Dans chaque groupe, nous avons des personnes qui n'ont aucun problème à comparaître ou à parler sur un forum. Parfois, elles peuvent même dominer le groupe, elles ont besoin de beaucoup d’espace et d’attention pour elles-mêmes. Dans chaque groupe, il y aura aussi des personnes qui n'ont pas de tels besoins et peuvent même avoir des craintes d'exposition. Cela signifie que le forum ne parlera pas et ne répondra pas. La deuxième chose est la façon de réagir avec tempérament. Certains réagissent rapidement et fortement, d'autres légèrement et lentement. Certains sont prêts à répondre aux questions posées, pour d'autres, il arrive simplement qu'à la fin du discours de l'enseignant, il y ait un point d'interrogation. Pour moi, cela signifie que je n'ai pas le droit de récompenser (un avantage pour l'activité) ou de punir (le manque de) quelqu'un pour ses traits de tempérament, sa personnalité ou sa forme de caractère.
  2. Un autre problème est la qualité de la parole. Le fait que quelqu'un parle beaucoup et souvent, ne signifie pas nécessairement que ses déclarations portent sur le sujet, sont réflexives et apportent une nouvelle qualité.
  3. Le troisième problème concerne la dynamique d'un petit groupe. Les manuels traitant des problèmes liés au travail avec le groupe suggèrent que dans un groupe de 25 à 30 personnes, 3 à 5 personnes peuvent être actives. La pratique éducative l'indique également. Pour le reste, le plus souvent, manque de temps et d'espace. Principalement parce que la personne suivante ne répète pas les pensées qui ont déjà été mentionnées une fois, même si elles pensent de la même manière. Simplement, quelqu'un les a évoquées avant eux.

En particulier, la dynamique d'un petit groupe génère des effets défavorables de points positifs pour l'activité. Les auditeurs plus lents peuvent avoir un sentiment de préjudice et d’injustice. Ils ne reçoivent pas de gratification, non pas parce qu'ils n'ont rien à dire, mais parce qu'ils ne pourront rien dire. Après quelques échecs, ils renoncent à essayer. Et cela déclenche à cet effet le point le plus désastreux de cette situation, c’est-à-dire le mécanisme de l’impuissance acquise.

Quoi, au lieu des récompenses ?

Tout d’abord, j’évite toute discussion sur le forum ou les soi-disant bavardages. Des formulaires permettent à l'hôte de parler à plusieurs personnes "actives". Au lieu de ces solutions, je suggère de telles formes de discussion qui créent plus d'opportunités, d'échange d'idées, de formulation d'arguments. Je recherche des formes de travail qui impliquent autant de personnes que possible dans le groupe.

J'utilise le plus souvent :

• La discussion sur les "avantages et inconvénients"

• Le débat d’Oxford

• La table ronde.

La discussion "pour et contre" - comme son nom l'indique - est principalement utilisée pour persuader ou résoudre les différends. Ce type de discussion enseigne la préparation d'arguments soutenant et réfutant la thèse, ce qui permet d'analyser les deux aspects du problème. Donc, les plus utiles sont les sujets controversés, pour lesquels il n’est pas difficile de trouver des arguments solides pour et contre. Les participants aux groupes sont ceux que je choisis au hasard. Cela signifie qu'ils doivent rechercher des arguments en prenant entre crochets leurs propres croyances et préférences.

Le débat d'Oxford provient de l'environnement des universités anglaises, où il a été utilisé comme l'une des méthodes les plus populaires pour enseigner diverses matières, notamment les sciences humaines. Cette tradition a influencé la formation de la structure stricte du débat d'Oxford et son ordre. Actuellement, il existe différentes variantes de ce type de discussion, mais ces modifications ne violent pas ses règles traditionnelles. Deux équipes participent au débat d’Oxford: A - les défenseurs de la thèse en discussion (affirmation) et N - les opposants à la thèse (négation); Maréchal et secrétaire: le premier est celui qui dirige le débat, le second traite de l'ordre formel lors de la discussion; Juges: nombre impair d’évaluateurs, préparation des équipes et des intervenants individuels, respect des délais, stylistique des déclarations, etc. et observateurs: personnes extérieures aux groupes susmentionnés qui ont le droit de poser des similaires à questions et de voter pour le gagnant. Les tâches de tous les participants au débat d’Oxford sont celles des participants au débat classique "pour et contre", mais elles sont strictes, plus formalisées et appréciées par des juges et des observateurs.

