Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση για τα μικροδιαπιστευτήρια
Τα μικροδιαπιστευτήρια προσφέρουν ευκαιρίες για πιο ευέλικτη μάθηση και μάθηση κατά ενότητες. Η υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης θα συμβάλει στη διεύρυνση των ευκαιριών μάθησης και θα ενισχύσει τον ρόλο που διαδραματίζουν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στη δια βίου μάθηση.

Τι είναι τα μικροδιαπιστευτήρια;

Τα μικροδιαπιστευτήρια είναι αποδεικτικά των μαθησιακών αποτελεσμάτων που έχει αποκτήσει ο εκπαιδευόμενος μετά από μια σύντομη μαθησιακή εμπειρία η οποία αξιολογήθηκε με διαφανή τρόπο. Απονέμονται μετά την ολοκλήρωση σύντομων αυτοτελών κύκλων μαθημάτων ή ενοτήτων που πραγματοποιούνται επιτόπου ή μέσω διαδικτύου (ή σε μεικτή μορφή). 

Ευέλικτη μάθηση

Τα μικροδιαπιστευτήρια καθιστούν την εκπαίδευση προσβάσιμη σε περισσότερα άτομα λόγω του ευέλικτου και βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα τους. Είναι διαθέσιμα σε όλους τους τύπους εκπαιδευομένων. Μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για άτομα που

  • επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τις τρέχουσες γνώσεις τους αντί να αποκτήσουν ένα πλήρες πτυχίο
  • επιθυμούν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των πτυχίων ή της αρχικής τυπικής τους εκπαίδευσης και των αναδυόμενων δεξιοτήτων της αγοράς εργασίας
  • επιθυμούν να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους ή να αποκτήσουν νέες.

Εκτεταμένα οφέλη

Τα μικροδιαπιστευτήρια περιορίζουν τους αποκλεισμούς στην εκπαίδευση, καθώς είναι προσβάσιμα σε όλους τους τύπους εκπαιδευομένων χάρη στον ευέλικτο και βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα τους. Η ευρύτερη χρήση μικροδιαπιστευτηρίων θα μπορούσε να ενισχύσει την εκπαιδευτική και οικονομική καινοτομία και να συμβάλει στη βιώσιμη ανάκαμψη μετά την πανδημία.

Τα σύντομα μαθήματα μπορούν να παρέχονται από ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ιδρύματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και από διάφορους ιδιωτικούς φορείς, ως ταχεία ανταπόκριση στις ανάγκες της αγοράς εργασίας για συγκεκριμένες δεξιότητες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένων των προκλήσεων που θέτει η οικονομική κρίση λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.

Γιατί χρειάζεται μια ευρωπαϊκή προσέγγιση

Τα μικροδιαπιστευτήρια ανακοινώθηκαν στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων, που δημοσιεύτηκε την 1η Ιουλίου 2020, ως μία από τις 12 εμβληματικές δράσεις του για τη στήριξη της ποιότητας, της διαφάνειας και της χρήσης μικροδιαπιστευτηρίων σε όλη την ΕΕ. Συμπεριλήφθηκαν στην ανακοίνωση του Σεπτεμβρίου του 2020 για την επίτευξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025 ώστε να υπογραμμιστεί ο καίριος ρόλος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην υποστήριξη της δια βίου μάθησης και στην προσέγγιση μιας πιο διαφοροποιημένης ομάδας εκπαιδευομένων. Συμπεριλήφθηκαν επίσης στο σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση του Σεπτεμβρίου του 2020.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την πρόθεσή της «να εξαλείψει τα εμπόδια στη μάθηση και να βελτιώσει την πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση», υπογραμμίζοντας τη σπουδαιότητα της δια βίου μάθησης.

