Beartas an Aontais i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna

Is bunchuid de na córais foghlama ar feadh an tsaoil atá sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint. Is leo a chuireann an saoránach eolas, scileanna, agus inniúlachtaí ar a thoil, rudaí a bhíonn ag teastáil i gcomhair slite beatha ar leith agus ar mhargadh an tsaothair.

Céard is gairmoideachas agus gairmoiliúint ann?

Freastalaíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint ar riachtanais an gheilleagair, ach san am céanna tugann siad scileanna d’fhoghlaimeoirí chun forbairt phearsanta a dhéanamh agus chun bheith ina saoránaigh ghníomhacha. 

Is féidir leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint borradh a chur faoi fheidhmíocht agus faoi iomaíochas na bhfiontar, faoin taighde agus faoin nuálaíocht. Is gné lárnach atá ann san fhostaíocht a mbeidh dea-thoradh uirthi agus sa bheartas sóisialta.

Bíonn córais ghairmoideachais agus ghairmoiliúna san Eoraip ag brath ar líonra dea-fhorbartha de pháirtithe leasmhara gairmoideachais agus gairmoiliúna. Is le rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta a rialaítear na líonraí seo, sin iad na fostóirí agus na ceardchumainn, cuir i gcás, agus is faoi chomhlachtaí éagsúla a bhíonn na páirtithe sin, comhlachais, coistí agus comhairlí, mar shampla.

Na córais atá i gceist leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint, tá an gairmoideachas agus an gairmoideachas tosaigh le lua leo.

An gairmoideachas agus an ghairmoiliúint tosaigh (I-VET)

De ghnáth, is ar leibhéal an mheánoideachais shinsearaigh agus an oideachais iar-mheánscoile a bhíonn I-VET sula gcromann na mic léinn ar shaol na hoibre. 

Is i dtimpeallacht atá bunaithe ar an scoil (sa seomra ranga de ghnáth) a tharlaíonn sé, sin nó i dtimpeallacht na hoibre, in ionaid oiliúna nó cuideachtaí, cuir i gcás. Mar sin féin, bíonn difríochtaí ann ó thír go chéile, de réir na gcóras náisiúnta oideachais agus oiliúna atá ann, sin agus de réir na struchtúr eacnamaíocha atá ann.

Ar an meán, glacann 50% de na daoine óga san Eoraip atá idir 15 agus 19 mbliana d’aois páirt sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint tosaigh (ag leibhéal an mheánoideachais shinsearaigh). Mar sin féin, an meán san Aontas Eorpach, is rud é a cheileann difríochtaí móra geografacha sa rannpháirtíocht, rannpháirtíocht a bhfuil réimse ann ó 15% go dtí os cionn 70%.

An gairmoideachas agus an ghairmoiliúint leanúnach (C-VET)

Bíonn C-VET ann tar éis an oideachais thosaigh agus tar éis na hoiliúna tosaí, sin nó tar éis do dhuine tosú ar shaol na hoibre. Tá sé d’aidhm aici an t-eolas a uasghrádú, cuidiú le saoránaigh i sealbhú scileanna nua, athoiliúint a chur ar fáil, agus tuilleadh forbartha a dhéanamh dóibh ar an bhforbairt phearsanta agus ghairmiúil. 

Cur chuige atá bunaithe ar dhéanamh na hoibre atá ann, agus is san ionad oibre a dhéantar bunáite na foghlama.

Beartas an Aontais maidir leis an ngairmoideachais agus an ghairmoiliúint agus iarrachtaí téarnaimh COVID-19

An 1 Iúil 2020, chur an Coimisiún clár oibre uaillmhianach i láthair chun iarrachtaí téarnaimh COVID-19 a stiúradh i réimsí na fostaíochta agus an bheartais shóisialta. Táthar ag díriú sa chlár oibre sin ar scileanna agus ar an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint. 