Une table ronde diffère de la discussion "pour et contre" en ce qu'elle n'est pas utilisée pour résoudre des différends, mais uniquement pour présenter les différents aspects de la question discutée. Par conséquent, au lieu de former deux équipes présentant des arguments lors de la table ronde, des experts sont invités à traiter du même problème, mais sous des perspectives différentes. Les rôles d’experts peuvent être repris par les participants aux activités

Vous pouvez discuter sans avantages pour l'activité !

Les discussions et les débats sont une excellente occasion non seulement de discuter d'un problème ou d'un problème spécifique. C'est aussi un espace sûr pour développer des compétences sociales, telles que la communication, la résolution de conflits, l'argumentation, le travail en équipe. C'est une forme dont on peut naturellement faire l'expérience de la dynamique du travail du groupe, connaître les différences entre le groupe et l'équipe et la notion de complémentarité des compétences. Une discussion bien planifiée, réalisée et discutée peut aider les participants à reconnaître leur réelle compétence en communication. En tant que méthode de conduite de cours elle présente de nombreux avantages :

• implique le participant (quel que soit le rôle qu'il joue dans le débat)

• permet l’utilisation des connaissances et des compétences de nombreux participants en même temps

• soutient le processus de prise de décision

• façonne les compétences de la pensée logique et de l'argumentation

• vous donne la possibilité de préparer des présentations publiques

• soutient le développement des compétences de communication.

Il convient de rappeler qu'il s'agit d'une méthode exigeante. Bien réalisée elle nécessite beaucoup de compétences organisationnelles de la part de l'hôte et des participants. Il faut également prendre en compte que les discussions suscitent souvent des émotions positives donc plus difficiles. Avant de concevoir des classes utilisant ces méthodes, chaque formateur doit déterminer s’il est compétent pour gérer ces émotions.

dr hab. Małgorzata Rosalska – pédagogue, conseillère professionnelle, adjointe au département de formation continue et d'orientation professionnelle de la faculté des sciences de l'éducation de l'université de Adam Mickiewicz à Poznan. Elle est spécialisée dans les domaines suivants: éducation et orientation professionnelle, politique du marché du travail, éducation des adultes et politique de l'éducation.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Affichage 1 - 10 sur 10
  • Portrait de Kamila Madejczyk
    Pani Małgorzato, dziękuję Pani za krytyczny namysł nad problemem, odwagę głoszenia ciągle mało popularnych poglądów oraz chęć i wysiłek stawiania sobie wyzwań w pracy dydaktycznej. 
    Całkowicie podzielam Pani opinię w kwestii dysfunkcjonalności praktyki nagradzania plusami aktywnego uczestnictwa w zajęciach, sprowadzającej się, de facto, do faworyzowania wybranych cech osobowościowych, temperamentalnych. To z kolei już o krok od uskuteczniania prywatnych sympatii i antypatii. Rodzi to negatywne skutki zarówno dla aktywnych, wśród których może pojawić się niekonstruktywna rywalizacja, jak i dla nieaktywnych, utwierdzających się w zastałej dynamice grupy. Z zaproponowanych alternatyw najbardziej skłaniam się ku dyskusji "za i przeciw" oraz dyskusji panelowej. W dyskusji oksfordzkiej nie przekonuje mnie fakt oceniania samej formy, a także zaangażowania uczestników przez sędziów i obserwatorów. 
    Za uwagę zasługuje też jeszcze jedna bardzo ważna kwestia: postawa i umiejętności prowadzącego. Stety czy niestety tego typu aktywizacje wymagają od osoby prowadzącej wysokich kompetencji emocjonalnych i organizacyjnych. Świadomość tego jest ciągle zbyt mała, przynajmniej na to wskazuje codzienna praktyka, bo choć metody wykorzystujące dyskusję pojawiają się w uczelnianych murach, to wykładowcy nie radzą sobie z kontrolowaniem przebiegu i aktywnym regulowaniem atmosfery emocjonalnej podczas ich trwania.
  • Portrait de Marta Malec
    Myślę, że mało osób zwraca uwagę na to, że plusy są mało efektywne. Bardzo dziękuję za te uwagi. Myślę, że podane formy dyskusji są zdecydowanie atrakcyjniejsze.
  • Portrait de Dorota Zielińska
    Pani Małgorzato, dobrze, że ten temat został podjęty. Nigdy wcześniej nie spotkałam podobnego artykułu, który poruszałby tą kwestię. Zazwyczaj większość z nich „doradza” nagradzanie aktywności na zajęciach, czy lekcjach właśnie za pomącą plusa. W pełni podzielam Pani opinię, ponieważ jako osoba siedząca jeszcze po tej drugiej stronie biurka, mam problem ze zrozumieniem, dlaczego nauczyciele i wykładowcy stosują akurat tę metodę, skoro jest wiele innych, bardziej ciekawszych (chociażby te, które Pani zaproponowała). Zawsze podczas pierwszych zajęć, gdy słyszę, że do oceny końcowej będą się liczyć plusy z aktywności nasuwa mi się myśl „O rany, znowu to samo.. może jednak nie będą te plusy miały takiego znaczenia..”. W mojej opinii taki sposób nagradzania aktywności nie jest sprawiedliwy, chociażby z uwagi na to, że każdego z nas różnią pewne cechy indywidualne. Jedni wolą wypowiadać się spontanicznie, inni wolą przemyśleć to co chcą powiedzieć. Można też zauważyć, że nieraz wypowiedzi na zajęciach przeradzają się w tzw. wyścig szczurów, w którym ważne jest tylko to żeby coś powiedzieć i dostać tego plusa, bez zwracania uwagi na jakość i sens wypowiedzi. Podobnie jak Pani uważam, że korzystniejsze byłoby stosowanie debat i dyskusji chociażby ze względu na to, że wymagają one większego przygotowania. Dzięki temu jednocześnie się uczymy i rozwijamy nasze kompetencje społeczne, a nie tylko dążymy do zdobycia określonej ilości plusów.
  • Portrait de Klaudia Kuc
    Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4

