Środowisko

Parlament Europejski głosuje za wprowadzeniem zakazu stosowania produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych

18/01/2019

W dniu 24 października posłowie do Parlamentu Europejskiego zagłosowali w przeważającej większości za wcześniejszymi propozycjami Komisji Europejskiej dotyczącymi ograniczenia ilości odpadów z tworzyw sztucznych, koncentrując się w szczególności na odpadach w postaci produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, które zanieczyszczają europejskie plaże i morza.

Następstwem tego ważnego kroku w kierunku zwalczania problemu zaśmiecenia mórz w całej UE będą negocjacje z Radą Europejską, które zostaną podjęte, gdy tylko ministrowie krajowi ustalą swoje stanowisko w sprawie nowej dyrektywy dotyczącej produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych.

Dzisiejsze głosowanie otwiera drogę do wdrożenia nowej, ambitnej dyrektywy”. Jest to niezbędne w celu ochrony środowiska morskiego i zmniejszenia kosztów szkód środowiskowych związanych z zanieczyszczeniem tworzywami sztucznymi w Europie, szacowanych na 22 mld EUR do 2030 r.

Frédérique Ries, posłanka do PE (ALDE, BE), sprawozdawczyni

Proponowane przez Komisję Europejską nowe zasady obowiązujące w całej UE dotyczą dziesięciu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych najczęściej spotykanych na europejskich plażach i w morzach. Wraz z porzuconymi narzędziami połowowymi wyroby te stanowią 70 % wszystkich odpadów morskich.

Tworzywa sztuczne ulegają rozkładowi bardzo wolno, dlatego gromadzą się w morzach, oceanach oraz na plażach w Europie i na świecie. Pozostałości odpadów z tworzyw sztucznych, w tym mikrocząstki tworzyw sztucznych, można obecnie znaleźć w organizmach zwierząt morskich, co oznacza, że trafiają one do łańcucha pokarmowego człowieka. Tworzywa sztuczne są dogodnym, elastycznym, użytecznym i ekonomicznie wartościowym materiałem, ale muszą być lepiej używane, ponownie wykorzystywane i poddawane recyklingowi.

Koszt odpadów z tworzyw sztucznych obejmuje utratę wartości ekonomicznej materiału, straty w sektorach turystyki, rybołówstwa i żeglugi oraz koszty sprzątania, nie wspominając nawet o cenie płaconej przez przyrodę i środowisko.

Koncentracja na produktach jednorazowego użytku

W dniu 28 maja 2018 r. Komisja Europejska zaproponowała kompleksowy zestaw środków w formie dyrektywy w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, aby pomóc w zwalczaniu problemu odpadów z tworzyw sztucznych. Nowe przepisy są proporcjonalne i zostały dostosowane tak, aby zapewnić jak najlepsze wyniki przy stosowaniu różnych środków do różnych produktów.

Wniosek koncentruje się na 10 produktach jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych najczęściej spotykanych na europejskich plażach. Stanowią one 86 % wszystkich wyrobów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych występujących na plażach i około połowy wszystkich odpadów z tworzyw sztucznych w morzach. Dyrektywa obejmuje zakaz stosowania wyrobów z tworzyw sztucznych, takich jak słomki, patyczki do uszu wykonane z tworzywa sztucznego, plastikowe talerze i sztućce, plastikowe kubki do kawy i plastikowe uchwyty na balony.

Inne przedmioty z tworzyw sztucznych, takie jak butelki po napojach, będą musiały być zbierane oddzielnie na poziomie 90 % do 2025 r. Zgodnie z nowym prawodawstwem państwa członkowskie będą musiały znacznie ograniczyć zużycie plastikowych pojemników na żywność i kubków używanych do napojów, zgodnie z sześcioletnim harmonogramem po transpozycji nowych przepisów.

