Προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα

Ως προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα νοείται οποιοδήποτε ρυθμιζόμενο σύστημα που παρέχει εκπαίδευση και φροντίδα για τα παιδιά, από τη γέννησή τους έως την ηλικία υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, το οποίο μπορεί να διαφέρει από χώρα σε χώρα της ΕΕ.

Τι είναι η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα (ΠΕΦ);

Ως προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα νοείται οποιοδήποτε ρυθμιζόμενο σύστημα που παρέχει εκπαίδευση και φροντίδα για τα παιδιά, από τη γέννησή τους έως την ηλικία υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, το οποίο μπορεί να διαφέρει από χώρα σε χώρα της ΕΕ. Περιλαμβάνει την παροχή ημερήσιας φροντίδας σε ειδικά κέντρα ή στο οικογενειακό περιβάλλον, ιδιωτικά και δημόσια χρηματοδοτούμενη, και την παροχή προσχολικής και νηπιακής αγωγής. Η ποιοτική προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα μπορούν να θέσουν τα θεμέλια της μελλοντικής επιτυχίας ενός ατόμου, από την άποψη της εκπαίδευσης, της ευζωίας, της απασχολησιμότητας, της κοινωνικής ένταξης, και είναι ιδιαίτερα σημαντική για παιδιά που προέρχονται από λιγότερο ευνοημένο περιβάλλον. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας αποτελούν, επομένως, αποτελεσματική επένδυση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. 

Τι κάνει η ΕΕ;

Με βάση πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέδωσε τον Μάιο του 2019 σύσταση σχετικά με συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας, με στόχο να στηρίξει τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους να βελτιώσουν την προσβασιμότητα και την ποιότητα των συστημάτων προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας των χωρών τους.

Η σύσταση του Συμβουλίου περιλαμβάνει ένα πλαίσιο ποιότητας στο οποίο ορίζονται 5 βασικά στοιχεία ενός ποιοτικού συστήματος, και συγκεκριμένα:

  • η πρόσβαση στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα
  • η κατάρτιση και οι συνθήκες εργασίας του προσωπικού που είναι επιφορτισμένο με την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα
  • ο καθορισμός κατάλληλων προγραμμάτων σπουδών
  • η διακυβέρνηση και η χρηματοδότηση
  • η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των συστημάτων.

Το πλαίσιο ποιότητας στήριξε ήδη μεταρρυθμίσεις σε πολλές χώρες και συνέβαλε στη βελτίωση της προσφοράς προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας.

Το ποσοστό αναφοράς της ΕΕ, βάσει του οποίου το 95 % των παιδιών άνω των 4 ετών πρέπει να φοιτούν στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, έχει επιτευχθεί συνολικά, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ χωρών, περιφερειών και περιοχών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει τα κράτη μέλη στον προσδιορισμό των προκλήσεων στον τομέα αυτό και τους τρόπους αντιμετώπισής τους.

Η Επιτροπή διευκολύνει επίσης τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, παρέχοντας στοιχεία και αναλύσεις σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις στην Ευρώπη.

Από το 2018 έως το 2020, μια ομάδα εργασίας φέρνει σε επαφή εθνικούς εκπροσώπους των αρμόδιων υπουργείων και ευρωπαϊκούς οργανισμούς και μεταξύ των αποτελεσμάτων που δημοσίευσε πρόσφατα περιλαμβάνονταν τα εξής:

  • εργαλειοθήκη για προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα χωρίς αποκλεισμούς
  • κατευθυντήριες γραμμές για τον τρόπο πρόσληψης, κατάρτισης και παροχής κινήτρων σε άρτια ειδικευμένο προσωπικό ΠΕΦ
  • τελική έκθεση στην οποία συνοψίζονται τα συμπεράσματα της εργαλειοθήκης και των κατευθυντήριων γραμμών

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Στο ψήφισμα του Συμβουλίου περί στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με στόχο τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021-2030), τα κράτη μέλη συμφώνησαν σε νέο στόχο βάσει του οποίου το 96 % των παιδιών μεταξύ τριών ετών και της ηλικίας έναρξης της υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να συμμετέχει στην ΠΕΦ.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει τα κράτη μέλη όσον αφορά την αύξηση της προσβασιμότητας και της ποιότητας της ΠΕΦ.

Θα συνεχίσει, επίσης, να χρηματοδοτεί έργα που συμβάλλουν στην ποιότητα της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, μεταξύ άλλων μέσω της κατάρτισης και της επαγγελματικής εξέλιξης του προσωπικού που απασχολείται στον τομέα αυτό. Το πρόγραμμα Erasmus+ είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον σκοπό αυτό.