Πολιτικός διάλογος με συγκεκριμένες περιφέρειες και χώρες σε όλο τον κόσμο

Μέσω του πολιτικού διαλόγου, η ΕΕ ανταλλάσσει βέλτιστες πρακτικές, εμβαθύνει τη συνεργασία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στηρίζει τη χώρα ή την περιφέρεια εταίρο στις προσπάθειές της να πραγματοποιήσει μεταρρυθμίσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Πώς συνεργάζεται η Επιτροπή με άλλες χώρες σ’ αυτόν τον τομέα; 

Η ΕΕ διοργανώνει φόρουμ διαλόγου σχετικά με την πολιτική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση με χώρες και περιφέρειες εκτός ΕΕ. 

Στα φόρουμ αυτά συμμετέχουν ανώτεροι υπάλληλοι και εμπειρογνώμονες από την ΕΕ και από την εκάστοτε χώρα ή περιφέρεια, και συχνά περιλαμβάνονται συνέδρια, σεμινάρια και μελέτες για συγκεκριμένα θέματα. 

Ο πολιτικός διάλογος θα πρέπει να προετοιμάζει το έδαφος για την ενίσχυση της συνεργασίας και κινητικότητας μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ή περιφερειών εταίρων. Τα ενημερωτικά δελτία ανά χώρα και περιφέρεια δείχνουν πώς το πρόγραμμα Erasmus+ χρηματοδοτεί την κινητικότητα και τη συνεργασία της Ευρώπης με άλλα μέρη του κόσμου.

Πλαίσιο πολιτικής

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση είναι μια κοινή πολιτική πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην εμβάθυνση και την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), των κρατών μελών της και έξι χωρών εταίρων της Ανατολικής Ευρώπης: της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν, της Λευκορωσίας, της Γεωργίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και της Ουκρανίας. 

Τα θέματα πολιτικής συζητούνται σε τέσσερις θεματικές πλατφόρμες: 

  • Ενίσχυση των θεσμών και χρηστή διακυβέρνηση
  • Οικονομική ανάπτυξη και ευκαιρίες της αγοράς
  • Συνδεσιμότητα, ενεργειακή απόδοση, περιβάλλον και κλιματική αλλαγή
  • Κινητικότητα και διαπροσωπικές επαφές

Πολιτικός διάλογος

Η εκπαίδευση, η νεολαία και ο πολιτισμός εξετάζονται στην πλατφόρμα 4, η οποία καλύπτει επίσης τους πολιτικούς διαλόγους για τη μετανάστευση, την κινητικότητα, την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων καθώς και την έρευνα και την καινοτομία. 

Η ειδική ομάδα για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τη νεολαία εγκρίθηκε από τη σύνοδο κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης το 2017. Η ειδική ομάδα επικεντρώνεται στην υλοποίηση των στόχων 18 και 19 στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τη νεολαία και την εκπαίδευση, με τη διεξαγωγή συζητήσεων για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τους τομείς της δημιουργίας, τις δεξιότητες των νέων, την επιχειρηματικότητα και την απασχολησιμότητα. 

Η ειδική ομάδα προωθεί τον εκσυγχρονισμό, τη διεθνοποίηση και την ψηφιοποίηση (ηλεκτρονική μάθηση) των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Εργάζεται επίσης για την ευρύτερη αναγνώριση της άτυπης εκπαίδευσης και στηρίζει την ανάπτυξη των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας στις χώρες εταίρους της Ανατολικής Ευρώπης. 

Οι προτεραιότητες είναι οι εξής: 

  • στήριξη και ενδυνάμωση της νέας γενιάς, με τη συμβολή στη διαμόρφωση τεκμηριωμένης και χωρίς αποκλεισμούς πολιτικής για τη νεολαία 
  • στήριξη της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της μετάβασης των νέων στην εργασία μέσω του διαλόγου μεταξύ ομοτίμων σχετικά με τις πολιτικές και τα θεσμικά όργανα.

