Odpowiednie szkolnictwo wyższe wysokiej jakości

Odpowiednie i wysokiej jakości szkolnictwo wyższe zapewnia studentom wiedzę i umiejętności przekrojowe, które będą mogli wykorzystać po ukończeniu studiów.

Dlaczego jakość szkolnictwa wyższego jest ważna?

Unia Europejska boryka się z niedoborem specjalistów, w szczególności w dziedzinie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (ang. science, technology, engineering, arts, mathematics – STEM) oraz w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK). W tych dziedzinach studiów jest zbyt mało kobiet. 

W związku z transformacją ekologiczną i cyfrową pojawia się zapotrzebowanie na nowe specjalizacje. UE musi podjąć działania, aby zapewnić stały rozwój umiejętności niezbędny do tego, by zachować konkurencyjność gospodarczą w skali światowej. 

Należy zachęcać większą liczbę osób do podejmowania studiów w dziedzinach, w których występuje zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników, a jednocześnie istnieje niedobór siły roboczej. Wszyscy studenci muszą opanować w stopniu zaawansowanym umiejętności przekrojowe, takie jak umiejętność krytycznego myślenia i rozwiązywania problemów, oraz kompetencje kluczowe, takie jak umiejętność rozumowania matematycznego i kompetencje cyfrowe, które umożliwią im udany start w zawodzie po zakończeniu nauki.

Jakie działania podejmuje UE, aby zapewnić przydatność szkolnictwa wyższego?

Podejście STEAM

Komisja opowiada się za ulepszeniem programów studiów z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz STEAM (ang. science, technology, engineering, arts, mathematics), które włącza do nauczania i uczenia się przedmiotów z zakresu nauk ścisłych, technologii, inżynierii, sztuki i matematyki aspekty interdyscyplinarne i międzysektorowe.

STEAM to podejście do edukacji oparte na koncepcji wielodyscyplinarności, usuwające tradycyjne podziały na przedmioty i dyscypliny, w którym studia z zakresu STEM i TIK są połączone z kierunkami artystycznymi, humanistycznymi i naukami społecznymi. 

Takie podejście ułatwia łączenie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM) z innymi dziedzinami, a także obejmuje uczenie się przez doświadczenie. Podejście sprzyja umieszczaniu przedmiotów STEM w kontekście politycznym, środowiskowym, społeczno-gospodarczym i kulturowym. 

Dzięki takim założeniom można zaradzić niedoborom określonych umiejętności kluczowych i zachęcać do zdobywania kompetencji przekrojowych oraz rozwijania przedsiębiorczości, innowacji i kreatywności. Działania w tym zakresie wspiera unijna koalicja na rzecz STEM ustanowiona w ramach programu Erasmus+ oraz działań określonych w europejskim programie na rzecz umiejętności.

Śledzenie rozwoju zawodowego absolwentów

UE zachęca państwa członkowskie do poprawy jakości i adekwatności szkolnictwa wyższego oraz kształcenia i szkolenia zawodowego poprzez regularne śledzenie losów absolwentów w ramach europejskiej inicjatywy na rzecz śledzenia ich rozwoju zawodowego. 

Celem jest stwierdzenie, czy wiedza, umiejętności i kompetencje absolwentów są wystarczająco wysokiej jakości i adekwatne, aby umożliwić im sukces na dzisiejszym rynku pracy oraz w przyszłości.

Poprawa porównywalności w skali UE danych o karierze absolwentów przyczyni się do stworzenia europejskiego obszaru edukacji do 2025 r. Inicjatywa dotycząca monitorowania ścieżki zawodowej absolwentów pomoże w opracowaniu w 2021 r. programu transformacji szkolnictwa wyższego.

Wyniki tej inicjatywy umożliwią politykom odpowiedzialnym za edukację rozwiązanie różnych międzynarodowych problemów związanych z kształceniem i umiejętnościami z wykorzystaniem podejścia opartego na dowodach.

