Εκμάθηση ξένων γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης ζήτησε να ληφθούν μέτρα για «να βελτιωθεί η εκμάθηση των βασικών δεξιοτήτων, ιδίως με τη διδασκαλία δύο τουλάχιστον ξένων γλωσσών από πολύ μικρή ηλικία», και για να θεσπιστεί ένας δείκτης γλωσσικών ικανοτήτων. Έκτοτε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει τις προσπάθειες χάραξης πολιτικής για την προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών και την ανάπτυξη δεικτών αξιολόγησης των σχετικών αποτελεσμάτων.

Περί τίνος πρόκειται;

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης ζήτησε να ληφθούν μέτρα για «να βελτιωθεί η εκμάθηση των βασικών δεξιοτήτων, ιδίως με τη διδασκαλία δύο τουλάχιστον ξένων γλωσσών από πολύ μικρή ηλικία», και για να θεσπιστεί ένας δείκτης γλωσσικών ικανοτήτων. Έκτοτε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει τις προσπάθειες χάραξης πολιτικής για την προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών και την ανάπτυξη δεικτών αξιολόγησης των σχετικών αποτελεσμάτων.

Η έρευνα που διενήργησε η ΕΕ το 2011-12 σχετικά με τις γλωσσικές δεξιότητες (σε 14 χώρες της ΕΕ) έδειξε ότι:

  • το 42 % των μαθητών ηλικίας 15 ετών που συμμετείχαν στην έρευνα είχε φτάσει στο επίπεδο του «ανεξάρτητου χρήστη» (B1/B2 με βάση το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες) στην πρώτη του ξένη γλώσσα·
  • το 25 % είχε φτάσει σ’ αυτό το επίπεδο και σε μια δεύτερη ξένη γλώσσα·
  • το 14 % των μαθητών δεν είχε βασικές γνώσεις σε καμία ξένη γλώσσα.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα που εξέδωσε το Συμβούλιο το 2014 σχετικά με την πολυγλωσσία και την ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων, οι χώρες της ΕΕ δεσμεύτηκαν σθεναρά να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα της εκμάθησης ξένων γλωσσών στα σχολεία.

Στη σύσταση του 2018 του Συμβουλίου σχετικά με μια συνολική προσέγγιση όσον αφορά τη διδασκαλία και εκμάθηση γλωσσών περιγράφονται οι τρέχουσες προκλήσεις και προτείνεται ένα σχέδιο δράσης με στόχο:

  • την προώθηση της εκμάθησης γλωσσών με έμφαση στην επίτευξη ειδικών επιπέδων ικανότητας, με βάση το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες του Συμβουλίου της Ευρώπης, μέχρι την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης·
  • την εισαγωγή της έννοιας της γλωσσικής ευαισθητοποίησης στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, η οποία προβλέπει ένα πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς για την εκμάθηση γλωσσών, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές γλωσσικές ικανότητες των εκπαιδευομένων·
  • τη διασφάλιση ότι περισσότεροι καθηγητές γλωσσών επωφελούνται από τις ευκαιρίες μάθησης και σπουδών στο εξωτερικό·
  • τον προσδιορισμό και την προώθηση καινοτόμων, χωρίς αποκλεισμούς και πολυγλωσσικών παιδαγωγικών μεθόδων, με τη χρήση ευρωπαϊκών εργαλείων και πλατφορμών, όπως της Πύλης Σχολικής Εκπαίδευσης και του eTwinning (ηλεκτρονική αδελφοποίηση).

Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα;

Την περίοδο 2011-2013 η θεματική ομάδα εργασίας για τις ξένες γλώσσες στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση εστίασε στην εξεύρεση τρόπων βελτίωσης των μαθησιακών αποτελεσμάτων στην εκμάθηση ξένων γλωσσών. Προέβη σε συγκριτική ανάλυση στοιχείων και στη συνέχεια εξέδωσε έκθεση σχετικά με καινοτόμες, επιστημονικά τεκμηριωμένες μεθόδους επιτάχυνσης της εκμάθησης γλωσσών. Τα δύο κύρια θέματα της έκθεσης είναι:

  • η ολοκληρωμένη εκμάθηση περιεχόμενου και γλώσσας (ΟΕΠΓ)·
  • η εκμάθηση ξένων γλωσσών με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης πορίσματα από την εφαρμογή του σχεδίου ICT-Rev για τις καινοτόμες μεθόδους διδασκαλίας γλωσσών.

Οι προσπάθειες για βελτίωση της διδασκαλίας γλωσσών πρέπει να συμβαδίζουν με τις προσπάθειες για ανάπτυξη σύγχρονων μεθόδων αξιολόγησης. Πολλά εκπαιδευτικά συστήματα δεν διαθέτουν τέτοιες μεθόδους. Η πρωτοβουλία RELANG εστιάζει στην παροχή βοήθειας σε εκπαιδευτικές αρχές για τη σύνδεση των εξετάσεων γλωσσομάθειας με τα επίπεδα επάρκειας που ορίζονται στο Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες (ΚΕΠΑ).

Η δυνατότητα επικοινωνίας σε περισσότερες από μία γλώσσες συγκαταλέγεται στις βασικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την κάλυψη των απαιτήσεων της αγοράς εργασίας. Όπως και άλλες μεταβιβάσιμες δεξιότητες, η εκμάθηση ξένων γλωσσών αυξάνει την ανταγωνιστικότητα τόσο για τα μεμονωμένα άτομα όσο και για την οικονομία στο σύνολό της. Αξιοποιώντας την εμπειρία από το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες, οι ειδικοί στη διδασκαλία ξένων γλωσσών συμμετέχουν από τον Σεπτέμβριο του 2014 στην ομάδα εργασίας ΕΚ 2020 και συμβάλλουν στη δημιουργία πλαισίων για τις ψηφιακές και επιχειρηματικές δεξιότητες.

Το πρόγραμμα Erasmus+ παρέχει νέες ευκαιρίες, όπως πειραματισμό σε επίπεδο πολιτικής και συνεργασίες ευρείας κλίμακας, με σκοπό την ανάπτυξη νέων στρατηγικών διδασκαλίας και εκμάθησης γλωσσών σε πολυγλωσσικές τάξεις.