Πλαίσιο πολιτικής

Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ), η οποία έχει ενισχυθεί με την ανακοίνωση του 2011 και την αναθεώρηση της ΕΠΓ το 2016, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευτεί: 

  • να στηρίξει τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
  • να αυξήσει τη στήριξη στη κινητικότητα στους τομείς της διδασκαλίας και της μάθησης για τους σπουδαστές, τους διδάσκοντες, το πανεπιστημιακό προσωπικό και τους νέους των χωρών της Νότιας Μεσογείου

Εργαλεία συνεργασίας της ΕΕ

Η Επιτροπή προωθεί στόχους για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, την επαγγελματική εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη νεολαία μέσω διαφόρων προγραμμάτων και πρωτοβουλιών διεθνούς συνεργασίας, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται τα εξής:

Πλαίσιο πολιτικής

Η πρωτοβουλία της ΕΕ για συνεργασία στην εκπαίδευση με την Αλβανία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τη Βόρεια Μακεδονία, το Κοσσυφοπέδιο, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία ξεκίνησε το 2012. 

Κάθε χρόνο διοργανώνονται υπουργικές συνεδριάσεις για τον καθορισμό κοινών προτεραιοτήτων, την εξέταση των μεταρρυθμίσεων και των πρόσφατων μέτρων πολιτικής, καθώς και τον καθορισμό των θεμάτων περιφερειακής συνεργασίας και βοήθειας της ΕΕ. 

Η 7η συνεδρίαση της πλατφόρμας των Δυτικών Βαλκανίων πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο του 2018.

Μολονότι οι χώρες της περιφέρειας αυτής έχουν δεσμευτεί να συμμορφωθούν με τα ενωσιακά και διεθνή πρότυπα, η υλοποίηση νέων πολιτικών και μεταρρυθμίσεων είναι δύσκολη. Οι χώρες έχουν φτάσει σε διαφορετικά επίπεδα επίτευξης αυτών των προτύπων. Ως εκ τούτου, ορισμένες χώρες ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω βοήθεια. 

Η πλατφόρμα των Δυτικών Βαλκανίων για την εκπαίδευση και την κατάρτιση ενθαρρύνει την περιφερειακή συνεργασία και επικοινωνία, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη συγκέντρωση πόρων και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών με άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη. Εξασφαλίζει επίσης την παρακολούθηση των κοινών έργων, μελετών και εκδηλώσεων. 

Η μακροπρόθεσμη προοπτική αυτού του διαλόγου είναι να βοηθηθούν οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων στις μεταρρυθμιστικές τους προσπάθειες ώστε να προετοιμαστούν για τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την μελλοντική προσχώρησή τους στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους συμμετοχής στα εκπαιδευτικά προγράμματα της ΕΕ.

Πλαίσιο πολιτικής

Το κύριο θέμα της συνόδου κορυφής Αφρικανικής Ένωσης-ΕΕ του 2017 ήταν: «Investing in Youth for Accelerated Inclusive Growth and Sustainable Development» («Να επενδύσουμε στους νέους, για μια ταχύτερη μεγέθυνση χωρίς αποκλεισμούς και για μια βιώσιμη ανάπτυξη»). Η δημογραφική ανάπτυξη, η μετανάστευση, η νεολαία, η απασχόληση και οι δεξιότητες βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων. 

Οι αρχηγοί κρατών και από τις δύο ηπείρους επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να επενδύσουν στους νέους, στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υλοποιεί ήδη αυτή τη δέσμευση με την έγκριση ενός παναφρικανικού προγράμματος ύψους 400 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2018-2020. 

