Beartas an Aontais i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna
Is bunchuid de na córais foghlama ar feadh an tsaoil atá sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint, agus is leo a chuireann an saoránach eolas, scileanna, agus inniúlachtaí ar a thoil, rudaí a bhíonn ag teastáil i gcomhair slite beatha ar leith agus ar mhargadh an tsaothair.

Cad is gairmoideachas agus gairmoiliúint (VET) ann?

Freastalaíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint ar riachtanais an gheilleagair, ach san am céanna tugann siad scileanna d’fhoghlaimeoirí chun forbairt phearsanta a dhéanamh agus chun bheith ina saoránaigh ghníomhacha. Tig le gairmoideachas agus gairmoiliúint borradh a chur faoi fheidhmíocht agus faoi iomaíochas na bhfiontar, faoin taighde agus faoin nuálaíocht, agus is gné lárnach atá ann san fhostaíocht a mbeidh dea-thoradh uirthi agus sa bheartas sóisialta.

Bíonn córais ghairmoideachais agus ghairmoiliúna san Eoraip ag brath ar líonra dea-fhorbartha de sholáthraithe gairmoideachais agus gairmoiliúna. Is le rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta a rialaítear na líonraí seo, sin iad na fostóirí agus na ceardchumainn, cuir i gcás, agus is faoi chomhlachtaí éagsúla a bhíonn na páirtithe sin, comhlachais, coistí agus comhairlí, mar shampla.

Na córais atá i gceist leis an ngairmoideachas agus leis an ngairmoiliúint, tá an gairmoideachas agus gairmoideachas tosaigh le lua leo.

De ghnáth, is ar leibhéal an mheánoideachais shinsearaigh a bhíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint tosaigh (I-VET) sula gcromann na mic léinn ar shaol na hoibre. Is i dtimpeallacht atá bunaithe ar theach na scoile (sa seomra ranga de ghnáth) a tharlaíonn sé, sin nó i dtimpeallacht na hoibre, in ionaid oiliúna nó cuideachtaí, cuir i gcás. Bíonn difríochtaí ann ó thír go chéile, de réir na gcóras oideachais agus oiliúna atá ann go náisiúnta, sin agus de réir na struchtúr eacnamaíochta atá ann.

Bíonn gairmoideachas agus gairmoiliúint leanúnach (C-VET) ann tar éis an chéad oideachais agus tar éis na chéad oiliúna, sin nó tar éis do dhuine tosú ar shaol na hoibre. Tá sé d’aidhm aici an t-eolas a uasghrádú, cuidiú le saoránaigh i sealbhú scileanna nua, athoiliúint a chur ar fáil, agus tuilleadh forbartha a dhéanamh dóibh ar an bhforbairt phearsanta agus ghairmiúil. Cur chuige atá bunaithe ar dhéanamh na hoibre atá sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint leanúnach, agus is in ionad na hoibre a dhéantar bunáite na foghlama.

Ar an meán, glacann 50% de na daoine óga san Eoraip atá idir 15 agus 19 mbliana d’aois páirt sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint tosaigh (ag leibhéal an mheánoideachais shinsearaigh). Mar sin féin, an meán san Aontas Eorpach, is rud é a cheileann difríochtaí móra geografacha sa rannpháirtíocht, rannpháirtíocht a bhfuil réimse ann ó 15% go dtí os cionn 70%.

Tosaíochtaí an Aontais i dtaca leis an ngairmoideachas agus leis an ngairmoiliúint

Tá tuilleadh feabhais tagtha ar an gcomhoibriú i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna san Eoraip, a bhuíochas sin do Communiqué Bruges agus Conclúidí Ríge.

Tá comhaontú déanta acu seo a leanas maidir le tacar spriocanna insroichte i gcomhair na tréimhse 2015-2020: institiúidí Aontais, na Ballstáit, tíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch, mar aon le tíortha atá ina n-iarrthóirí, páirtithe sóisialta, agus lucht soláthair gairmoideachais agus gairmoiliúna san Eoraip:

