Λίγα λόγια για την πολιτική τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Οι δραστηριότητες της ΕΕ έχουν ως στόχο να προσδώσουν πρόσθετη διεθνή διάσταση στη μάθηση, τη διδασκαλία, την έρευνα ή τη χάραξη πολιτικής στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Γενικό πλαίσιο

Η εκπαίδευση και ο πολιτισμός έχουν καθοριστική σημασία για την ανάπτυξη μιας πιο συνεκτικής και ανταγωνιστικής Ευρώπης χωρίς αποκλεισμούς. Το 2017, στην κοινωνική σύνοδο κορυφής του Γκέτεμποργκ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το όραμά της για το 2025 σχετικά με έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, στον οποίο θα διασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εκπαιδευόμενων: «Μια ήπειρος όπου η παραμονή σε άλλο κράτος μέλος –για σπουδές, μάθηση ή εργασία– είναι κάτι το συνηθισμένο και όπου η γνώση δύο άλλων γλωσσών πέραν της μητρικής είναι ο κανόνας. Μια ήπειρος στην οποία οι άνθρωποι έχουν έντονο το αίσθημα της ευρωπαϊκής τους ταυτότητας, καθώς και της πολιτιστικής κληρονομιάς και της πολυμορφίας της Ευρώπης».

Για να προωθήσει τις εργασίες στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται επί του παρόντος τρεις βασικές προτεραιότητες που θα τονώσουν την κινητικότητα και τις ανταλλαγές σπουδαστών για όλους:

  1. ένα Δίκτυο Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων
  2. την αυτόματη αμοιβαία αναγνώριση τίτλων
  3. μια ευρωπαϊκή φοιτητική ταυτότητα

Γιατί η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι σημαντική;

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση και οι δεσμοί της με την έρευνα και την καινοτομία παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ατομική και κοινωνική πρόοδο, καθώς και στη διαμόρφωση του ανθρώπινου δυναμικού υψηλής ειδίκευσης και των ενεργών πολιτών που χρειάζεται η Ευρώπη για τη δημιουργία απασχόλησης, οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας.

Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι σημαντικοί εταίροι στην υλοποίηση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση και διατήρηση της βιώσιμης ανάπτυξης. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» έχει θέσει στόχο το 40% των νεαρών Ευρωπαίων να διαθέτει, έως το 2020, τίτλο σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Πώς στηρίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη;

Για να μετατραπεί η εκπαίδευση σε κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης, απαιτούνται συνεχείς και ουσιώδεις επενδύσεις. Οι αρχές των κρατών μελών παραμένουν αρμόδιες για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα τους. Οι δραστηριότητες της ΕΕ έχουν ως στόχο να προσδώσουν πρόσθετη διεθνή διάσταση στη μάθηση, τη διδασκαλία, την έρευνα ή τη χάραξη πολιτικής στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Μέσω των προγραμμάτων Erasmus+ και Ορίζων 2020, η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει τις διεθνείς ανταλλαγές φοιτητών, ακαδημαϊκού προσωπικού και ερευνητών, καθώς και τη δομημένη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και δημόσιων αρχών σε διάφορες χώρες.

Στόχος είναι να δημιουργηθούν, στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, νέες ευκαιρίες ανταλλαγής γνώσεων πέρα από τα εθνικά σύνορα, καθώς και συνεργασίας σε κοινά έργα για την ανάπτυξη ορθών πρακτικών μάθησης και διδασκαλίας, αριστείας στον τομέα της έρευνας και προώθησης της καινοτομίας.

Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τους πολιτικούς ιθύνοντες για να στηρίξει την ανάπτυξη πολιτικών για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στις χώρες της ΕΕ σύμφωνα με τη στρατηγική 2020 για την εκπαίδευση και την κατάρτιση (EΚ2020). Το νέο θεματολόγιο της ΕΕ για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Μάιο του 2017, καθορίζει τέσσερις κύριους στόχους για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης:

Για να συμβάλει στην επίτευξη όλων αυτών των στόχων, η Επιτροπή προτείνει ειδικές δράσεις σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίες στηρίζονται κυρίως από διάφορες πτυχές των προγραμμάτων Erasmus+ και Ορίζων 2020. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει τα εξής:

  1. την αντιμετώπιση μελλοντικών αναντιστοιχιών δεξιοτήτων και την προαγωγή της αριστείας στην ανάπτυξη δεξιοτήτων·
  2. τη δημιουργία συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς που συνδέονται μεταξύ τους·
  3. την εξασφάλιση της συμμετοχής των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην καινοτομία·
  4. την προώθηση αποτελεσματικών και αποδοτικών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Για να συμβάλει στην επίτευξη όλων αυτών των στόχων, η Επιτροπή προτείνει ειδικές δράσεις σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίες στηρίζονται κυρίως από διάφορες πτυχές των προγραμμάτων Erasmus+ και Ορίζων 2020. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει τα εξής:

  • την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ των διαφόρων χωρών στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας ΕΚ 2020 για την τριτοβάθμια εκπαίδευση·
  • τη Διαδικασία της Μπολόνιας που έχει στόχο την προώθηση της διεθνοποίησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη μέσω μεγαλύτερης, κινητικότητας, ευκολότερης αναγνώρισης των προσόντων και εξορθολογισμένων μηχανισμών διασφάλισης της ποιότητας·
  • την ανάπτυξη και χρήση εργαλείων κινητικότητας και αναγνώρισης, όπως το σύστημα ECTS και το συμπλήρωμα διπλώματος, για την αύξηση της διαφάνειας και τη διευκόλυνση των ανταλλαγών στην Ευρώπη.

Τελευταία, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει περαιτέρω πρωτοβουλίες, όπως:

  • η έννοια των Δικτύων Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων που αποτελεί σημαντική αλλαγή στις πρακτικές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, μέσω ολοκληρωμένων προγραμμάτων σπουδών και κινητικότητας, προωθώντας έτσι την ποιότητα, την αριστεία και την καινοτομία·
  • η προτεινόμενη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την αυτόματη αμοιβαία αναγνώριση των τίτλων τριτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που συμβάλλει στην άρση των εμποδίων για την κινητικότητα των σπουδαστών εντός της Ευρώπης·
  • η μελλοντική ευρωπαϊκή φοιτητική ταυτότητα που θα διευκολύνει την ασφαλή ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τους σπουδαστές, καθώς και τη μείωση του διοικητικού φόρτου των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, λειτουργώντας ως συγκεκριμένο παράδειγμα του αναδυόμενου Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης.