Europejski obszar edukacji

Europejski obszar edukacji ma na celu wspieranie państw członkowskich Unii Europejskiej w budowaniu odpornych i przyszłościowych systemów kształcenia i szkolenia.

Students of all ages studying

Utworzenie europejskiego obszaru edukacji do 2025 r.

Celem europejskiego obszaru edukacji jest promowanie współpracy między państwami członkowskimi Unii Europejskiej (UE) oraz dalsza poprawa jakości i integracji krajowych systemów kształcenia i szkolenia.

Szczególnie w świetle pandemii COVID-19 zasadnicze znaczenie ma zapobieganie sytuacjom, w których obywatele mają utrudniony dostęp do rozwoju umiejętności i uczenia się z uwagi na bariery strukturalne, wpływające na perspektywy zatrudnienia i uczestnictwo w życiu społecznym.

Europejski obszar edukacji jest wobec tego powiązany z Next Generation EU, unijnym planem odbudowy w związku z COVID-19, którego celem jest wyprowadzenie Unii z kryzysu oraz stworzenie nowoczesnej i bardziej zrównoważonej Europy, zdolnej do stawienia czoła transformacji zielonej i cyfrowej.

Dąży on do opracowania całościowego podejścia do działań UE w dziedzinie edukacji i szkolenia w celu stworzenia prawdziwej europejskiej przestrzeni do nauki, z której korzystać będą mogli wszyscy uczący się, a także nauczyciele i instytucje.

Pomysł utworzenia europejskiego obszaru edukacji został po raz pierwszy zatwierdzony przez przywódców europejskich na Szczycie Społecznym w Göteborgu w Szwecji w 2017 r. Pierwsze pakiety środków przyjęto w 2018 i 2019 r.

W swoich „Wytycznych politycznych na następną kadencję Komisji Europejskiej na lata 2019–2024” przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen zobowiązała się do urzeczywistnienia europejskiego obszaru edukacji do 2025 r.

Wzmocnione podejście do utworzenia europejskiego obszaru edukacji

30 września 2020 r. opublikowano nowy komunikat Komisji w sprawie utworzenia europejskiego obszaru edukacji do 2025 r.

W komunikacie przedstawiono ambitne podejście do urzeczywistnienia europejskiego obszaru edukacji do 2025 r. Wyszczególniono w nim środki i etapy realizacji celów europejskiego obszaru edukacji we współpracy z państwami członkowskimi UE oraz zainteresowanymi stronami z sektora kształcenia i szkolenia.

Przedstawiona przez Komisję wizja europejskiego obszaru edukacji opiera się na sześciu wymiarach:

