×

Go raibh maith agat as cuairt a thabhairt ar an suíomh gréasáin nua Oideachais agus Oiliúna.  Is i mBéarla amháin atá formhór na leathanach faoi láthair.  Mar sin féin, tá an suíomh á aistriú go gach ceann de na 23 theanga oifigiúla eile de chuid an Aontais.  Déanfar na leathanaigh a nuashonrú a luaithe a chuirfear na haistriúcháin ar fáil.

Beartas an Aontais i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna (VET)

Dlúthchuid de na córais foghlama ar feadh an tsaoil é VET a thugann do dhaoine an t-eolas, an fios gnó, na scileanna agus/nó na hinniúlachtaí atá de dhíth orthu i ngairmeacha ar leith nó sa mhargadh saothair go ginearálta.

Cad is gairmoideachas agus gairmoiliúint (VET) ann?

Dlúthchuid de na córais foghlama ar feadh an tsaoil é VET a thugann do dhaoine an t-eolas, an fios gnó, na scileanna agus/nó na hinniúlachtaí atá de dhíth orthu i ngairmeacha ar leith nó sa mhargadh saothair go ginearálta. Freastalaíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint ar riachtanais an gheilleagair agus, san am céanna, tugann siad scileanna d’fhoghlaimeoirí chun forbairt phearsanta a dhéanamh agus chun a bheith ina saoránaigh ghníomhacha. Cuireann VET le feidhmíocht fiontar, leis an iomaíochas, agus le taighde agus nuálaíocht, agus tá siad ina gcuid lárnach den fhostaíocht agus den bheartas sóisialta.

Bíonn córais ghairmoideachais agus ghairmoiliúna san Eoraip ag brath ar líonra dea-fhorbartha de sholáthraithe gairmoideachais agus gairmoiliúna. Tá na córais sin bunaithe ar struchtúir rialachais ina dtagann na comhpháirtithe sóisialta (fostóirí, ceardchumainn) le chéile i bhfóraim éagsúla (comhlachais, coistí, comhairlí, srl.). Bíonn dhá chineál gairmoideachais agus gairmoiliúna sna córais sin, gairmoideachas agus gairmoiliúint tosaigh agus gairmoideachas agus gairmoiliúint leanúnach:

  1. De ghnáth is sa mheánoideachas sinsearach, sula dtosaítear ar an saol oibre, a bhíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint tosaigh (I-VET) ar siúl. Bíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint tosaigh ar siúl i dtimpeallacht scoile, áit a ndéantar formhór na foghlama sa seomra ranga, nó i dtimpeallacht oibre, áit a gcuirtear an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint tosaigh ar fáil ar bhealach atá chomh gar agus is féidir don fhíoreispéireas oibre (déantar sin i scoileanna, in ionaid oiliúna nó i ngnólachtaí, agus is iad scéimeanna printíseachtaí an cur chuige is coitianta). Bíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint tosaigh ag brath go mór ar an gcóras oideachais agus oiliúna atá i ngach tír, agus ar struchtúr an gheilleagair náisiúnta chomh maith.
  2. Bíonn an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint leanúnach (C-VET) ar siúl tar éis an oideachais agus na hoiliúna tosaigh, nó tar éis tosú ar an saol oibre. Is é is aidhm don ghairmoideachas agus don ghairmoiliúint leanúnach eolas agus/nó inniúlachtaí an duine a fheabhsú nó a uasghrádú agus deis a thabhairt dó scileanna nua a fháil, dul faoi athoiliúint ar mhaithe le gairm nua nó leanúint lena fhorbairt phearsanta agus ghairmiúil. Cur chuige obairbhunaithe is ea an gairmoideachas agus an ghairmoiliúint leanúnach agus déantar formhór na foghlama in ionad oibre.

Ar an meán glacann 50% de mhuintir óg na hEorpa atá idir 15 agus 19 mbliana d’aois páirt sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint tosaigh (ag leibhéal an mheánoideachais shinsearaigh). Mar sin féin, ní léiríonn an meán Eorpach sin na difríochtaí suntasacha geografacha atá ann. Tá an ráta rannpháirtíochta níos lú ná 15 % in áiteanna áirithe agus níos mó ná 70 % in áiteanna eile (Féach thíos).

Tosaíochtaí an Aontais Eorpaigh i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna (2015-2020)

Cuireadh feabhas eile ar an gcomhar Eorpach i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna (a seoladh i gCóbanhávan in 2002) le Communiqué Bruges 2010 agus le Conclúidí Ríge 2015 inar tháinig an tAontas, tíortha is iarrthóirí, tíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch, comhpháirtithe sóisialta an Aontais, an Coimisiún Eorpach agus soláthraithe VET san Eoraip, inar tháinig siad ar chomhaontú maidir le tacar spriocanna inghnóthaithe don tréimhse 2015-2020:

  1. Foghlaim obairbhunaithe de gach sórt a chur chun cinn, agus aird ar leith á tabhairt do phrintíseachtaí, trí ról a thabhairt do chomhpháirtithe sóisialta, gnólachtaí, comhlachais agus soláthraithe VET, agus tríd an nuálaíocht agus an fhiontraíocht a spreagadh.
  2. Sásraí dearbhaithe cáilíochta a fhorbairt a thuilleadh i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna i gcomhréir le moladh EQAVET (an Creat Tagartha Eorpach um Dhearbhú Cáilíochta) (féach an Rannóg thíos) agus, mar chuid de chórais dearbhaithe cáilíochta, lúba leanúnacha faisnéise agus aiseolais a leagan síos, bunaithe ar thorthaí foghlama, i gcórais I-VET agus C-VET.
  3. Rochtain ar an ngairmoideachas, ar an ngairmoiliúint agus ar cháilíochtaí a fheabhsú do gach duine trí chórais níos solúbtha agus níos tréscaoiltí a chur ar fáil, go háirithe trí sheirbhísí treoracha níos éifeachtúla agus níos comhtháite a sholáthar agus trí bhailíochtú a dhéanamh ar fhoghlaim sheachfhoirimiúil agus neamhfhoirmiúil.
  4. Inniúlachtaí ríthábhachtacha a neartú a thuilleadh i gcuraclaim an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna agus deiseanna níos éifeachtacha a chur ar fáil chun na scileanna sin a fháil nó a fhorbairt trí I-VET agus C-VET.
  5. Cuir chuige agus deiseanna córasacha a thabhairt isteach maidir le forbairt ghairmiúil tosaigh agus leanúnach do mhúinteoirí, d’oiliúnóirí agus do mheantóirí VET i dtimpeallachtaí scoile agus i dtimpeallachtaí oibre araon.

Is é an dá ghníomhaireacht seo a thacaíonn le hobair an Choimisiúin i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna:

  • Cabhraíonn an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna (Cedefop) le beartais an Aontais a fhorbairt maidir leis an ngairmoideachas agus leis an ngairmoiliúint. Mar bhonn taca leis na beartais sin tá taighde, anailísí agus faisnéis an Lárionaid faoi chórais, beartais, cleachtais, riachtanais agus éilimh scileanna VET san Aontas agus is ar an dóigh sin a gcuireann an Lárionad le cur chun feidhme na mbeartas.
  • I gcomhthéacs bheartais an Aontais maidir le caidreamh seachtrach, cabhraíonn an Fhondúireacht Eorpach Oiliúna (ETF) le caipiteal daonna a forbairt. Is é atá i gceist leis sin obair a dhéantar chun córais ghairmoideachais agus ghairmoiliúna a fheabhsú, rud a chabhraíonn le daoine a scileanna agus a n-inniúlachtaí a fhorbairt ar feadh an tsaoil.

Cad atá á dhéanamh ar leibhéal an Aontais Eorpaigh ar mhaithe leis an ngairmoideachas agus leis an ngairmoiliúint?

  • Ba in 2013 a bunaíodh an Comhaontas Eorpach do Phrintíseachtaí agus ó shin i leith tá ag iarraidh leis Ballstáit an Aontais, tíortha ar comhaltaí iad de Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa, tíortha atá ina n-iarrthóirí ar bhallraíocht san Aontas agus breis agus 230 páirtí leasmhar a spreagadh chun páirt a ghlacadh in obair d’fhonn soláthar, cáilíocht agus íomhá printíseachtaí a threisiú. Le déanaí, cuireadh soghluaisteacht printíseach le cuspóirí an Chomhaontais freisin.
  • Bunaíodh Líonra Eorpach na bPrintíseach in 2017 lena chinntiú go gcuirfear tuairimí na bprintíseach óg san áireamh sa phlé a bhaineann le gairmoideachas agus gairmoiliúint agus le printíseachtaí.
  • Is é is aidhm do Mheitheal ET2020 maidir le gairmoideachas agus gairmoiliúint cabhrú le lucht ceaptha beartas agus le páirtithe leasmhara eile beartais agus cleachtais a dhearadh a chuirfidh ar chumas múinteoirí agus oiliúnóirí a n-acmhainneacht iomlán a bhaint amach agus cur le feabhsuithe ar phrintíseachtaí agus ar an bhfoghlaim obairbhunaithe.

Ionstraimí Airgeadais a thacaíonn leis an mbeartas gairmoideachais agus gairmoiliúna

  • Is é €14.774 billiún an clúdach airgeadais táscach foriomlán (tosaigh) atá ag Clár Erasmus+. Tá beagnach €3 bhilliún den méid sin sannta do VET le linn na tréimhse 2014-2020. Gach bliain baineann timpeall 130,000 foghlaimeoir agus 20,000 ball foirne i réimse an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna tairbhe as deiseanna soghluaisteachta faoi Erasmus+. Ina theannta sin, gach bliain faigheann beagnach 500 tionscadal VET maoiniú faoi chomhpháirtíochtaí straitéiseacha Erasmus+. Maoinítear gníomhaíochtaí eile, amhail na Comhaontais Scileanna Earnála (an Treoirphlean um chomhar earnála maidir le scileanna san áireamh) faoi Erasmus+ freisin.
  • Is trí Chiste Sóisialta na hEorpa (CSE) a ghintear go leor den ghiaráil airgeadais don ghairmoideachas agus don ghairmoiliúint. Ó 2014 go 2020 tá cuspóir téamach ag CSE lena sanntar buiséad suntasach do ghníomhaíochtaí a thacaíonn le VET. Sannadh beagnach €15 bhilliún do ghníomhaíochtaí a chuireann leis an rochtain chomhionann ar an bhfoghlaim ar feadh an tsaoil, a chuireann conairí solúbtha chun cinn, agus a fheabhsaíonn córais oideachais agus oiliúna maidir lena n-ábharthacht don mhargadh saothair.