Środowisko

„Zielone miejsca pracy” na rzecz wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu

08/07/2014

Gospodarka obiegowa w Europie będzie potrzebować wykwalifikowanych pracowników, wyszkolonych i wyposażonych odpowiednio do coraz większej liczby „zielonych miejsc pracy”.

Podczas sesji Zielonego Tygodnia na temat „zielonych miejsc pracy i umiejętności” koncentrowano się na sposobie, w jaki prywatne firmy i instytucje publiczne zmierzają ku oczekiwanej transformacji. Prelegenci zgodzili się co do potrzeby wprowadzenia spójnych ram prawnych na poziomie UE, obejmujących wszystkie właściwe dziedziny polityki, tak aby firmy zyskały zaufanie i pewność wymagane przy inwestowaniu w nowe miejsca pracy.

Dr Cristina Martinez z Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) pokreśliła, że zielone miejsca pracy muszą nie tylko tworzyć zrównoważoną gospodarkę, ale także sprawiedliwsze społeczeństwo obejmujące wszystkie grupy, o większej spójności pomiędzy celami w zakresie środowiska i zatrudnienia. Prelegentka zauważyła, że „tradycyjnie rozdziela się te dwie dziedziny. My jednak potrzebujemy podejścia wielosektorowego”.

Ekologiczna polityka nie powoduje automatycznie powstawania miejsc pracy ani ich niszczenia. Pytanie brzmi, w jaki sposób się to odbywa.

Dr Martinez przedstawiła dwa nowe sprawozdania OECD dotyczące Ekologicznych umiejętności i miejsc pracy oraz Rzeczywistej realizacji wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Zgodnie z Programem Ochrony Środowiska NZ (UNEP) szybko rozwija się zatrudnienie w tak ekologicznych sektorach, jak energetyka wiatrowa, energetyka słoneczna oraz oczyszczanie wody.

W wielu tradycyjnych branżach, do których należą górnictwo, przemysł cementowy, przemysł ropy naftowej i chemiczny, potrzebne są restrukturyzacja i zdobywanie innych umiejętności, ponieważ innowacje w tych dziedzinach wymagają pracowników, których umiejętności różnią się od tradycyjnych. Jednak nowe stanowiska, przykładowo w zarządzaniu branżami ekologicznymi, zwykle są obsadzane przez mężczyzn. Zdaniem prelegentki: „Powinniśmy skoncentrować się na dziedzinach, gdzie rolę odgrywa płeć”.

Dawniej w pewnych sektorach, na przykład w recyklingu i gospodarce odpadami, zatrudniano robotników o niskich kwalifikacjach, którym teraz należy zaproponować zmianę kwalifikacji, o ile to możliwe. Inny przykład to przemysł górniczy, w którym rolę odgrywa nie tylko płeć, ale i wiek. „Wielu górników przekroczyło 50. rok życia i w razie restrukturyzacji ich dawne umiejętności przestaną być użyteczne. Zwiększenie roli ochrony środowiska w gospodarce musi stanowić możliwość wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu”, powiedziała dr Martinez.

Zwrot z inwestycji

José Lopes, dyrektor ds. doskonałości technicznej w firmie Jaguar Land Rover Ltd, opisywał, w jaki sposób firma przekwalifikowuje personel inżynieryjny, zwiększając w ten sposób wydajność procesu oraz wykorzystanie materiałów w sposób bardziej zrównoważony dla środowiska. „Ważne jest, aby pokazać, że rozwijamy wszystkie nasze produkty nie tylko zgodnie z wymaganiami klientów, ale także w sposób wymagany przez zrównoważony ekorozwój”.

Firma Jaguar od pięciu lat prowadzi program akredytacji technicznej we współpracy z ośmioma brytyjskimi uczelniami. Prelegent wyjaśniał, że „w miarę wprowadzania ochrony środowiska do gospodarki musimy uwzględniać nowe, powstające technologie”. Firma Jaguar opracowała program złożony z 50 modułów, który ma na celu podniesienie kwalifikacji kadry inżynierskiej. Kompleksowa ocena programu wykazała zwrot z inwestycji przekraczający 200%.

Ciągły problem stanowi fakt, że zaledwie 7% inżynierów w Zjednoczonym Królestwie to kobiety, a działania mające na celu zwerbowanie większej liczby kobiet nie odnoszą znaczącego skutku. Jak powiedział prelegent, „jest to bardzo niepokojące”.
Istotna jest międzynarodowa współpraca przemysłowa. „Wyzwania techniczne, przed którymi staje przemysł motoryzacyjny, prawdopodobnie nigdy nie były większe. Przemysł, uczelnie wyższe i władze muszą współpracować nad opanowywaniem nowych dziedzin badań”, podkreślił José Lopes.