  • Foghlaim de gach uile chineál a chur chun cinn atá bunaithe ar dhéanamh na hoibre, agus aird ar leith á tabhairt ar phrintíseachtaí, trí ról a thabhairt do chomhpháirtithe sóisialta, gnólachtaí, comhlachais agus soláthraithe VET, agus tríd an nuálaíocht agus an fhiontraíocht a spreagadh.
  • Le tuilleadh forbartha a chur ar shásraí dearbhaithe cáilíochta de réir an Mholta maidir le bunú Creata Tagartha Eorpaigh um Dhearbhú Cáilíochta sa Ghairmoideachas agus sa Ghairmoiliúint (EQARF), agus le sruth leanúnach faisnéise agus aiseolais a bhunú i gcórais I-VET agus C-VET a bheadh bunaithe ar thorthaí foghlama.
  • Rochtain a fheabhsú ar an ngairmoideachas agus ar an ngairmoiliúint agus ar cháilíochtaí do chách trí chórais níos solúbtha agus níos tréscaoiltí a chur ar fáil, go háirithe trí sheirbhísí treoracha níos éifeachtúla agus níos comhtháite a thairiscint, agus bailíochtú a dhéanamh ar an bhfoghlaim sheachfhoirmiúil agus neamhfhoirmiúil.
  • Inniúlachtaí bunúsacha a neartú a thuilleadh i gcuraclaim an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna, agus deiseanna níos éifeachtaí a chur ar fáil chun na scileanna sin a shealbhú nó a fhorbairt trí I-VET agus C-VET.
  • Cuir chuige agus deiseanna córasacha a thabhairt isteach i dtaobh leis an gcéad fhorbairt ghairmiúil agus le forbairt leanúnach do mhúinteoirí, do lucht oilte agus do mheantóirí VET i dtimpeallachtaí scoile agus i dtimpeallachtaí oibre araon.

Thug an Coiste Comhairleach um Ghairmoiliúint faomhadh do thuairim faoi thodhchaí an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna, rud a mbeidh an obair bheartais a dhéanfaidh an Coimisiún Eorpach faoi chomaoin aige ó 2020 amach.

Scéalta is déanaí

An 1 Iúil 2020, chur an Coimisiún clár oibre uaillmhianach i láthair chun iarrachtaí téarnaimh COVID-19 a stiúradh i réimsí na fostaíochta agus an bheartais shóisialta. Táthar ag díriú sa chlár oibre sin ar scileanna agus ar an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint. 

Is cion tábhachtach iad na moltaí i bPlean Téarnaimh an Uachtaráin von der Leyen don Eoraip. I measc na moltaí tá:

  • Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le Clár Oibre Scileanna don Eoraip i dtaca le hiomaíochas inbhuanaithe, cothroime shóisialta agus athléimneacht. Tá 12 ghníomhaíocht de chuid an Aontais á moladh ag an gCoimisiún, gníomhaíochtaí a bhfuil sé d’aidhm acu tacú le comhpháirtíochtaí le haghaidh scileanna, tacú le huas-sciliú agus athsciliú agus foghlaim ar feadh an tsaoil a chumhachtú. 

    Is mórchéim den Teachtaireacht é Comhshocrú nua do Scileanna a sheolfar i mí na Samhna 2020 le linn na seachtaine scileanna. Leagtar síos ann cuspóirí uaillmhianacha cainníochtúla ar leibhéal an Aontais agus leagtar amach ann an chaoi a dtacóidh an tAontas le hinfheistíocht i scileanna. 
     
  • Ag gabháil leis an Teachtaireacht tá Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin maidir leis an Meastóireacht ar Mholadh 2012 na Comhairle i ndáil le bailíochtú na foghlama seachfhoirmiúla agus neamhfhoirmiúla.
     
  • Leis an togra ón gCoimisiún le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le gairmoideachas agus gairmoiliúint (VET) ar mhaithe le hiomaíochas inbhuanaithe, cothroime shóisialta agus athléimneacht, féachtar lena chinntiú go gcuireann an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint ar chumas an fhórsa saothair – idir óg agus aosta – tacú leis an téarnamh ó COVID-19, agus leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach, ar bhealach atá cothrom ó thaobh cúrsaí sóisialta de. 

    Leis an togra cuirtear gníomhaíochtaí i láthair ar leibhéal an Aontais chun tacú le hathchóiriú an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna le cuspóirí soiléire cainníochtúla. Tá Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin ag gabháil leis an togra sin.

Is iad an dá ghníomhaireacht seo a thacaíonn le hobair an Choimisiúin i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna:

  • Is cúnamh atá sa Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna (Cedefop) i bhforbairt bheartais an Aontais maidir leis an ngairmoideachas agus leis an ngairmoiliúint. Is cúnamh atá ann i gcur chun feidhme na mbeartas sin, beartais a bhfuil na nithe seo a leanas ina mbunsraith fúthu: taighde, anailís agus faisnéis an Lárionaid faoi chórais, beartais, cleachtais, riachtanais agus éilimh scileanna VET san Aontas Eorpach.
  • I gcomhthéacs bheartas an Aontais um chaidreamh eachtrach, déanann an Fhondúireacht Eorpach Oiliúna a cion ar son fhorbairt na scileanna agus na n-inniúlachtaí gairmiúla.

Cén cur chun cinn a dhéanann an tAontas Eorpach ar an nGairmoideachas agus an Ghairmoiliúint?

