Κατάλληλη και υψηλής ποιότητας τριτοβάθμια εκπαίδευση

Η κατάλληλη και υψηλής ποιότητας τριτοβάθμια εκπαίδευση εφοδιάζει τους σπουδαστές με τη γνώση και τις εγκάρσιες δεξιότητες που χρειάζονται για να επιτύχουν ύστερα από την αποφοίτησή τους.

Γιατί είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η καταλληλότητα και η ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αντιμετωπίζει ελλείψεις δεξιοτήτων, ιδίως στους τομείς σπουδών που αφορούν τις STEM (science, technology, engineering and mathematics – θετικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά) και τις τεχνολογίες των πληροφοριών και της επικοινωνίας (ΤΠΕ). Οι γυναίκες ειδικότερα έχουν πολύ μικρή εκπροσώπηση σ’ αυτούς τους τομείς σπουδών. 

Επιπλέον, εμφανίζονται ανάγκες για νέες δεξιότητες στον τομέα της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης της κοινωνίας της ΕΕ. Η ΕΕ πρέπει να αναλάβει δράση προκειμένου να διασφαλίσει τη συνεχή ανάπτυξη των δεξιοτήτων που απαιτούνται ώστε να παραμείνει οικονομικά ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Θα πρέπει να ενθαρρύνονται περισσότεροι πολίτες να σπουδάζουν αντικείμενα στα οποία υπάρχουν ελλείψεις δεξιοτήτων και ζήτηση εργασίας. Όλοι οι σπουδαστές πρέπει να αποκτούν προηγμένες εγκάρσιες δεξιότητες —όπως η κριτική σκέψη και η επίλυση προβλημάτων— και βασικής σημασίας ικανότητες —όπως οι αριθμητικές και ψηφιακές δεξιότητες— οι οποίες θα τους επιτρέψουν να επιτύχουν μετά την αποφοίτησή τους.

Τι κάνει η ΕΕ για να βελτιώσει την καταλληλότητα και την ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;

Στην πρώτη γραμμή της προσέγγισης STEAM

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί την ανάπτυξη καταλληλότερων προγραμμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στους τομείς των STEM και των ΤΠΕ, βασιζόμενη στην εκπαιδευτική προσέγγιση STEAM (science, technology, engineering, the arts and mathematics – επιστήμη, τεχνολογία, τέχνες και μαθηματικά).

Η προσέγγιση STEAM έγκειται σε διεπιστημονική αντίληψη για την εκπαίδευση, η οποία καταρρίπτει τους παραδοσιακούς φραγμούς μεταξύ γνωστικών αντικειμένων και επιστημονικών κλάδων, με σκοπό να συνδέσει την εκπαίδευση στους τομείς STEM και ΤΠΕ με τις τέχνες, τις ανθρωπιστικές και τις κοινωνικές επιστήμες. 

Η προσέγγιση αυτή διευκολύνει τον συγκερασμό των γνώσεων μεταξύ των τομέων σπουδών STEM και μη STEM, ενώ ενσωματώνει και την εμπειρική μάθηση. Η προσέγγιση STEAM ενισχύει την καλύτερη ένταξη των αντικειμένων σπουδών STEM στο ευρύτερο πολιτικό, περιβαλλοντικό, κοινωνικοοικονομικό και πολιτιστικό πλαίσιο. 

Η προσέγγιση STEAM, αφενός, συμβάλλει στην αντιμετώπιση των κρίσιμων ελλείψεων δεξιοτήτων και, αφετέρου, ενθαρρύνει την ανάπτυξη εγκάρσιων δεξιοτήτων που προωθούν την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τη δημιουργικότητα. Το έργο αυτό υποστηρίζεται από τον συνασπισμό STEM της ΕΕ, ο οποίος χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus + και από τις δράσεις που περιγράφονται στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων.

Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία παρακολούθησης των αποφοίτων

Η ΕΕ παροτρύνει τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ποιότητα και την καταλληλότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) που παρέχουν, παρακολουθώντας τακτικά τους αποφοίτους στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας παρακολούθησης των αποφοίτων. 

Σκοπός της πρωτοβουλίας αυτής είναι να αξιολογήσει κατά πόσον οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες των αποφοίτων είναι επαρκούς ποιότητας και καταλληλότητας ώστε να τους δίνουν τη δυνατότητα να επιτύχουν στον σημερινό, αλλά και στον μελλοντικό, κόσμο της εργασίας.

Η βελτίωση της συγκρισιμότητας των στοιχείων που αφορούν την έκβαση των σπουδών των αποφοίτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα συμβάλει στην υλοποίηση ενός πραγματικού Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025. Ειδικότερα, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία παρακολούθησης των αποφοίτων θα στηρίξει τη συνδημιουργία, το 2021, ενός θεματολογίου για τον μετασχηματισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η πρωτοβουλία αυτή θα παράσχει καίριες πληροφορίες στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, οι οποίες θα τους δώσουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν ποικίλες διακρατικές προκλήσεις όσον αφορά την εκπαίδευση και τις δεξιότητες εφαρμόζοντας μια τεκμηριωμένη προσέγγιση.