Rozwój umiejętności

Austria ma największy udział „zielonych produktów i usług” w UE. Johannes Fechner koordynuje program kształcenia zawodowego i szkolenie w ramach krajowej inicjatywy klimaaktiv. Jak zauważył prelegent, „zielony” sektor w Austrii dobrze się rozwija, a obroty wzrosły z 31 mld w 2008 r. do 35 mld w 2012 r. (12% PKB).

Podejście do gospodarki niskoemisyjnej w Austrii wspiera się na trzech głównych filarach: prawie, podstawach gospodarczych oraz kształceniu i szkoleniu. System podwójnego kształcenia zawodowego umożliwia młodym ludziom naukę w czasie odbywania praktyk. Prelegent opisał program „rozwoju umiejętności” podczas szkolenia pracowników fizycznych w sektorze budowlanym. Dyrektywa UE w sprawie budynków określa ambitne cele w zakresie oszczędności energii, które wymagają umiejętności budowlanych na wysokim poziomie, a co za tym idzie – wysokich kwalifikacji. Dzięki pomocy państwa inicjatywa klimaaktiv rozwinęła się, tworząc dostępny nieodpłatnie standard budowlany, który stanowi wiodącą zasadę w projektowaniu zgodnym z zasadami ochrony środowiska i efektywnym wykorzystaniem energii, wraz z narzędziami do szkolenia i oceny.

Trzy kluczowe zagadnienia to „dobra administracja, tworzenie sieci współpracy i integracja”, powiedział Johannes Fechner.  Tworzenie „zielonych” miejsc pracy wymaga przejrzystości kosztów; oznacza to uwzględnienie ceny ograniczonych zasobów oraz integrację i koordynację pomiędzy strategiami krajowymi a strategią europejską w sytuacjach, gdzie wymagany jest rozwój nowych umiejętności technicznych.

Wyzwania

W imieniu Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego Komisji Europejskiej Detlef Eckert, dyrektor programu „Europa 2020” i polityki zatrudnienia, podkreślił dwa wyzwania, przed którymi stoi UE. Pierwsze z nich to sposób tworzenia odpowiednich warunków w celu zwiększenia liczby nowych miejsc pracy na początku kryzysu gospodarczego. Drugie wyzwanie to obawa, że rygorystyczne przepisy ochrony środowiska mogłyby stanowić zagrożenie dla miejsc pracy i konkurencyjności.

Prelegent wysunął argument, iż „Ekologiczna polityka nie powoduje automatycznie powstawania miejsc pracy ani ich niszczenia. […] Pytanie brzmi, w jaki sposób się to odbywa”.

Rozważając rolę, jaką powinna odegrać UE, Detlef Eckert podkreślił, że wyniki ostatnich wyborów europejskich dowiodły, iż Bruksela nie mogła udzielić odpowiedzi na wszystkie pytania. Jednakże UE istotnie ma do odegrania rolę w rozwoju umiejętności i promowaniu mobilności – ponieważ osoby wykwalifikowane nie zawsze mieszkają tam, gdzie istnieje zapotrzebowanie na ich umiejętności – oraz we wspieraniu restrukturyzacji przemysłowej we współpracy z partnerami społecznymi, ze szczególnym uwzględnieniem naturalnych obaw przed bezrobociem.

Dyr. Eckert zaznaczył, że jeśli chodzi o kształcenie i szkolenie, omawiana wcześniej polityka społeczna powinna dotyczyć „tworzenia infrastruktury do rozwoju umiejętności na potrzeby sektora prywatnego, zwłaszcza średnich i małych przedsiębiorstw”.

Komisja współpracuje już z takimi organizacjami międzynarodowymi, jak OEDC, oraz organizuje inicjatywy sektorowe mające na celu szybsze osiągnięcie dobrobytu, którego oczekują obywatele UE. Prezydencja włoska UE, wraz z ministrami ds. zatrudnienia i ochrony środowiska państw członkowskich, opracowuje propozycje, które zostaną przedstawione nowej Komisji. Spójność pomiędzy unijną polityką finansową a polityką w zakresie badań i rozwoju ma decydujące znaczenie dla zapewnienia technicznego i technologicznego postępu w krajach UE. Chociaż w obecnym budżecie UE nie ma dodatkowych środków finansowania na przekwalifikowanie, „powinniśmy starać się efektywniej wykorzystywać fundusze w tej dziedzinie. Państwa członkowskie powinny uczyć się wzajemnie od siebie i rozpocząć wprowadzanie reform. Wyzwania, przed którymi staniemy, będą olbrzymie”, powiedział Detlef Eckert.

 

Ekonomia, strategia i informacje
Green Week — Zielony Tydzień