Edukacja włączająca

Komisja Europejska przyjęła trzy wnioski, które służą wspieraniu, poprzez edukację i kulturę, budowania społeczeństw spójnych i sprzyjających włączeniu społecznemu.

Informacje podstawowe

W grudniu 2017 r. Rada Europejska, Parlament Europejski i Komisja Europejska w pełni poparły przyjęcie Europejskiego filaru praw socjalnych. Porozumienie podkreśla znaczenie kilku wymiarów polityki UE – społecznego, edukacyjnego i kulturowego – które jednoczą Europejczyków na rzecz budowania wspólnej przyszłości.

Pierwsza zasada Europejskiego filaru praw socjalnych stanowi, że każdy ma prawo do edukacji włączającej, charakteryzującej się dobrą jakością, szkoleń i uczenia się przez całe życie w celu utrzymania i nabywania umiejętności, które pozwolą mu w pełni uczestniczyć w życiu społeczeństwa i skutecznie radzić sobie ze zmianami na rynku pracy.

Promowanie równości, spójności społecznej i aktywności obywatelskiej to jeden ze strategicznych celów współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia na poziomie UE. We wspólnym sprawozdaniu Komisji Europejskiej i Rady Europejskiej z 2015 r. w sprawie wdrożenia strategii „ET 2020” ustanowiono „edukację włączającą, równouprawnienie, równość, niedyskryminację i promowanie kompetencji obywatelskich” obszarem priorytetowym współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia.

W strategiach „Europa 2020” i „ET2020” wyznaczono dwa główne cele w zakresie edukacji włączającej, które mają zostać osiągnięte w całej Europie do 2020 r.:

W ramach Szczytu Społecznego w Göteborgu, który odbył się w listopadzie 2017 r., Komisja Europejska przedstawiła swoją wizję europejskiego obszaru edukacji. W inicjatywie tej nacisk kładzie się na wysokiej jakości edukację sprzyjającą włączeniu społecznemu, która zaczyna się od dzieciństwa i jest konieczna do tego, aby zapewnić warunki dla spójności społecznej, mobilności społecznej i sprawiedliwości społecznej. Wizję tę dodatkowo potwierdzono w komunikacie Komisji, w którym stwierdza się, że jednym z celów europejskiego obszaru edukacji powinno być wspieranie państw członkowskich we wzmocnieniu włączającego charakteru ich systemów kształcenia i szkolenia.

W następstwie wniosków złożonych przez Komisję przyjęto już kilka inicjatyw politycznych, m.in.:

W maju 2018 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący nowego programu Erasmus, którego budżet został podwojony. Obecny program Erasmus+ już umożliwia milionom młodych Europejczyków studiowanie, szkolenie się lub odbycie wolontariatu za granicą, a z nowego programu powinna skorzystać jeszcze większa liczba osób, pochodzących ze wszystkich środowisk społecznych.

Jak osiągnąć te cele?

Postępy państw członkowskich na drodze do zapewnienia edukacji włączającej są monitorowane za pomocą europejskiego semestru oraz Monitora Kształcenia i Szkolenia. Monitor dostarcza również dowodów na rolę edukacji w zwalczaniu nierówności i promowaniu włączenia społecznego.

Ponadto Komisja podejmuje w tej dziedzinie różnorodne działania takie jak:

  • powołanie eksperckiej grupy roboczej ds. promowania wspólnych wartości i edukacji włączającej, która opracowała internetowe kompendium dobrych praktyk w tej dziedzinie
  • inicjatywa obejmująca pozytywne wzorce do naśladowania w celu promowania włączenia społecznego oraz zapobiegania wykluczeniu i radykalizacji postaw wśród młodych ludzi prowadzącej do aktów przemocy
  • zestaw narzędzi dla osób pracujących z młodymi ludźmi zagrożonymi marginalizacją
  • Europejska Nagroda w dziedzinie włączenia społecznego przez sport.

Poprzez program Erasmus+ wspierane są również inicjatywy i działania służące opracowywaniu innowacyjnych polityk i praktyk na najniższym szczeblu, które traktują priorytetowo włączenie społeczne.

Co dalej?

Komisja pracuje nad następującymi inicjatywami:

  • Powiększanie europejskiego przybornika dla szkół – internetowej platformy dla szkół i nauczycieli. Przybornik zawiera przykłady sprawdzonych rozwiązań i materiały dotyczące sposobów wprowadzania metod opartych na współpracy w szkołach, aby pogłębić integrację społeczną i zapewnić wszystkim równe szanse.
  • Rozwój internetowej platformy eTwinning, która ma łączyć nauczycieli i uczniów z całej Europy i która promuje kursy dla nauczycieli na temat wychowania obywatelskiego.
  • Zachęcanie instytucji szkolnictwa wyższego do przyznawania punktów zaliczeniowych za uczestnictwo w projektach wolontariatu i do opracowywania programów nauczania, które łączą treści akademickie z treściami propagującymi zaangażowanie obywatelskie.
  • Wdrażanie Europejskiego Korpusu Solidarności – inicjatywy Unii Europejskiej, która stwarza młodym ludziom możliwości uczestnictwa w wolontariacie lub podjęcia pracy w ramach projektów realizowanych w ich kraju lub za granicą. Projekty te przynoszą korzyści społeczne w skali lokalnej lub regionalnej.
  • Pilotowanie i realizacja nowego projektu Wirtualne wymiany Erasmusa+. Dzięki tej inicjatywie młodzi ludzie w Europie i na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego będą mogli wymieniać poglądy i pomysły poprzez zorganizowane i łatwe w obsłudze konferencje w sieci mające na celu zwiększenie świadomości międzykulturowej i tolerancji.