Środowisko

Więcej niż możemy przejeść

01/09/2016

Każdego roku w UE marnotrawione jest blisko 88 milionów ton żywności, co stanowi około 20% produkowanej żywności. Szacuje się, że marnotrawstwo żywności pochłania jedną czwartą ogółu zasobów wodnych zużywanych przez sektor rolny.

„Gdyby straty żywności i jej marnotrawienie porównać do kraju, stanowiłyby trzecie co do wielkości źródło emisji gazów cieplarnianych na świecie, po Stanach Zjednoczonych i Chinach”, powiedział komisarz ds. środowiska Karmenu Vella podczas majowej konferencji w sprawie zrównoważonej żywności.

Do strat lub marnotrawienia żywności dochodzi w całym łańcuchu dostaw. Rolnicy mogą odrzucać uszkodzoną żywność, a jeśli ceny rynkowe są niższe niż koszty zbiorów i transportu, plony pozostawia się na polu, by zgniły.

Gdyby straty żywności i jej marnotrawienie porównać do kraju, stanowiłyby trzecie co do wielkości źródło emisji gazów cieplarnianych na świecie, po Stanach Zjednoczonych i Chinach.

Komisarz ds. środowiska Karmenu Vella

Sektory sprzedaży detalicznej i hurtowej odpowiadają za 5% ogółu marnotrawionej żywności. Większość nie zostaje zjedzona, jednak pewne organizacje pozarządowe, jak FoodCycle w Zjednoczonym Królestwie, wykorzystują obecnie niesprzedane owoce i warzywa do przygotowywania pożywnych posiłków dla osób bezdomnych i starszych.

Sami konsumenci odpowiadają za 53% wyrzucanej żywności w całej UE — tj. 92 kg na osobę rocznie. Jednak marnotrawienie żywności przez jednych daje fałszywe wrażenie ubóstwa innych: zgodnie z danymi Eurostatu jednego na dziesięciu Europejczyków nie stać na pożywny posiłek co drugi dzień.

Nie marnotraw

Marnotrawienie żywności jest kwestią zajmującą zarówno aktywistów, jak i rządy krajowe. W maju Francja zabroniła supermarketom wyrzucania lub niszczenia niesprzedanej żywności. Zamiast tego supermarkety muszą przekazywać żywność organizacjom charytatywnym lub przeznaczać ją na paszę dla zwierząt, przy czym te z nich, których powierzchnia przekracza 400 m2, w razie niezastosowania się do zaleceń podlegają karze grzywny w wysokości 3750 euro.

Na szczeblu europejskim Komisja wezwała państwa członkowskie UE do zmniejszenia ilości marnotrawionej żywności zgodnie z celem ustanowionym w tym zakresie w ramach celów zrównoważonego rozwoju ONZ. W ujęciu globalnym ilość marnotrawionej żywności przypadająca na głowę musi zostać ograniczona o połowę do 2030 r. na poziomie sprzedaży detalicznej i konsumpcji, natomiast straty żywności — zredukowane w całym łańcuchu produkcji i dostaw.

Ponadto Komisja w swoim pakiecie dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym nadała priorytet zapobieganiu marnotrawienia żywności. W gospodarce o obiegu zamkniętym materiały pozostają w obrębie gospodarki — są współdzielone, ponownie użytkowane lub poddawane recyklingowi — zmniejszając w ten sposób nacisk na nasze zasoby i środowisko naturalne oraz stwarzając możliwości biznesowe.

Ponieważ nie da się zarządzać tym, co nie jest mierzone, pakiet Komisji zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia działań na rzecz ograniczenia marnotrawienia żywności na każdym etapie łańcucha wartości żywności oraz do sprawozdawczości w zakresie poziomów marnotrawienia żywności.

Proponowane środki obejmują wspólną metodologię w zakresie mierzenia marnotrawienia żywności w całej UE, wspieranie przekazywania żywności organizacjom charytatywnym oraz bezpieczne wykorzystywanie zasobów żywnościowych do produkcji paszy dla zwierząt, a także ulepszenie wykorzystywania oznaczeń dat przez wszystkie podmioty w łańcuchu żywnościowym, w tym przez konsumentów.

W czerwcu detaliści europejscy zobowiązali się do zwiększenia „obiegowego charakteru” swojego sektora, na przykład poprzez bardziej zrównoważone pozyskiwanie surowców, redukcję odpadów wysyłanych na składowiska oraz przekazywanie żywności organizacjom charytatywnym.

Komisja monitoruje wdrażanie pakietu za pośrednictwem platformy (która zostanie uruchomiona 29 listopada) mającej na celu zgromadzenie 70 organizacji członkowskich, by zmaksymalizować wkład wszystkich podmiotów i pomóc w osiągnięciu celu zrównoważonego rozwoju oraz by zredukować straty żywnościowe w całym łańcuchu produkcji i dostaw.

Odpady