Με τη συμμετοχή 107 πανεπιστημίων σε 41 αφρικανικές χώρες, περιφερειακών φορέων και σπουδαστών, η στρατηγική εταιρική σχέση Αφρικής-ΕΕ αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και της Αφρικανικής Ένωσης. Ο διάλογος είχε ως αποτέλεσμα να αναληφθούν οι ακόλουθες πρωτοβουλίες:

  • Tuning Africa - μια διαδικασία συνεργασίας στο πλαίσιο της οποίας εξετάζονται οι ικανότητες και οι δεξιότητες που απαιτούνται για έναν συγκεκριμένο κλάδο. Αναθεωρούνται επίσης τα προγράμματα σπουδών, έτσι ώστε οι σπουδαστές να αποκτούν τις ικανότητες για την επιτυχή ένταξή τους στην αγορά εργασίας.
  • Εναρμόνιση της διασφάλισης και πιστοποίησης της ποιότητας της αφρικανικής ανώτατης εκπαίδευσης (HAQAA) - μια πρωτοβουλία με στόχο τη στήριξη του παναφρικανικού πλαισίου διασφάλισης και πιστοποίησης της ποιότητας. Ειδικότερα, στόχος της πρωτοβουλίας HAQAA είναι η ανάπτυξη παναφρικανικών προτύπων και κατευθυντήριων γραμμών για τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, την ανάπτυξη ικανοτήτων σε εθνικούς και περιφερειακούς οργανισμούς τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη βελτίωση της θεσμικής αξιολόγησης.

Οι δύο αυτές πρωτοβουλίες ανανεώθηκαν στο ισχύον πλαίσιο με δύο νέες εμβληματικές πρωτοβουλίες με έτος έναρξης το 2019. Η ΕΕ θα στηρίξει την «Ένωση Αφρικανών Φοιτητών και Αποφοίτων», η οποία θα φροντίζει ώστε οι απόψεις των νέων να λαμβάνονται υπόψη στις διαδικασίες, τις πολιτικές και τις καινοτόμες πρακτικές στον τομέα της εκπαίδευσης. Η ΕΕ χρηματοδοτεί περαιτέρω μια πιλοτική πρωτοβουλία που αφορά την κινητικότητα μεταξύ παρόχων ΕΕΚ και ιδρυμάτων της Αφρικής και της Ευρώπης. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να ενισχύσει την επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτών και των διευθυντικών στελεχών της ΕΕΚ, διευρύνοντας με αυτόν τον τρόπο τις δεξιότητες των σπουδαστών.

Η Αφρική συμμετέχει επίσης ενεργά στο πρόγραμμα Erasmus+ και παρέχει στήριξη σε αφρικανούς ερευνητές στο πλαίσιο των δράσεων Marie Skłodowska-Curie. Το Πρόγραμμα Ενδοαφρικανικής Ακαδημαϊκής Κινητικότητας χρηματοδοτεί συμπράξεις και δράσεις κινητικότητας μεταξύ πανεπιστημίων εντός της Αφρικής.

Πολιτικός διάλογος

Το 2009, η ΕΕ και η Βραζιλία προέβησαν σε κοινή δήλωση για τη συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Η Επιτροπή και οι αρχές της Βραζιλίας που είναι αρμόδιες για την εκπαίδευση και την κατάρτιση έχουν ολοκληρώσει δύο πολιτικούς διαλόγους σε κυβερνητικό επίπεδο καθώς και ένα συμπόσιο.

Πλαίσιο πολιτικής

Κατά την τελευταία δεκαετία, η ΕΕ και η Κίνα συνεργάστηκαν στενά στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, του πολιτισμού, της πολυγλωσσίας και της νεολαίας. Η συνεργασία συνίστατο σε τακτικούς διαλόγους πολιτικής σε κυβερνητικό επίπεδο, καθώς και σε συγκεκριμένες δράσεις όπως κοινά έργα και εκδηλώσεις. 

Από το 2012 όλες αυτές οι δραστηριότητες έχουν ενσωματωθεί στον διάλογο υψηλού επιπέδου μεταξύ των λαών της ΕΕ και της Κίνας (HPPD), δηλαδή τον τρίτο πυλώνα των σχέσεων ΕΕ-Κίνας που συμπληρώνει τους δύο άλλους πυλώνες: τον οικονομικό και εμπορικό διάλογο υψηλού επιπέδου και τον στρατηγικό διάλογο υψηλού επιπέδου. 

