Środowisko

Irlandzki punkt widzenia

23/10/2015

Dziesięć lat temu Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał Irlandię winną rażącego naruszenia zaleceń dyrektywy ramowej w sprawie odpadów. Pat Fenton, attaché ds. środowiska z ramienia Stałego Przedstawicielstwa Irlandii przy UE w Brukseli, wraca pamięcią do sprawy, nad którą pracował od samego początku.

„Zdawaliśmy sobie sprawę z powagi sytuacji”, mówi Pat Fenton, wspominając opinię rzecznika generalnego w sprawie pozwu Komisji przeciwko Irlandii, wygłoszoną na rok przed ogłoszeniem orzeczenia przez Trybunał Sprawiedliwości (C-494/01), w którym uznano Irlandię winną niedostosowania się do wymogów ramowej dyrektywy w sprawie odpadów.

Nie uciekamy już od problemów. Dysponujemy procesem, który umożliwia ich rozpracowanie.




Pat Fenton, attaché ds. środowiska

Piastujący w tym czasie stanowisko w departamencie środowiska w Dublinie Pat Fenton został wyznaczony do zareagowania Irlandii na tę decyzję. Jego pierwszym zadaniem było zabezpieczenie odpowiedniej puli środków finansowych oraz powołanie grupy zadaniowej. Musiał również przekonać ministra finansów do pokrycia kosztów prac porządkowych przy nielegalnych składowiskach odpadów.

Bez sporu o winę

Jednym z wyzwań na wczesnych etapach prac było nawiązanie współpracy z władzami lokalnymi, które były bezpośrednio odpowiedzialne za zbiórkę i utylizację odpadów. Pierwszą reakcją była odmowa i zaprzeczenie. Władze lokalne broniły się brakiem niezbędnych zasobów. Jednak po niedługim czasie wszyscy zrozumieli, że nie ma sensu spierać się o winę, trzeba natomiast podjąć odpowiednie działania.

Pieniądze zebrane z irlandzkiego podatku od plastikowych toreb oraz opłat za składowanie odpadów pomogły sfinansować zatrudnienie nowego pokolenia urzędników zajmujących się egzekwowaniem prawa w obliczu nielegalnego składowania odpadów. Irlandzka Agencja ds. Ochrony Środowiska powołała krajową sieć na rzecz poprawy działań w zakresie egzekwowania prawa, a dla zapewnienia spójności działań opracowano specjalny schemat. Otwarto również krajową linię skarg dotyczących zanieczyszczenia środowiska i poinformowano organy sądownictwa, że niskie grzywny nie zdają egzaminu i nie zniechęcają do naruszania przepisów.

Pozostałe kwestie zostały wzięte pod uwagę w ramach jednej sprawy: zdecydowano, by włączyć do niej 42 miejsca składowania, a nie tylko 12, od których sprawa ta się zaczęła. „Uchroniło nas to od odrębnego postępowania sądowego w innych sprawach i umożliwiło zastosowanie tych samych zasad w odniesieniu do egzekwowania prawa i pozyskiwania środków finansowych”, mówi Pat Fenton. „Mieliśmy również po swojej stronie argument, że wszelkie opóźnienia wynikały z procesu ustawowego, a nie z naszej niechęci”.
Dlatego, gdy wyszło na jaw, że 250 tys. ton odpadów z gospodarstw domowych było nielegalnie wywożonych za granicę, Irlandia nawiązała współpracę z władzami Irlandii Północnej i Komisją, by uniknąć osobnej rozprawy za wywóz. Zarządzanie takimi wysyłkami zostało przekierowane z 25 organów do jednego.

Zdaniem Pata Fentona nowe podejście do sprawy odpadów, usprawniona współpraca i odpowiednia sieć egzekwowania prawa to tylko niektóre pozytywne skutki płynące z tej sprawy. „Nie uciekamy już od problemów. Dysponujemy procesem, który umożliwia ich rozpracowanie, ocenę ryzyka i rozwiązanie, także we współpracy z państwem”. Utrzymanie odpowiedniego zaplecza finansowego było najtrudniejszym zadaniem, szczególnie w czasie kryzysu, jednak irlandzkie ministerstwo finansów miało świadomość, że niepodjęcie działań wiązałoby się z ryzykiem nałożenia nowych grzywien w stawkach dziennych.

Pat Fenton odbył już podróż do Grecji, gdzie podzielił się z tamtejszymi urzędnikami doświadczeniami związanymi z tym procesem. Grecja bowiem także mierzy się z problemem nielegalnego składowania odpadów, a politycy do tej pory nie byli świadomi powagi sytuacji i zagrożenia grzywnami w stawkach dziennych.
„Chciałem uspokoić ich obawy, zapewniając, że to się może stać z dnia na dzień”, mówi Pat Fenton. „Gdy ma się opracowany plan działania, Komisja skłonna jest dać czas na jego realizację”.

 

Odpady