Χρειάζεται μια ευρωπαϊκή προσέγγιση επειδή

  • οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας μεταβάλλονται ταχέως, επηρεαζόμενες ιδιαίτερα από την πανδημία του κορονοϊού και τη διττή ψηφιακή και περιβαλλοντική μετάβαση. Απαιτούνται πιο ευέλικτες ευκαιρίες μάθησης σε όλα τα στάδια της ζωής και σε διάφορους επιστημονικούς κλάδους και τομείς.
  • θα συμβάλει στην ουσιαστική διεύρυνση των ευκαιριών μάθησης και στην περαιτέρω διαμόρφωση της διάστασης της δια βίου μάθησης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς προσφέρει πιο ευέλικτες μορφές εκπαίδευσης και κατάρτισης με επίκεντρο τον εκπαιδευόμενο
  • η ευρύτερη χρήση μικροδιαπιστευτηρίων θα ενισχύσει την κοινωνική, οικονομική και παιδαγωγική καινοτομία
  • θα αναβαθμίσει την ευέλικτη μάθηση και τη μάθηση κατά ενότητες με συγκρίσιμο τρόπο σε όλη την Ευρώπη και θα εξασφαλίσει παράλληλα συμφωνημένα πρότυπα ποιότητας. Ως εκ τούτου, θα είναι ευκολότερο για τους εκπαιδευόμενους να επιτύχουν την αναγνώριση αυτών των κύκλων μαθημάτων.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Την άνοιξη του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε μια ad hoc ομάδα διαβούλευσης με εμπειρογνώμονες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, η οποία θα προτείνει έναν κοινό ορισμό και συστάσεις για μια ευρωπαϊκή προσέγγιση όσον αφορά την ανάπτυξη και τη χρήση μικροδιαπιστευτηρίων στην Ευρώπη. Η ομάδα απαρτιζόταν από επαγγελματίες που εργάζονται σε εθνικές αρχές, σε οργανισμούς διασφάλισης της ποιότητας, σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και σε άλλους σχετικούς φορείς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Προσκεκλημένοι ομιλητές συμμετείχαν στις διάφορες συνεδριάσεις για να μοιραστούν τις εμπειρίες τους και τις απόψεις τους. Η ομάδα αυτή πραγματοποίησε τρεις εικονικές συνεδριάσεις από τις 26 Μαΐου έως τις 17 Σεπτεμβρίου 2020 και πρότεινε έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό, κοινά χαρακτηριστικά και έναν χάρτη πορείας των δράσεων.

Ο χάρτης πορείας περιέχει τις προτάσεις της εν λόγω ομάδας εμπειρογνωμόνων για τις δράσεις και το χρονοδιάγραμμα που απαιτούνται σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο με στόχο την ανάπτυξη και την εφαρμογή μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για τα μικροδιαπιστευτήρια.

Οι προτεινόμενες δράσεις επικεντρώνονται κυρίως στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, βάσει της εντολής της ομάδας, αλλά εξετάζουν επίσης στοιχεία με ευρύτερο πεδίο εφαρμογής για την κάλυψη των άλλων τομέων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Ο εν λόγω χάρτης πορείας επικεντρώνεται στις παρακάτω δράσεις σχετικά με τα μικροδιαπιστευτήρια:

  • ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών προτύπων όσον αφορά την ποιότητα και τη διαφάνεια, από κοινού με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (την κοινότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης και παράγοντες της αγοράς εργασίας, κοινωνικούς εταίρους, οργανώσεις νεολαίας, την κοινωνία των πολιτών, εμπορικά επιμελητήρια και εργοδότες, με παράλληλη συμμετοχή όλων των κρατών μελών και των χωρών του Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης)
  • διερεύνηση της ένταξής τους στα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων, με ενδεχόμενη παραπομπή στο ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων
  • κατάρτιση καταλόγου αξιόπιστων παρόχων και προώθηση διαδικασιών διασφάλισης της ποιότητας
  • διερεύνηση του τρόπου αξιοποίησης του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS) σε εκπαιδευτικούς τομείς πέραν της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
  • κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών για ταχύτερη διαδικασία αναγνώρισης μέσω της προσαρμογής των υφιστάμενων μέσων επικύρωσης και αναγνώρισης ή της ανάπτυξης νέων
  • διευκόλυνση των εκπαιδευομένων όσον αφορά την αποθήκευση και την προβολή των μικροδιαπιστευτηρίων τους στους εργοδότες μέσω του Europass και της υποδομής του για τα ψηφιακά διαπιστευτήρια, καθώς και μέσω της πρωτοβουλίας για την ευρωπαϊκή φοιτητική ταυτότητα
  • χρήση των μικροδιαπιστευτηρίων για τη βελτίωση της πρόσβασης σε ευκαιρίες δια βίου μάθησης μέσω της εξασφάλισης καλύτερης διαπερατότητας μεταξύ της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και μέσω της εξασφάλισης τεκμηριωμένων επιλογών από την πλευρά του εκπαιδευομένου, χάρη στην επέκταση των υπηρεσιών καθοδήγησης που στηρίζονται σε δεδομένα για την αγορά εργασίας σε πραγματικό χρόνο
  • παροχή στήριξης από την ΕΕ μέσω του προγράμματος Erasmus+ και των διαρθρωτικών ταμείων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, την ΕΕΚ και άλλα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και παρόχους κατάρτισης, προκειμένου να προωθηθεί η χρήση μικροδιαπιστευτηρίων.

Τα αποτελέσματα αυτά θα τροφοδοτήσουν ευρύτερες διαβουλεύσεις που θα καλύπτουν όλους τους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης ώστε να καταρτιστεί σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με μικροδιαπιστευτήρια για τη δια βίου μάθηση και την απασχολησιμότητα, έως το τέλος του 2021.