Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem

Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem odnosi się do każdego uregulowanego uzgodnienia zapewniającego kształcenie i opiekę dzieciom od urodzenia do wieku obowiązku szkolnego, który to wiek może różnić się w zależności od kraju.

Czym jest wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem?

Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem odnosi się do każdego uregulowanego uzgodnienia zapewniającego kształcenie i opiekę dzieciom od urodzenia do wieku obowiązku szkolnego, który to wiek może różnić się w zależności od kraju. Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem obejmuje opiekę sprawowaną przez placówkę opieki nad dziećmi oraz opiekuna dziennego, opiekę finansowaną ze środków prywatnych i publicznych oraz edukację przedszkolną i wychowanie przedszkolne. Wysokiej jakości wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem może stworzyć podstawę przyszłego życiowego sukcesu, jeżeli chodzi o edukację, dobrobyt, szanse na rynku pracy i integrację społeczną. Ma ona szczególnie istotne znaczenie w przypadku dzieci pochodzących ze środowisk defaworyzowanych. Wysokiej jakości wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem jest zatem skuteczną i wydajną inwestycją w kształcenie i szkolenie. 

Jakie działania podejmuje UE?

W oparciu o wniosek Komisji w maju 2019 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie wysokiej jakości systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, którego celem jest wsparcie państw członkowskich w ich staraniach na rzecz zwiększenia dostępności systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem oraz podniesienia jakości tych systemów.

Zalecenie Rady obejmuje ramy jakości, w których określono pięć kluczowych elementów systemu jakości:

  • dostęp do wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem,
  • szkolenie i warunki pracy personelu odpowiedzialnego za wczesną edukację i opiekę nad dzieckiem,
  • sformułowanie odpowiednich programów nauczania,
  • zarządzanie i finansowanie,
  • monitorowanie i ocena systemów.

W wielu krajach ramy jakości już przyczyniły się do wprowadzenia reform i poprawy oferty wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem.

Zasadniczo osiągnięty został unijny poziom odniesienia, tj. 95 proc. dzieci powyżej czwartego roku życia objęto systemem wczesnej edukacji i opieki, nadal jednak istnieją znaczne różnice między poszczególnymi krajami, regionami i obszarami. Komisja Europejska wspiera państwa członkowskie w określaniu wyzwań w tej dziedzinie i sposobów radzenia sobie z nimi.

Komisja ułatwia również współpracę między państwami członkowskimi w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, przekazując dane i analizy dotyczące bieżących zmian w Europie.

W latach 2018–2020 działała grupa robocza, w której skład wchodzili przedstawiciele odpowiednich ministerstw krajowych oraz organizacji europejskich. Grupa ta niedawno opublikowała wyniki swojej pracy:

  • publikację na temat wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem sprzyjających włączeniu społecznemu
  • wytyczne dotyczące rekrutacji, szkolenia i motywowania odpowiednio wykwalifikowanych pracowników systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem
  • sprawozdanie końcowe podsumowujące wnioski wynikające z przygotowanej publikacji i wytycznych.

Jakie będą kolejne działania?

W rezolucji Rady w sprawie strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia na rzecz europejskiego obszaru edukacji i w szerszej perspektywie (2021–2030) państwa członkowskie uzgodniły nowy cel, jakim jest objęcie 96 proc. dzieci w wieku od lat trzech do wieku rozpoczęcia obowiązku szkolnego systemami wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem.

Komisja będzie nadal wspierać państwa członkowskie w poprawie dostępności i jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem.

Komisja będzie także w dalszym ciągu finansować projekty, które służą poprawie jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, w tym poprzez szkolenia i doskonalenie zawodowe personelu z tego sektora. Szczególnie istotną rolę odgrywa w tym zakresie program Erasmus+.