    Pani Małgorzato, bardzo się cieszę, że ktoś poruszył ten właśnie temat. Przyznam szczerze, że nigdy wcześniej się na to nie natknęłam, a jest to niewątpliwie ważna kwestia dotycząca dzisiejszej edukacji. Zgadzam się w 100% z Pani wypowiedzią i co więcej – czytając Pani artykuł mimowolnie przytakiwałam i w myślach wciąż pojawiały mi się słowa: to prawda, tak właśnie jest! Z doświadczenia wiem, że podczas pierwszych, organizacyjnych zajęć, kiedy prowadzący przedstawia warunki zaliczenia przedmiotu i padają słowa: obecność oraz plusy za aktywność – znaczna część studentów nie jest z tego faktu zadowolona. Ponadto najczęściej są jeszcze dodane szczegółowe rygory, czyli odpowiednia ilość plusów = odpowiednio wysoka ocena końcowa.

    Oprócz tego co Pani napisała, bywa również tak, że ktoś woli wypowiedzieć się w formie pisemnej i przychodzi mu to z większą łatwością, dlatego to też dodałabym do alternatywnych form zaliczenia. Dobrym sposobem jest również wcześniejsze przesyłanie przez wykładowcę tekstu i prośba odpowiedzi na pytania pisemnie
    w domu. W tej sytuacji, każdy student ma równe szanse i okazję do wypowiedzi przemyślanej i sensownej. Podczas zajęć wykładowca zbiera prace i wówczas każdy ma możliwość otrzymania wymaganego „plusa”.