Εκτός από αυτό, η παρακολούθηση των αποφοίτων συμβάλλει και στα εξής:

  • τη βελτίωση των εμπειριών των σπουδαστών και τον εντοπισμό ευκαιριών για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της αποτελεσματικότητας της διδασκαλίας και της μάθησης 
  • τον προσδιορισμό των ανισοτήτων στην εκπαίδευση και την ανεύρεση τρόπων για την αντιμετώπισή τους
  • την ενίσχυση της απασχολησιμότητας των πρόσφατων αποφοίτων, μέσα από τη βελτίωση του σχεδιασμού των δεξιοτήτων και της αντιστοίχισής τους με τις ανάγκες των εργοδοτών, τον σχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών και τον επαγγελματικό προσανατολισμό
  • την κατανόηση των μορφών διασυνοριακής κινητικότητας, μεταξύ άλλων και των νεοεμφανιζόμενων περιφερειακών πλεονασμάτων και ελλείψεων σε δεξιότητες (αποκαλούμενα «διαρροή εγκεφάλων» και «προσέλκυση εγκεφάλων»)
  • την αποτελεσματική στόχευση των επενδύσεων σε υψηλής ποιότητας εκπαίδευση προσαρμοσμένη στις ανάγκες της κοινωνίας
  • τον προσδιορισμό πρακτικών που προετοιμάζουν καλύτερα τους αποφοίτους για την ενεργό συμμετοχή τους στα κοινά 

Τι έχει κάνει η ΕΕ μέχρι σήμερα;

Τον Νοέμβριο του 2017 το Συμβούλιο, δίνοντας συνέχεια στο νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και στο νέο θεματολόγιο δεξιοτήτων για την Ευρώπη, εξέδωσε σύσταση για την παρακολούθηση των αποφοίτων

Στη σύσταση αυτή, τα κράτη μέλη της ΕΕ (με την υποστήριξη της Επιτροπής) δεσμεύτηκαν να συλλέξουν συγκρίσιμες πληροφορίες σχετικά με την παρακολούθηση των αποφοίτων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την ΕΕΚ. Το 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε μελέτη συγκριτικής αξιολόγησης με αντικείμενο τη χαρτογράφηση της κατάστασης των πολιτικών και των πρακτικών παρακολούθησης των αποφοίτων στα κράτη μέλη της ΕΕ και στις χώρες του ΕΟΧ, σε σχέση με πέντε βασικές διαστάσεις που προσδιορίζονται στη σύσταση του Συμβουλίου.

Μεταξύ του 2018 και της λήξης της θητείας της το 2020, η ομάδα εμπειρογνωμόνων για την παρακολούθηση των αποφοίτων αποτέλεσε φόρουμ συνεργασίας και ανταλλαγών. Οι δραστηριότητές της κορυφώθηκαν με τη δημοσίευση τελικής έκθεσης η οποία περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας παρακολούθησης των αποφοίτων.

Το 2020 η Επιτροπή διεξήγαγε πιλοτική έρευνα Eurograduate για τους αποφοίτους σε 8 πιλοτικές χώρες —Αυστρία, Γερμανία, Ελλάδα, Κροατία, Λιθουανία, Μάλτα, Νορβηγία και Τσεχία— αξιολογώντας τα στοιχεία σε εθνικό επίπεδο και συγκρίνοντάς τα μεταξύ των κρατών μελών. Τα στοιχεία αυτά θα αποτελέσουν χρήσιμη βάση τεκμηρίωσης για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους επαγγελματίες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που καταρτίζουν τα προγράμματα σπουδών.

Μεταξύ του 2020 και του 2021 η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης ειδικά προσαρμοσμένες δραστηριότητες ανάπτυξης ικανοτήτων σε κάθε κράτος μέλος, με σκοπό να ετοιμαστούν οι εθνικές διοικητικές και ερευνητικές ομάδες στα κράτη μέλη για έναν συντονισμένο ευρωπαϊκό μηχανισμό παρακολούθησης των αποφοίτων. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν την οικειοποίηση του σχεδίου παρακολούθησης των αποφοίτων από τους εμπλεκόμενους παράγοντες, την τόνωση της ικανότητάς τους στους τομείς της πληροφορικής και της στατιστικής, κ.λπ.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Η Επιτροπή, βασισμένη στις ανταλλαγές και τις συστάσεις της ομάδας εμπειρογνωμόνων, εξακολουθεί να εργάζεται για την παρακολούθηση των αποφοίτων:

  • εξασφαλίζει τη συνεχή ανταλλαγή μεταξύ των χωρών και την περαιτέρω εναρμόνιση των προσπαθειών για παρακολούθηση των αποφοίτων, μέσω της σύστασης ενός δικτύου εθνικών εμπειρογνωμόνων από κάθε κράτος μέλος, το οποίο θα καθοδηγεί τις εθνικές προσπάθειες παρακολούθησης των αποφοίτων και θα διευκολύνει τις διασυνδέσεις με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους
  • διερευνά τρόπους για να βελτιωθεί η συλλογή στοιχείων σχετικά με τους αποφοίτους, με την άντληση πληροφοριών από υπάρχουσες εθνικές διοικητικές βάσεις δεδομένων σε συνεργασία με το δίκτυο εθνικών εμπειρογνωμόνων
  • επεκτείνει περαιτέρω της ευρωπαϊκή έρευνα για τους αποφοίτους και βελτιώνει την ποιότητά της
  • διοργανώνει περαιτέρω μελέτες και δραστηριότητες μάθησης από ομοτίμους, με σκοπό να βελτιωθεί η βάση τεκμηρίωσης σχετικά με την πρακτική παρακολούθησης των αποφοίτων και να χρησιμοποιηθούν καλύτερα τα στοιχεία

Το 2022 η Επιτροπή θα προβεί σε απολογισμό της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου, με την προσδοκία να διαπιστώσει ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τη σύσταση σε ποσοστό της τάξης του 80 % έως τα τέλη του 2024. 

Η Επιτροπή αναμένει να επιτύχει πανευρωπαϊκή εφαρμογή της παρακολούθησης των αποφοίτων έως το 2025.