W centrum uwagi jest również kwestia zwiększonej odpowiedzialności producenta. Zgodnie z propozycjami istniejące systemy będą musiały pomóc w finansowaniu sprzątania odpadów. W przypadku wyrobów tytoniowych z filtrami, nawilżanych chusteczek, balonów i narzędzi połowowych konieczne będzie wprowadzenie nowych rozszerzonych systemów odpowiedzialności producenta.

Proponowana dyrektywa w sprawie wyrobów z tworzyw sztucznych do jednorazowego użytku gwarantuje realizację zobowiązania do zapobiegania nieekonomicznym i szkodliwym odpadom z tworzyw sztucznych poprzez działania legislacyjne podjętego w ramach europejskiej strategii w sprawie tworzyw sztucznych na 2018 r. Krok ten został przyjęty z zadowoleniem zarówno przez instytucje europejskie, jak i obywateli.

Zaproponowane nowe środki przyczynią się do przejścia Europy na gospodarkę o obiegu zamkniętym, a także do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju ONZ, zobowiązań UE dotyczących klimatu oraz celów polityki przemysłowej. Ogólnym celem jest wspieranie bezpieczniejszych i bardziej zrównoważonych wzorców konsumpcji i produkcji tworzyw sztucznych.

Wszyscy za

Sprawozdanie opracowane przez Frédérique Ries (ALDE, BE) przyjęto stosunkiem 571 do 53 głosów, przy czym 34 osoby wstrzymały się od głosu.

Przed głosowaniem posłowie do PE dodali do listy wyrobów z tworzyw sztucznych produkty wykonane z tworzyw sztucznych ulegających degradacji utleniającej oraz pojemniki na żywność i napoje z polistyrenu ekspandowanego, które od 2021 r. będą zakazane na rynku UE.

Oprócz produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, które mają zostać zakazane, Parlament Europejski proponuje, aby państwa członkowskie ograniczyły stosowanie kilku innych przedmiotów o co najmniej 25 % do 2025 r. Wyroby te obejmują jednorazowe pojemniki na żywność, takie jak pojemniki na hamburgery, pojemniki na kanapki i pojemniki zawierające jednoosobową porcję świeżej lub przetworzonej żywności, która nie wymaga dalszego przygotowania, takiej jak owoce, warzywa, desery lub lody, sprzedawanej w pojedynczych opakowaniach. Kraje UE będą musiały opracować krajowe plany mające na celu zachęcenie do stosowania produktów wielokrotnego użytku (a także ponownego wykorzystania i recyklingu), a także zagwarantować osiągnięcie celu w zakresie redukcji.

Rada Europejska poparła ambitne założenia określone we wniosku Komisji. Doprecyzowano także nowe przepisy poprzez wprowadzenie bardziej szczegółowych opisów produktów, określenie bardziej ambitnych celów (np. dodanie do listy zakazanych produktów niektórych produktów wykonanych z polistyrenu ekspandowanego), dodanie przepisów w celu poprawy wdrażania oraz podjęcie odpowiednich środków w celu zmniejszenia kosztów administracyjnych.

Frédérique Ries, sprawozdawczyni nowej dyrektywy, powiedziała: „Przyjęliśmy najambitniejsze przepisy dotyczące jednorazowych wyrobów z tworzyw sztucznych. Teraz musimy bronić naszego stanowiska podczas negocjacji z Radą, które rozpoczną się już w listopadzie. Dzisiejsze głosowanie otwiera drogę do wdrożenia nowej, ambitnej dyrektywy. Jest to niezbędne w celu ochrony środowiska morskiego i zmniejszenia kosztów szkód środowiskowych związanych z zanieczyszczeniem tworzywami sztucznymi w Europie, szacowanych na 22 mld EUR do 2030 r.”.

Rozpoczęły się już negocjacje między instytucjami w formie spotkań politycznych i technicznych i możliwe, że uda się osiągnąć porozumienie do końca tego roku.

Więcej informacji

Dowiedz się więcej na temat tego, jak Europa utrzymuje prowadzenie w walce z zanieczyszczeniem tworzywami sztucznymi.

Woda, zasoby morskie i wybrzeża
Odpady