Ο HPPD είναι ο γενικός μηχανισμός που διέπει όλες τις κοινές πρωτοβουλίες ΕΕ-Κίνας στον τομέα των ανταλλαγών «επαφών μεταξύ των λαών». Οι πρωτοβουλίες αυτές βασίζονται στα συμπεράσματα των διαλόγων των ηγετών και των συνεδριάσεων των ανώτερων υπαλλήλων, όπου καθορίζονται μακροπρόθεσμοι στόχοι, ανταλλάσσονται βέλτιστες πρακτικές και διερευνώνται οι τομείς μελλοντικής συνεργασίας. 

Στόχος του HPPD είναι να συμβάλει στην οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και στην εδραίωση της διαπολιτισμικής κατανόησης μεταξύ της ΕΕ και της Κίνας.

Πλαίσιο πολιτικής

Η ΕΕ και η Ινδία συνεργάζονται σε μια σειρά θεμάτων εκπαίδευσης, όπως: 

  • ο εκσυγχρονισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
  • η ακαδημαϊκή αριστεία
  • η κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού και των σπουδαστών
  • η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση
  • η διά βίου μάθηση
  • η διαφάνεια
  • η ποιότητα και η ισότητα στην εκπαίδευση 
  • η αναγνώριση των προσόντων.

Στη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-Ινδίας το 2008, η ΕΕ και η Ινδία ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να προωθήσουν τον διάλογο και τη συνεργασία στους τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού. Οι συγκεκριμένοι τομείς περιλαμβάνουν: την επαγγελματική κατάρτιση, την τεχνική εκπαίδευση, την αναγνώριση των προσόντων, τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (με έμφαση στην ποιότητα, τη διαφάνεια και την εταιρική σχέση), καθώς και την προώθηση των γλωσσών.

Πλαίσιο πολιτικής

Από το 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι αρχές του Μεξικού που είναι αρμόδιες για την εκπαίδευση και την κατάρτιση διοργάνωσαν δύο πολιτικούς διαλόγους σε κυβερνητικό επίπεδο.

Σκοπός των διαλόγων αυτών ήταν να συζητηθούν θέματα κοινού ενδιαφέροντος σε ανώτερο επίπεδο, με στόχο την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τον προσδιορισμό συγκεκριμένων τομέων μελλοντικής συνεργασίας. Ο διάλογος αποσκοπεί μακροπρόθεσμα στην προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της κινητικότητας μεταξύ της ΕΕ και του Μεξικού.

Πλαίσιο πολιτικής

Στην κοινή τους δήλωση τον Μάιο 2012, η ΕΕ και η Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής αναγνώρισαν την καίρια συμβολή της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην ανάπτυξη κοινωνιών και οικονομιών που βασίζονται στη γνώση, καθώς και τον βασικό τους ρόλο στην τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης.

Έκτοτε, τέσσερις συνεδριάσεις ανώτερων υπαλλήλων της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής έχουν επικεντρωθεί στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για θέματα που αφορούν τη διεθνοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και την καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό της διδασκαλίας και της έρευνας (στην τριτοβάθμια εκπαίδευση). 

Ο στρατηγικός διάλογος αποτέλεσε την ευκαιρία για τη συζήτηση θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, την επανεξέταση της συνεργασίας στα προγράμματα και τον προσδιορισμό συγκεκριμένων τομέων αμοιβαίου ενδιαφέροντος για το μέλλον.

Πλαίσιο πολιτικής

Η ΕΕ και η Δημοκρατία της Κορέας συνεργάζονται, ιδίως στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, δεδομένου ότι και οι δύο αναγνωρίζουν την καθοριστική συμβολή της στη δημιουργία μιας παγκοσμίως ανταγωνιστικής οικονομίας βασισμένης στη γνώση, και στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης. 

