Inclusief onderwijs

De Europese Commissie heeft drie voorstellen goedgekeurd om via onderwijs en cultuur te helpen inclusieve, hechte samenlevingen tot stand te brengen.

Waar gaat het om?

In december 2017 hebben de Europese Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie hun goedkeuring gegeven aan de Europese pijler van sociale rechten. Hiermee benadrukten zij het belang van de sociale, educatieve en culturele dimensies van het EU-beleid voor de gemeenschappelijke toekomst van de Europeanen.

Volgens het eerste beginsel van de Europese pijler van sociale rechten heeft iedereen recht op hoogwaardig en inclusief onderwijs, opleiding en een leven lang leren om de vaardigheden te verwerven en te onderhouden die nodig zijn om volwaardig te kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven en zich met succes aan te passen aan veranderingen op de arbeidsmarkt.

Het bevorderen van kansengelijkheid, sociale samenhang en actief burgerschap is een van de strategische doelstellingen van de samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding op EU-niveau. Zoals beschreven in het verslag van 2015 over de uitvoering van de zogenaamde ET2020-strategie zijn de prioriteiten hiervan "inclusief onderwijs, gelijkheid, kansengelijkheid, non-discriminatie en het bevorderen van burgerschapscompetenties".

Zowel de Europa 2020-strategie voor groei en banen als ET2020 zijn gericht op twee belangrijke doelstellingen voor inclusief onderwijs die in heel Europa tegen 2020 behaald moeten worden:

In haar bijdrage aan de sociale top van Göteborg in november 2017 heeft de Europese Commissie haar visie voor een Europese onderwijsruimte uiteengezet. Dit initiatief richt zich op goed en inclusief onderwijs vanaf jonge leeftijd, dat de basis legt voor sociale samenhang, sociale mobiliteit en een billijke samenleving. Deze visie is verder ondersteund in een mededeling van de Commissie waarin staat dat een van de doelstellingen van de Europese onderwijsruimte is de lidstaten te ondersteunen om hun onderwijs- en opleidingsstelsels inclusiever te maken.

Op voorstel van de Commissie zijn er al verschillende beleidsinitiatieven goedgekeurd:

In mei 2018 heeft de Commissie een voorstel voor een nieuw Erasmusprogramma aangenomen, waardoor de begroting van het programma verdubbelt. Met het huidige Erasmus+-programma kunnen al miljoenen jonge Europeanen in het buitenland een opleiding volgen. Het nieuwe programma zal naar verwachting nog meer mensen uit alle lagen van de bevolking deze kans bieden.

Hoe wordt dat bereikt?

De vooruitgang die de lidstaten boeken in de richting van inclusief onderwijs wordt gemonitord via het Europees semester en de Onderwijs- en opleidingsmonitor. Deze laatste toont concreet aan hoe belangrijk het onderwijs is voor gelijke kansen en maatschappelijke integratie.

De Commissie heeft al het een en ander bereikt:

  • oprichting van een Werkgroep voor de bevordering van burgerschap en gemeenschappelijke waarden, die een onlinerepertorium van goede werkwijzen op deze gebieden heeft samengesteld
  • opzet van een "rolmodellen"-initiatief voor de bevordering van sociale inclusie en tegen sociale uitsluiting en gewelddadige radicalisering onder jongeren
  • ontwikkeling van een toolkit voor jongerenwerkers die werken met jongeren die dreigen te radicaliseren
  • instelling van een Europese prijs voor sociale integratie door middel van sport

Bovendien biedt Erasmus+ steun aan innovatieve beleidsmaatregelen en praktijken op lokaal niveau, waarbij het accent ligt op maatschappelijke integratie.

Volgende stappen

De Commissie werkt momenteel aan:

  • uitbreiding van de Europese Toolkit voor scholen, een online-platform voor scholen en leerkrachten. Deze omvat voorbeelden van goede werkwijzen en materiaal om een op samenwerking gebaseerde aanpak op scholen te introduceren om inclusiviteit en gelijke kansen voor iedereen te stimuleren
  • uitbreiding van het onlineplatform eTwinning, dat een brug wil slaan tussen leerkrachten en schoolklassen in heel Europa, en cursussen voor leerkrachten over burgerschapsvorming via Erasmus+ ondersteunt
  • stimuleren van hogeronderwijsinstellingen om vrijwilligerswerk te erkennen en leerplannen te ontwikkelen waarbij academische inhoud met maatschappelijk engagement wordt gecombineerd
  • invoering van het Europees Solidariteitskorps, een nieuw initiatief van de Europese Unie dat jongeren de kans biedt om in eigen land of elders in Europa vrijwilligerswerk te gaan doen of mee te werken aan projecten die gemeenschappen of regio's helpen.
  • de experimentele invoering van een nieuw initiatief, Erasmus+ Virtuele Uitwisseling, waarmee jongeren in Europa en het zuidelijke Middellandse Zeegebied via webconferenties standpunten en ideeën kunnen uitwisselen om tot meer begrip en tolerantie voor elkaars cultuur te komen