Εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει τρεις προτάσεις για να συμβάλει στη δημιουργία συνεκτικών και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνιών μέσα από την εκπαίδευση και τον πολιτισμό.

Περί τίνος πρόκειται;

Τον Δεκέμβριο του 2017, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξαν πλήρως την έγκριση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Στη συμφωνία υπογραμμίζεται η σημασία της κοινωνικής, εκπαιδευτικής και πολιτιστικής διάστασης των πολιτικών της ΕΕ για την αμοιβαία προσέγγιση των Ευρωπαίων και την οικοδόμηση ενός κοινού μέλλοντος.

Σύμφωνα με την πρώτη αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, «κάθε άτομο έχει δικαίωμα σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση προκειμένου να αποκτήσει και να διατηρήσει δεξιότητες που θα του επιτρέπουν να συμμετέχει πλήρως στην κοινωνία και να διαχειρίζεται με επιτυχία τις αλλαγές στην αγορά εργασίας».

Η προαγωγή της ισότητας, της κοινωνικής συνοχής και της ενεργού συμμετοχής στα κοινά συγκαταλέγεται στους στόχους για τη συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση σε επίπεδο ΕΕ. Η κοινή έκθεση για το 2015 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή του στρατηγικού πλαισίου «EΚ 2020» όρισε την εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, την ισότητα, την ισοτιμία, την αποφυγή διακρίσεων και την προαγωγή των ικανοτήτων που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη» ως τομείς προτεραιότητας για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση.

Οι στρατηγικές «Ευρώπη 2020» και «ΕΚ 2020» έχουν ορίσει, στο πλαίσιο της χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευσης, δύο κύριους στόχους που θα πρέπει να επιτευχθούν σε όλη την Ευρώπη έως το 2020:

Στην Κοινωνική Σύνοδο Κορυφής του Γκέτεμποργκ τον Νοέμβριο του 2017, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το όραμά της για έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης. Η πρωτοβουλία αυτή τονίζει την αξία της ποιοτικής και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευσης, ήδη από την παιδική ηλικία, για τη θεμελίωση της κοινωνικής συνοχής, της κοινωνικής κινητικότητας και μιας δίκαιης κοινωνίας. Το όραμα αυτό υποστηρίχθηκε περαιτέρω με ανακοίνωση της Επιτροπής όπου αναφέρεται ότι ένας από τους στόχους του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι η στήριξη των κρατών μελών προκειμένου αυτά να ενισχύσουν την αποφυγή αποκλεισμών στα εθνικά τους συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Μετά από προτάσεις της Επιτροπής, έχουν ήδη εγκριθεί αρκετές πρωτοβουλίες πολιτικής:

Τον Μάιο του 2018, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για ένα νέο πρόγραμμα Erasmus, η οποία διπλασιάζει τον προϋπολογισμό του προγράμματος. Δεδομένου ότι το σημερινό πρόγραμμα Erasmus + δίνει ήδη τη δυνατότητα σε εκατομμύρια νεαρούς Ευρωπαίους να σπουδάσουν, να αποκτήσουν κατάρτιση ή γνώσεις στο εξωτερικό, από το νέο πρόγραμμα αναμένεται ότι θα επωφεληθούν ακόμη περισσότερα άτομα, από όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Πώς θα επιτευχθεί αυτό;

Η πρόοδος των κρατών μελών όσον αφορά την επίτευξη μιας χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευσης παρακολουθείται μέσω της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και της έκθεσης παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. H έκθεση αυτή παρέχει επίσης στοιχεία για τον ρόλο της εκπαίδευσης στην καταπολέμηση των ανισοτήτων και την προώθηση της κοινωνικής ένταξης.

Η Επιτροπή υλοποιεί επίσης ένα ευρύ φάσμα δράσεων στον εν λόγω τομέα, όπως:

  • τη σύσταση ομάδας εργασίας εμπειρογνωμόνων για την προαγωγή κοινών αξιών και μιας εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς, η οποία έχει αναρτήσει στο διαδίκτυο μια συλλογή ορθών πρακτικών σ’ αυτούς τους τομείς·
  • μια πρωτοβουλία για την αξιοποίηση των θετικών «προτύπων προς μίμηση», με σκοπό την προαγωγή της κοινωνικής ένταξης καθώς και την πρόληψη του αποκλεισμού και της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης μεταξύ των νέων·
  • μια εργαλειοθήκη για όσους εργάζονται με νέους που κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν·
  • το Ευρωπαϊκό Βραβείο για την Κοινωνική Ένταξη μέσω του Αθλητισμού.

Επιπλέον, το πρόγραμμα Erasmus + στηρίζει πρωτοβουλίες και δραστηριότητες με σκοπό την ανάπτυξη καινοτόμων πολιτικών και πρακτικών σε επίπεδο βάσης, οι οποίες θέτουν ως προτεραιότητα την κοινωνική ένταξη.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Η Επιτροπή στηρίζει επίσης τις ακόλουθες δράσεις:

  • την επέκταση της ευρωπαϊκής εργαλειοθήκης για τα σχολεία, η οποία είναι μια διαδικτυακή πλατφόρμα για τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς. Η εργαλειοθήκη αυτή περιέχει παραδείγματα ορθών πρακτικών και μέσα για την καλλιέργεια της συνεργασίας στα σχολεία, ώστε να βελτιωθεί η κοινωνική ένταξη και η παροχή ίσων ευκαιριών·
  • την επέκταση της διαδικτυακής πλατφόρμας eTwinning, η οποία έχει ως στόχο να συνδέει καθηγητές και σχολεία σε όλη την Ευρώπη, καθώς και να στηρίζει κύκλους κατάρτισης των εκπαιδευτικών σε θέματα αγωγής του πολίτη·
  • την παροχή κινήτρων στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα να ανταμείβουν τον εθελοντισμό και να καταρτίζουν προγράμματα σπουδών που συνδυάζουν την απόκτηση ακαδημαϊκών γνώσεων και νοοτροπίας ενεργού πολίτη·
  • τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης, μιας πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία δημιουργεί ευκαιρίες για όσους νέους επιθυμούν να κάνουν εθελοντισμό ή να εργαστούν σε προγράμματα, στη χώρα τους ή στο εξωτερικό, προς όφελος κοινοτήτων και περιφερειών·
  • τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας νέας πρωτοβουλίας Erasmus+ Virtual Exchange (εικονικές ανταλλαγές Erasmus+), η οποία θα δίνει τη δυνατότητα σε νέους από την Ευρώπη και τη Νότια Μεσόγειο να ανταλλάσσουν απόψεις και ιδέες μέσω κατάλληλα δομημένων διαδικτυακών διασκέψεων με στόχο την προώθηση της διαπολιτισμικής ευαισθητοποίησης και ανεκτικότητας.