Μέχρι σήμερα, τα προγράμματα συνεργασίας και ανταλλαγής σπουδαστών έχουν στεφθεί από επιτυχία. Ωστόσο, έχουν εντοπιστεί και άλλες δυνατότητες αλληλεπίδρασης. Ως εκ τούτου, η ΕΕ και η Δημοκρατία της Κορέας ανακοίνωσαν στη μεταξύ τους σύνοδο κορυφής το 2013 την πρόθεσή τους να ενισχύσουν τη συνεργασία, προωθώντας τον πολιτικό διάλογο και τα κοινά σχέδια συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 

Στον πρώτο διάλογο πολιτικής συζητήθηκαν πρακτικές μέθοδοι για την ενίσχυση της συνεργασίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, της αναθεώρησης των πολιτικών και της ανάπτυξης γνώσεων. Ο δεύτερος διάλογος πραγματοποιήθηκε στη Νότια Κορέα το τελευταίο τρίμηνο του 2018.

Πλαίσιο πολιτικής

Η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στηρίζεται μέσω προγραμμάτων της ΕΕ για ακαδημαϊκή συνεργασία, τα οποία είναι διαθέσιμα για ενδιαφερόμενους από όλον τον κόσμο και στηρίζονται από συμπληρωματικές πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένου ενός διμερούς σκέλους του προγράμματος Fulbright για συνεργασία με την ΕΕ. 

Πρόγραμμα Fulbright-Schuman

Το πρόγραμμα Fulbright-Schuman, το οποίο διαχειρίζεται η Επιτροπή για εκπαιδευτικά προγράμματα ανταλλαγών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Βελγίου, χρηματοδοτείται από κοινού από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και τη Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ EAC). Από το 1991, το κοινό πρόγραμμα χρηματοδοτεί προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές, έρευνα και προτάσεις για διαλέξεις στον τομέα των σχέσεων ΗΠΑ-ΕΕ, της πολιτικής της ΕΕ ή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για ενδιαφερόμενους Αμερικανούς και ευρωπαίους πολίτες.

Σεμινάριο των νέων ηγετών της ΕΕ και των ΗΠΑ

Το σεμινάριο των νέων ηγετών ΕΕ-ΗΠΑ είναι μια πλατφόρμα για την προώθηση των επαφών μεταξύ των λαών της ΕΕ και των Ηνωμένων Πολιτειών, ως αποτέλεσμα της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ. Στο πρώτο σεμινάριο συμμετείχαν πενήντα νέοι ηγέτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, οι οποίοι εστίασαν στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται από την οικονομική, εκπαιδευτική και πολιτιστική ένταξη των μεταναστών και των προσφύγων. Στο δεύτερο σεμινάριο, μια παρόμοια ομάδα συζήτησε για το μέλλον της εργασίας, εστιάζοντας στον ρόλο της τεχνολογίας, στις δεξιότητες του μελλοντικού εργατικού δυναμικού και στις κοινωνικές επιπτώσεις του μεταβαλλόμενου εργασιακού περιβάλλοντος.

Εκσυγχρονισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης: συγκριτική μελέτη του Tuning για την ΕΕ και τις ΗΠΑ

Στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνιας για τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι Ευρωπαίοι υπουργοί συμφώνησαν ότι τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να καθορίσουν εκ νέου τα πτυχιακά τους προγράμματα στο πλαίσιο μιας προσέγγισης βάσει αποτελεσμάτων και να προσαρμόσουν περισσότερο τα προγράμματα αυτά στις ανάγκες των φοιτητών, ώστε να προετοιμάσουν καλύτερα τους αποφοίτους για τον μελλοντικό τους ρόλο στην κοινωνία. Το σχέδιο «Tuning Educational Structures in Europe» δημιουργήθηκε με σκοπό την ανάπτυξη των μέσων που θα δώσουν τη δυνατότητα για την καλύτερη προετοιμασία των σπουδαστών για την είσοδό τους στην αγορά εργασίας. Αντίστοιχη μεθοδολογία χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο σε παγκόσμιο επίπεδο.