  • Leis an gCóras Creidiúna Eorpach don Ghairmoideachas agus don Ghairmoiliúint (ECVET) éascaítear dhá ní d’fhoghlaimeoirí VET mar atá bailíochtú agus aitheantas i leith scileanna agus faisnéis a sealbhaíodh i gcórais agus i dtíortha éagsúla a bhfuil baint acu le cúrsaí oibre. Tá tuilleadh eolais le fáil ar shuíomh gréasáin ECVET.
  • Uirlis tagartha is ea an Creat Tagartha Eorpach um Dhearbhú Cáilíochta (EQAVET) a ceapadh chun cuidiú le tíortha an Aontais feabhsú leanúnach a gcóras gairmoideachais agus gairmoiliúna a chothú, agus monatóireacht a dhéanamh ar an bhfeabhsú sin ar bhonn tagairtí comhaontaithe. Tá tuilleadh eolais le fáil ar shuíomh gréasáin EQAVET.
  • Sa Mholadh ón gComhairle maidir le Creat Eorpach do Phrintíseachtaí Ardchaighdeáin agus Éifeachtacha aithnítear 14 phríomhchritéar ba cheart do Bhallstáit an Aontais agus do na páirtithe leasmhara a úsáid chun printíseachtaí ardchaighdeáin éifeachtacha a fhorbairt.
  • Ba in 2013 a bunaíodh Comhaontas Eorpach na bPrintíseachtaí, agus ó shin i leith tá ag éirí leis an gComhaontas iad seo a leanas a spreagadh chun páirt a ghlacadh in obair d’fhonn soláthar, cáilíocht agus íomhá printíseachtaí a threisiú: Ballstáit an Aontais, tíortha ar comhaltaí iad de Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa, tíortha atá ina n-iarrthóirí ar bhallraíocht san Aontas, agus breis agus 230 páirtí leasmhar. Le déanaí, cuireadh soghluaisteacht na bprintíseach le cuspóirí an Chomhaontais freisin.
  • Bunaíodh Líonra Eorpach na bPrintíseach le cinntiú go gcuirfí tuairimí na bprintíseach óg san áireamh sa phlé a bhaineann le gairmoideachas agus gairmoiliúint agus le printíseachtaí.
  • Is é atá sa tSeachtain Eorpach um Scileanna Gairme, seachtain atá á heagrú gach bliain ó 2016 i leith, feachtas uile-Eorpach arb é is aidhm dó tarraingteacht agus íomhá an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna a fheabhsú.
  • Is d’aidhmeanna Mheitheal ET2020 maidir le Gairmoideachas agus Gairmoiliúint cúnamh do lucht déanta beartais agus do gheallsealbhóirí eile i ndearadh na mbeartas agus na gcleachtas. An Grúpa Oibre atá ann faoi láthair, is ar an nuálaíocht agus ar an digitiú sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint, agus san ard-ghairmoideachas agus san ard-ghairmoiliúint ar leibhéal na gcóras, atá an fócas aige. Cinntíonn an Grúpa Idirghníomhaireachta um Oiliúint agus Oideachas Teicneolaíochta agus Gairme (IAG-TVET), atá á stiúradh ag UNESCO, go ndéantar comhordú ar na gníomhaíochtaí idir na príomheagraíochtaí idirnáisiúnta – an Coimisiún Eorpach ina measc – atá rannpháirteach sna beartais, sna cláir agus sa taighde a bhaineann le hOiliúint agus Oideachas Teicneolaíochta agus Gairme (TVET).

Ionstraimí Airgeadais a thacaíonn leis an mbeartas gairmoideachais agus gairmoiliúna:

  • An t-imchlúdach airgeadais táscach atá ag an gClár Erasmus+, is fiú €14,774 billiún é. An sciar a chuirtear i dtreo an Ghairmoideachais agus na Gairmoiliúna i gcomhair na tréimhse 2014-2020, is fiú beagnach €3 billiún é. Gach uile bhliain, baineann timpeall 130,000 foghlaimeoir agus 20,000 ball foirne i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna tairbhe as na deiseanna soghluaisteachta atá ann faoi Erasmus+. Ina theannta sin, gach uile bhliain, bronntar maoiniú ar beagnach 500 tionscadal gairmoideachais agus gairmoiliúna faoi chomhpháirtíochtaí straitéiseacha Erasmus+. Maoinítear gníomhaíochtaí eile freisin, na Comhaontais Scileanna Earnála mar shampla.
  • Is trí Chiste Sóisialta na hEorpa (CSE) a ghintear go leor den ghiaráil airgeadais don ghairmoideachas agus don ghairmoiliúint. Ó 2014 go 2020, tá cuspóir téamach ag CSE lena gcuirtear buiséad mór i dtreo gníomhaíochtaí a thacaíonn le VET. Luadh beagnach €15 bhilliún le gníomhaíochtaí a chuireann leis an rochtain chomhionann ar an bhfoghlaim ar feadh an tsaoil, le conairí solúbtha a chur chun cinn agus le gníomhaíochtaí a fheabhsaíonn na córais oideachais agus oiliúna ó thaobh a gcuid ábharthachta don mhargadh saothair.