Śledzenie rozwoju zawodowego absolwentów:

  • sprawi, że studenci będą mieli lepsze doświadczenia, i poprawi efektywność nauczania i uczenia się 
  • pozwoli wykryć nierówności w edukacji i je wyeliminować
  • zwiększy szanse absolwentów na znalezienie pracy dzięki lepszemu planowaniu umiejętności, uwzględnieniu ich w programie nauczania i doradztwie zawodowym oraz dopasowaniu ich do potrzeb pracodawców
  • pozwoli uzyskać informacje na temat wzorców mobilności transgranicznej, w tym regionalnych nadwyżek i niedoborów umiejętności, tzw. drenażu mózgów i pozyskiwania mózgów
  • pozwoli lepiej ukierunkować inwestycje na wysokiej jakości edukację dopasowaną do potrzeb społeczeństwa
  • umożliwi stwierdzenie, które rozwiązania najlepiej przygotowują absolwentów do aktywności obywatelskiej. 

Co UE zrobiła do tej pory?

W następstwie zaktualizowanego programu na rzecz szkolnictwa wyższego i nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności w listopadzie 2017 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie monitorowania losów absolwentów

W zaleceniu państwa członkowskie UE (przy wsparciu Komisji) zobowiązały się do gromadzenia porównywalnych informacji na temat rozwoju zawodowego absolwentów uczelni wyższych i szkół zawodowych. W 2020 r. Komisja opublikowała analizę porównawczą przedstawiającą stan polityki i praktyk monitorowania losów absolwentów w państwach członkowskich UE i państwach EOG w odniesieniu do pięciu kluczowych wymiarów określonych w zaleceniu Rady.

Od 2018 r. do 2020 r. (koniec kadencji) grupa ekspertów ds. monitorowania losów absolwentów służyła jako forum współpracy i wymiany. Na zakończenie kadencji grupa opublikowała sprawozdanie końcowe zawierające zalecenia dla Komisji w sprawie przyszłości inicjatywy monitorowania losów absolwentów.

W 2020 r. Komisja przeprowadziła pilotażowy sondaż wśród absolwentów w ośmiu krajach uczestniczących w projekcie pilotażowym – Austrii, Chorwacji, Czechach, Niemczech, Grecji, na Litwie, Malcie i w Norwegii – w celu oceny danych na szczeblu krajowym i porównania danych z różnych krajów. Dane te posłużą politykom i pracownikom szkolnictwa wyższego do opracowywania programów nauczania.

W latach 2020-2021 Komisja rozpoczęła również dostosowane do potrzeb działania w zakresie budowania zdolności w każdym państwie członkowskim UE, aby przygotować krajową administrację i zespoły badawcze w państwach członkowskich do skoordynowanego europejskiego mechanizmu monitorowania losów absolwentów. Działania te obejmują budowanie odpowiedzialności za projekt monitorowania losów absolwentów wśród zainteresowanych stron, zwiększanie potencjału informatycznego i statystycznego itp.

Jakie będą kolejne działania?

Na podstawie wymiany informacji i zaleceń grupy ekspertów Komisja prowadzi prace nad monitorowaniem losów absolwentów poprzez:

  • ciągłą wymianę między krajami i dalszą harmonizację działań związanych z monitorowaniem losów absolwentów w ramach sieci ekspertów krajowych z każdego państwa członkowskiego w celu kierowania krajowymi działaniami w zakresie monitorowania losów absolwentów oraz ułatwienia współpracy z europejskimi odpowiednikami
  • zbadanie sposobów przyspieszenia gromadzenia danych dotyczących absolwentów dzięki pobieraniu informacji z istniejących krajowych administracyjnych baz danych we współpracy z siecią ekspertów krajowych
  • dalszy rozwój sondażu dla europejskich absolwentów i podniesienie jego jakości
  • organizowanie dalszych badań i działań w zakresie partnerskiego uczenia się w celu poprawy bazy dowodowej dotyczącej praktyki monitorowania losów absolwentów oraz lepszego wykorzystania danych.

W 2022 r. Komisja podsumuje postępy we wdrażaniu zalecenia Rady, przy czym oczekuje się, że do końca 2024 r. poziom wdrożenia zalecenia wyniesie 80 proc. 

Komisja spodziewa się, że wdrożenie monitorowania losów absolwentów w całej Europie nastąpi do 2025 r.