  • polepszenie umiejętności podstawowych, w tym umiejętności cyfrowych, a także przekrojowych, takich jak przedsiębiorczość, kreatywność i aktywność obywatelska
  • ułatwianie mobilności osób uczących się i nauczycieli oraz współpracy międzynarodowej między instytucjami edukacyjnymi
  • wspieranie nauki języków obcych, wielojęzyczności oraz wspieranie odkrywania różnorodności kulturowej i zarządzania nią
  • wprowadzenie perspektywy europejskiej w edukacji, która zachęca do zrozumienia i krytycznego myślenia o tym, co Europa oznacza w codziennym życiu obywateli
  • zagwarantowanie, by instytucje kształcenia i szkolenia były środowiskiem bezpiecznym, integracyjnym i wolnym od dezinformacji
  • uniezależnienie poziomu wykształcenia od statusu społecznego, ekonomicznego i kulturowego w celu promowania mobilności społecznej
  • wspieranie edukacji włączającej i opartej na równouprawnieniu płci na wszystkich poziomach i we wszystkich sektorach kształcenia i szkolenia
  • dążenie do większej wrażliwości na kwestie płci poprzez zwalczanie molestowania seksualnego oraz zachowań seksistowskich w instytucjach szkoleniowych i edukacyjnych
  • zagwarantowanie, że kształcenie i szkolenie zawodowe jest dostosowane do transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz że wprowadzane są przyszłościowe strategie uczenia się przez całe życie
  • wzmocnienie współpracy międzynarodowej w zakresie pracy z młodzieżą, a także w dziedzinach sportu i kultury, promujące uczenie się pozaformalne
  • dążenie do równowagi płci na stanowiskach kierowniczych, w tym w instytucjach szkolnictwa wyższego, oraz wspieranie otwierania zawodów, w których mężczyźni i/lub kobiety są niejednolicie reprezentowani
  • przełamywanie i obalanie stereotypów płci jeśli chodzi o wybór studiów, a także stereotypów przekazywanych w ramach praktyk w zakresie kształcenia i szkolenia oraz w materiałach do nauki
  • ustanowienie koalicji na rzecz edukacji dla klimatu z myślą o zgromadzeniu wiedzy fachowej i zasobów, aby zmienić wzorce zachowań w zakresie zrównoważenia środowiskowego
  • inwestowanie w edukację ekologiczną i infrastrukturę kształcenia 
  • włączenie tematyki zrównoważenia środowiskowego do nauk przyrodniczych i humanistycznych oraz zachęcanie do wymiany między powiązanymi umiejętnościami, metodami, procesami i kulturami
  • zapewnienie, że jednostki posiadają umiejętności potrzebne do rozwoju ekologicznej gospodarki przyszłości, takie jak umiejętności cyfrowe i przedsiębiorczość
  • wspieranie państw członkowskich w rozwiązywaniu problemu niedoboru kadry nauczycielskiej oraz zwiększaniu dywersyfikacji i atrakcyjności zawodu nauczyciela
  • zapewnienie nauczycielom i szkoleniowcom możliwości ustawicznego doskonalenia zawodowego 
  • poprawa jakości i liczby okresów mobilności nauczycieli zarówno w ramach kształcenia wstępnego nauczycieli, jak i w okresie późniejszym
  • uczynienie mobilności międzynarodowej integralną częścią kształcenia nauczycieli
  • wspieranie ściślejszej i pogłębionej współpracy między instytucjami szkolnictwa wyższego, w szczególności między międzynarodowymi sojuszami szkół wyższych
  • zaangażowanie w pełne wdrożenie inicjatyw dotyczących europejskich szkół wyższych i europejskiej legitymacji studenckiej
  • współtworzenie, wraz z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, programu transformacji na rzecz szkolnictwa wyższego
  • wypracowanie europejskiego podejścia do mikrokwalifikacji, które zapewni szersze możliwości uczenia się i wzmocni rolę instytucji szkolnictwa wyższego oraz placówek kształcenia i szkolenia zawodowego w uczeniu się przez całe życie.
  • większy nacisk na specjalistyczne programy edukacyjne w obszarze zaawansowanych umiejętności cyfrowych w zakresie nowoczesnych technologii, takich jak sztuczna inteligencja i obliczenia wielkiej skali
  • zwiększenie wysiłków UE na rzecz sprostania globalnym wyzwaniom i propagowania europejskich interesów i wartości na arenie międzynarodowej, w tym przyczynianie się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju ONZ na 2020 r.
  • dalsze umiędzynarodowienie kształcenia europejskiego na poziomie podstawowym, średnim i wyższym oraz w dziedzinie kształcenia zawodowego i pracy z młodzieżą
  • wspieranie współpracy między instytucjami edukacyjnymi na arenie międzynarodowej w celu przyciągnięcia najbardziej utalentowanych osób do Europy oraz promowanie wzajemnego uczenia się i wspólnych międzynarodowych projektów w zakresie badań naukowych i innowacji
  • zachęcanie do reform systemów kształcenia, szkolenia i badań w krajach Bałkanów Zachodnich i krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa

18 lutego 2021 r. Rada zatwierdziła rezolucję w sprawie strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia na rzecz europejskiego obszaru edukacji w szerszej perspektywie (2021–2030). 

Co robi Komisja, aby stworzyć europejski obszar edukacji? 

W komunikacie „Utworzenie europejskiego obszaru edukacji do 2025 r.” określono szereg środków i etapy realizacji w sześciu wymiarach. 

Więcej informacji na temat poszczególnych polityk i inicjatyw, które będą wspierać wdrażanie i dalszy rozwój europejskiego obszaru edukacji, można znaleźć na stronach europejskiego obszaru edukacji oraz w zakładce Polityka.

Europejski obszar edukacji będzie działał w synergii z europejskim programem na rzecz umiejętności, odnowioną polityką kształcenia i szkolenia zawodowego oraz europejską przestrzenią badawczą, aby wykorzystać wiedzę i położyć podwaliny pod odbudowę gospodarki i dobrobytu w UE.

Aby umożliwić urzeczywistnienie europejskiego obszaru edukacji do 2025 r. i monitorować osiągane postępy, Komisja proponuje ustanowienie ram umożliwiających działanie i współpracę z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami.

Komisja będzie ściśle współpracować z państwami członkowskimi w celu opracowania pełnoprawnych ram zarządzania europejskim obszarem edukacji.

Komisja ustanowi również stałą platformę europejskiego obszaru edukacji jako publiczny portal informacyjny na temat działań i usług. Platforma zapewni przejrzystość i dostęp do informacji na temat europejskiego obszaru edukacji i wyników współpracy politycznej.