Is cion tábhachtach iad na moltaí i bPlean Téarnaimh an Uachtaráin von der Leyen don Eoraip. Tá an méid seo a leanas san áireamh sna moltaí:

  • Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le Clár Oibre Scileanna don Eoraip i dtaca le hiomaíochas inbhuanaithe, cothroime shóisialta agus athléimneacht. Tá 12 ghníomhaíocht de chuid an Aontais á moladh ag an gCoimisiún, gníomhaíochtaí a bhfuil sé d’aidhm acu tacú le comhpháirtíochtaí le haghaidh scileanna, tacú le huas-sciliú agus athsciliú agus foghlaim ar feadh an tsaoil a chumhachtú.

    Is mórchéim den Teachtaireacht é Comhshocrú do Scileanna a seoladh i mí na Samhna 2020 le linn na Seachtaine Eorpaí um Scileanna Gairme. Tá sé mar aidhm aige páirtithe leasmhara éagsúla a shlógadh chun daoine atá in aois oibre a uas-sciliú agus a athsciliú agus (más ábhartha) trí chomhpháirtíochtaí. 
     
  • Ag gabháil leis an Teachtaireacht tá Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin maidir leis an Meastóireacht ar Mholadh 2012 na Comhairle i ndáil le bailíochtú na foghlama seachfhoirmiúla agus neamhfhoirmiúla.
     
  • Leis an togra ón gCoimisiún le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint ar mhaithe le hiomaíochas inbhuanaithe, cothroime shóisialta agus athléimneacht, féachtar lena chinntiú go gcuireann an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint ar chumas an fhórsa saothair – idir óg agus aosta – tacú leis an téarnamh ó COVID-19, agus leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach, ar bhealach atá cothrom ó thaobh cúrsaí sóisialta de. Ghlac an Chomhairle an Cinneadh an 24 Samhain 2020.

    Leis an togra cuirtear gníomhaíochtaí i láthair ar leibhéal an Aontais chun tacú le hathchóiriú an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna le cuspóirí soiléire cainníochtúla. Tá Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin ag gabháil leis.

Na forbairtí is déanaí ar bheartas an Aontais maidir leis an ngairmoideachais agus an ghairmoiliúint

Moladh 2020 ón gComhairle maidir leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint

An 24 Samhain 2020 ghlac Comhairle an Aontais Eorpaigh Moladh maidir leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint ar mhaithe leis an iomaíochas inbhuanaithe, an chothroime shóisialta agus an athléimneacht.

Sainaithnítear sa Mholadh na príomhphrionsabail chun a chinntiú go bhfuil an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint lúfar sa mhéid is go dtéann sé in oiriúint go tapa do na riachtanais i margadh an tsaothair agus go gcuireann sé deiseanna foghlama ardcháilíochta ar fáil do dhaoine idir óg agus aosta araon.

Leagtar béim láidir ann ar a thuilleadh solúbthachta i dtaca leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint, deiseanna treisithe don fhoghlaim obairbhunaithe, printíseachtaí agus dearbhú cáilíochta níos fearr.

Cuirtear an Moladh in ionad Mholadh EQAVET – Dearbhú Cáilíochta Eorpach i nGairmoideachas agus Gairmoiliúint – agus mar chuid de, tá Creat nuashonraithe EQAVET lena gcuimsítear táscairí agus tuairisceoirí cáilíochta. Leis sin déantar Moladh ECVET a bhí ann cheana a aisghairm.

Chun na hathchóirithe sin a chur chun cinn, tacaíonn an Coimisiún le Lárionaid um Barrfheabhas Gairme a bhailíonn páirtithe leasmhara áitiúla le chéile chun ‘éiceachórais scileanna’ a fhorbairt. Cuirfidh éiceachórais scileanna leis an bhforbairt réigiúnach, eacnamaíoch agus shóisialta, an nuálaíocht agus straitéisí um speisialtóireacht chliste.