  • Portrait de Rafał Żak
    Czy mogę otworzyć okno?
    To jest najdziwniejsze pytanie, za które otrzymałem w swoim życiu plusa za aktywność. Co ciekawe działo się to na studiach, więc wydawałoby się w miejscu, w którym szansa na efektywne uczenie jest większa. Miałem prowadzących ćwiczenia, którzy byli fanatykami metody. I rzeczywiście kiedyś udało mi się zapytać w trakcie zajęć w piwnicznej sali o otwarcie okna. A pod koniec zajęć, kiedy Pani prowadząca wstawiała plusy za aktywność, przypomniała sobie, że mnie pamięta ;-)
    Dzięki z artykuł, smaczny ;-)
  • Portrait de Barbara Szymańska
    Dziękuję za poruszenie tego tematu a szczególnie wskazanie na różnice indywidualne w sposobie reagowania i zróżnicowane szanse różnych osób na wypowiedzenie swojego zdania podczas zajęć. Nie pamiętam plusów za aktywność we własnej historii edukacyjnej jednak pamiętam, że najczęściej nie miałam szansy wypowiedzieć się ponieważ zanim się namyśliłam nad odpowiedzią akcja już podążała w inną stronę. I faktycznie w pewnym momencie pogodziłam się z tym, że tak jest i nawet nie podejmowałam prób.
  • Portrait de Małgorzata Rosalska
    Martyna, bardzo dziękuję za Twoje uwagi. Myślę podobnie - przeprowadzenie dyskusji na forum, w dużej grupie to wyzwanie metodyczne. Trzeba być do tego solidnie przygotowanym. Czasem mam wrażenie, że dyskusje traktowane są niezbyt serio. Brałam udział w szkoleniach, kiedy trener chcąc "podgrzać" grupę wprowadzał dyskusję polaryzującą poglądy. Często kończyło się to tym, że kilka osób kłóciło się ze sobą a reszta zajmowała się swoimi sprawami. Niestety tacy trenerzy opowiadają też o takich sytuacjach jak o swoich sukcesach - na ich szkoleniach i zajęciach to dopiero się dzieje! Dla mnie takie sytuacje to raczej strata czasu i marnowanie potencjału grupy.
  • Portrait de Jakub Wierzbicki
    Drzewiej, na studiach, na jednym z przedmiotów można było z określonej liczby plusów uzyskać zaliczenie z oceną bdb. Faktycznie, tak jak Pani pisze, odzywały się stale te same osoby, a jakość (sensowność) wypowiedzi czasem pozostawiała wiele do życzenia. 
    Szczególnie ciekawa wydaje się być dyskusja panelowa, które Pani proponuje, kiedy "ekspertami" są uczestnicy zajęć. Wymagać to będzie od nich przygotowania się do zajęć merytorycznie, ale także refleksji.
    Trzeba będzie sprawdzić to na zajęciach ze studentami, które prowadzę metodą problemową. 
  • Portrait de Małgorzata Rosalska
    Dyskusja panelowa rzeczywiście wymaga wcześniejszego przygotowania uczestników. Ważne jest, aby wykorzystywać w niej nie tylko opinie, ale także wiedzę. Ja najczęściej wcześniej przydzielam role lub perspektywy analizowania danego zagadnienia. Wówczas jest szansa na rzeczywiście merytoryczną dyskusję.
  • Portrait de Martyna Cieśla

    Małgorzato, doskonale rozumiem Twój sprzeciw wobec plusów za aktywność. Jako ktoś, kto najpierw układa w głowie wypowiedź, a następnie zabiera głos, rzadko miałam możliwość spontanicznego wypowiadania się na zajęciach. Niezwykle mnie to frustrowało, ponieważ, jak sama zauważyłaś, osoby, które jako pierwsze zabierały głos, niekiedy nie wnosiły nic wartościowego do dyskusji.

    Zgadzam się z Twoją opinią, że warto starać się angażować wszystkich uczestników. Myślę, że dzięki temu mogą oni się więcej nauczyć poprzez głębsze uczestnictwo, być może też będą lepiej postrzegać samo doświadczenie zajęć i pozytywnie zapisze się ono w ich pamięci, a co najważniejsze - zmniejszy się liczba osób, które chciały się wypowiedzieć, a nie mogły, ponieważ nie walczyły wystarczająco skutecznie o głos.

    Zgadzam się również z tym, że zaangażowanie większej liczby uczestników wiąże się z pewnymi zagrożeniami – emocje, o których pisałaś, mogą nie tylko przeszkodzić w osiągnięciu celu dydaktycznego debaty i doprowadzić do konfliktu w grupie, lecz także zmusić niektórych uczestników do wycofania się, by najmocniejsze charaktery walczyły o „swoją rację”. Uważam, że tylko solidnie przygotowany, asertywny i przede wszystkim opanowany trener powinien podejmować trud przeprowadzenia debaty czy dyskusji, a kiedy temat jest kontrowersyjny, niekiedy warto odpuścić tę świetną, choć ryzykowną metodę dla własnego bezpieczeństwa.