Dearbhú 2020 Osnabrück

An 30 Samhain 2020 d’fhormhuinigh na hairí atá i gceannas ar an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint sna Ballstáit, sna Tíortha is Iarrthóirí, i dtíortha LEE CSTE (an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch – Comhlachas Saorthrádála na hEorpa), comhpháirtithe sóisialta Eorpacha agus an Coimisiún ‘Dearbhú 2020 Osnabrück i dtaca leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint mar chumasóir don téarnamh agus don aistriú cóir chuig geilleagar digiteach agus geilleagar glas’. 

Tacaíonn comhlachais soláthraithe an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna ar an leibhéal Eorpach (VET4EU2) agus ionadaithe mac léinn an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna (OBESSU, Líonra Eorpach na bPrintíseach) le Dearbhú Osnabrück. 

Leagtar amach ann gníomhaíochtaí beartais nua don tréimhse 2021-2025 chun an Moladh ón gComhairle a chomhlánú maidir leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint don iomaíochas inbhuanaithe, an chothromaíocht shóisialta agus an athléimneacht: 

  • an athléimneacht agus barr feabhais a chur chun cinn tríd an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint ardcháilíochta atá cuimsitheach solúbtha 
  • cultúr nua don fhoghlaim ar feadh an tsaoil a bhunú chun béim a leagadh ar ábharthacht an ghairmoideachais leanúnaigh agus na gairmoiliúna leanúnaí chomh maith le hábharthacht an digitithe 
  • inbhuanaitheacht an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna a chothú 
  • Limistéar Eorpach Oideachais agus Oiliúna agus an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint a fhorbairt 

Thug an Coiste Comhairleach um Ghairmoiliúint faomhadh do thuairim faoi thodhchaí an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna, rud a mbeidh an obair bheartais a dhéanfaidh an Coimisiún faoi chomaoin aige ó 2020 amach.

Gníomhaíochtaí breise ar bheartas an Aontais maidir leis an ngairmoideachais agus an ghairmoiliúint

  • Uirlis tagartha is ea an Creat Tagartha Eorpach um Dhearbhú Cáilíochta (EQAVET) a ceapadh chun cuidiú le tíortha an Aontais feabhsú leanúnach a gcóras gairmoideachais agus gairmoiliúna a chothú, agus monatóireacht a dhéanamh ar an bhfeabhsú sin ar bhonn tagairtí comhaontaithe. Tá tuilleadh eolais le fáil ar shuíomh gréasáin EQAVET.
     
  • Sa Mholadh ón gComhairle maidir le Creat Eorpach do Phrintíseachtaí Ardchaighdeáin agus Éifeachtacha aithnítear 14 phríomhchritéar ba cheart do Bhallstáit an Aontais agus do na páirtithe leasmhara a úsáid chun printíseachtaí ardchaighdeáin éifeachtacha a fhorbairt.
     
  • Ba in 2013 a bunaíodh Comhaontas Eorpach na bPrintíseachtaí, agus ó shin i leith tá ag éirí leis an gComhaontas iad seo a leanas a spreagadh chun páirt a ghlacadh in obair d’fhonn soláthar, cáilíocht agus íomhá printíseachtaí a threisiú: Ballstáit an Aontais, tíortha ar comhaltaí iad de Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa, tíortha atá ina n-iarrthóirí ar bhallraíocht san Aontas, agus breis agus 230 páirtí leasmhar. Le déanaí, cuireadh soghluaisteacht na bprintíseach le cuspóirí an Chomhaontais freisin.
     
  • Bunaíodh Líonra Eorpach na bPrintíseach le cinntiú go gcuirfí tuairimí na bprintíseach óg san áireamh sa phlé a bhaineann le gairmoideachas agus gairmoiliúint agus le printíseachtaí.
     
  • Is é atá sa tSeachtain Eorpach um Scileanna Gairme, seachtain atá á heagrú gach bliain ó 2016 i leith, feachtas uile-Eorpach arb é is aidhm dó tarraingteacht agus íomhá an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna a fheabhsú.
     
  • Is d’aidhmeanna Mheitheal ET 2020 maidir leis an nGairmoideachas agus an Ghairmoiliúint cuidiú le do lucht déanta beartais agus do gheallsealbhóirí eile i ndearadh na mbeartas agus na gcleachtas. An Grúpa Oibre is déanaí don tréimhse 2018-2020, is ar an nuálaíocht agus ar an digitiú sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint, agus san ard-ghairmoideachas agus san ard-ghairmoiliúint ar leibhéal sistéamach, a bhí an fócas aige. 
     
  • Cinntíonn an Grúpa Idirghníomhaireachta um Oiliúint agus Oideachas Teicneolaíochta agus Gairme (IAG-TVET), atá á stiúradh ag Eagraíocht Oideachais, Eolaíochta agus Chultúir na Náisiún Aontaithe (UNESCO), go ndéantar comhordú ar na gníomhaíochtaí idir na príomheagraíochtaí idirnáisiúnta – an Coimisiún Eorpach ina measc – atá rannpháirteach sna beartais, sna cláir agus sa taighde a bhaineann le hOiliúint agus Oideachas Teicneolaíochta agus Gairme (TVET).

Ionstraimí Airgeadais a thacaíonn leis an mbeartas gairmoideachais agus gairmoiliúna:

  • An t-imchlúdach airgeadais táscach atá ag an gClár Erasmus+, is fiú €14.774 bhilliún é. An sciar a chuirtear i dtreo an Ghairmoideachais agus na Gairmoiliúna i gcomhair na tréimhse 2014-2020, is fiú beagnach €3 billiún é. Gach uile bhliain, baineann timpeall 130,000 foghlaimeoir agus 20,000 ball foirne i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna tairbhe as na deiseanna soghluaisteachta atá ann faoi Erasmus+. 

    Ina theannta sin, gach uile bhliain, bronntar maoiniú ar beagnach 500 tionscadal gairmoideachais agus gairmoiliúna faoi Chomhpháirtíochtaí Straitéiseacha Erasmus+. Maoinítear gníomhaíochtaí eile freisin, na Comhaontais Scileanna Earnála mar shampla.
     
  • Is trí Chiste Sóisialta na hEorpa (CSE) a ghintear go leor den ghiaráil airgeadais don ghairmoideachas agus don ghairmoiliúint. Ó 2014 go 2020, tá cuspóir téamach ag CSE lena gcuirtear buiséad mór i dtreo gníomhaíochtaí a thacaíonn le VET. Luadh beagnach €15 bhilliún le gníomhaíochtaí a chuireann leis an rochtain chomhionann ar an bhfoghlaim ar feadh an tsaoil, le conairí solúbtha a chur chun cinn agus le gníomhaíochtaí a fheabhsaíonn na córais oideachais agus oiliúna ó thaobh a gcuid ábharthachta don mhargadh saothair.

Cuireadh tús le comhar Eorpach maidir leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint siar in 2002 le próiseas Chóbanhávan. Cuireadh tuilleadh feabhais air i gcaitheamh na mblianta a bhuí le Communiqué Bruges agus Conclúidí Ríge.

Is iad an dá ghníomhaireacht seo a thacaíonn le hobair an Choimisiúin i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna:

  • Is cúnamh atá sa Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna (CEDEFOP) i bhforbairt bheartais an Aontais maidir leis an ngairmoideachas agus an ghairmoiliúint. Is cúnamh atá ann i gcur chun feidhme na mbeartas sin, beartais a bhfuil na nithe seo a leanas ina mbunsraith fúthu: taighde, anailís agus faisnéis an Lárionaid faoi chórais, beartais, cleachtais, riachtanais agus éilimh scileanna VET san Aontas Eorpach.
     
  • I gcomhthéacs bheartas an Aontais um chaidreamh eachtrach, déanann an Fhondúireacht Eorpach Oiliúna a cion ar son fhorbairt na scileanna agus na n-inniúlachtaí gairmiúla.