Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021–2027)

Dostosowanie kształcenia i szkolenia do epoki cyfrowej

Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021–2027) przedstawia wizję Komisji Europejskiej na temat tego, jak ma wyglądać edukacja cyfrowa w Europie. Ma to być edukacja wysokiej jakości, sprzyjająca włączeniu społecznemu i dostępna dla wszystkich. Jest to wezwanie do ściślejszej współpracy na szczeblu europejskim, aby:

  • wyciągnąć wnioski z kryzysu związanego z COVID-19, podczas którego technologia jest wykorzystywana w systemach kształcenia i szkolenia na bezprecedensową jak dotąd skalę
  • dostosować systemy kształcenia i szkolenia do możliwości ery cyfrowej.

Od czerwca do września 2020 r. trwały otwarte konsultacje publiczne na temat nowego planu działania.

Nowy plan działania obejmuje dwa priorytety strategiczne:

1. Wspieranie rozwoju wysoce efektywnego ekosystemu edukacji cyfrowej

Do tego potrzebne są:

  • infrastruktura, łączność i urządzenia cyfrowe
  • skuteczne planowanie i rozwój zdolności cyfrowych, dostosowanych również do aktualnych potrzeb zdolności organizacyjnych
  • nauczyciele i pracownicy sektora kształcenia i szkoleń posiadający kompetencje cyfrowe i pewni swoich umiejętności
  • wysokiej jakości treści dydaktyczne, łatwe w obsłudze narzędzia i bezpieczne platformy szanujące zasady prywatności i normy etyczne.

Co zrobi Komisja?

  • rozpocznie dialog strategiczny z państwami członkowskimi Unii Europejskiej (UE) w celu przygotowania do 2022 r. wniosku dotyczącego zalecenia Rady w sprawie czynników sprzyjających pomyślnemu wdrożeniu edukacji cyfrowej
  • przedstawi projekt zalecenia Rady w sprawie nauki przez internet i na odległość w szkolnictwie podstawowym i średnim. Jego głównym celem powinno być stworzenie wspólnych ogólnounijnych założeń co do tego, w jaki sposób przed końcem 2021 r. kształcenie na odległość, przez internet i kształcenie mieszane mogą stać się skuteczne, ciekawe i sprzyjające włączeniu społecznemu
  • opracuje europejskie ramy treści na potrzeby edukacji cyfrowej, które będą opierać się na europejskiej różnorodności kulturowej i kreatywnej, oraz rozpocznie studium wykonalności dotyczące stworzenia europejskiej platformy wymiany, służącej do dzielenia się certyfikowanymi zasobami internetowymi i połączenia istniejących platform edukacyjnych
  • będzie wspierać połączenia gigabitowe w szkołach i łączność w szkołach, przeprowadzi działania informacyjne w ramach inicjatywy Connectivity4Schools na temat możliwości finansowania oraz będzie zachęcać państwa członkowskie do jak najlepszego wykorzystania wsparcia UE na dostęp do internetu oraz do aplikacji i platform e-uczenia się, a także zakup sprzętu cyfrowego
  • będzie wspierać plany transformacji cyfrowej na wszystkich poziomach kształcenia i szkolenia za pośrednictwem projektów współpracy Erasmus, będzie wspierać pedagogikę cyfrową i umiejętności korzystania z narzędzi cyfrowych przez nauczycieli za pośrednictwem platformy Teacher Academy programu Erasmus oraz uruchomi narzędzie do samodzielnej oceny online dla nauczycieli – SELFIE (ang. Self-reflection on Effective Learning by Fostering the use of Innovative Educational technologies) dla nauczycieli
  • opracuje wytyczne etyczne dla nauczycieli dotyczące sztucznej inteligencji i wykorzystania danych w nauczaniu i uczeniu się oraz będzie wspierać badania naukowe i innowacje w tej dziedzinie w ramach programu „Horyzont Europa”.

2. Rozwijanie kompetencji i umiejętności cyfrowych właściwych w dobie transformacji cyfrowej

Niezbędne to tego są:

  • podstawowe umiejętności i kompetencje cyfrowe od najmłodszych lat
    • alfabetyzm cyfrowy, w tym umiejętności w zakresie zwalczania dezinformacji
    • edukacja informatyczna
    • dobra znajomość i zrozumienie technologii opartych na dużej ilości danych, takich jak sztuczna inteligencja
  • zaawansowane umiejętności cyfrowe, które zapewnią większą liczbę specjalistów w dziedzinie technologii cyfrowych, a także równą reprezentację dziewcząt i młodych kobiet na studiach i w zawodach informatycznych.

Co zrobi Komisja?

  • opracuje wspólne wytyczne dla nauczycieli i kadry nauczycielskiej, aby wesprzeć rozwój umiejętności cyfrowych oraz zwalczać dezinformację poprzez kształcenie i szkolenie; będzie współpracować ze społeczeństwem obywatelskim, europejskimi przedsiębiorstwami technologicznymi i operatorami technologii, mediami, dziennikarzami, grupą ekspertów ds. umiejętności korzystania z mediów, Europejskim Obserwatorium Mediów Cyfrowych, organami krajowymi, rodzicami, studentami i młodzieżą
  • zaktualizuje europejskie ramy kompetencji cyfrowych w celu uwzględnienia w nich sztucznej inteligencji i umiejętności związanych z danymi oraz wspierania rozwoju zasobów edukacyjnych w dziedzinie sztucznej inteligencji dla szkół, organizacji kształcenia i szkolenia zawodowego oraz innych organizatorów szkoleń
  • utworzy Europejski Certyfikat Umiejętności Cyfrowych (EDSC), uznawany i akceptowany przez rządy, pracodawców i inne podmioty w całej Europie
  • przedstawi projekt zalecenia Rady w sprawie poprawy oferty edukacyjnej i szkoleniowej w zakresie umiejętności cyfrowych. Będzie ono obejmować korzystanie z narzędzi UE na potrzeby inwestowania w doskonalenie zawodowe nauczycieli, dzielenie się najlepszymi praktykami w zakresie metod nauczania w wysokiej jakości edukacji informatycznej oraz współpracę z przedsiębiorstwami w celu określania i aktualizacji na bieżąco zapotrzebowania na umiejętności
  • będzie zachęcać do bardziej licznego udziału w międzynarodowym badaniu kompetencji komputerowych i informacyjnych (ICILS), w ramach którego gromadzone są międzynarodowe dane na temat umiejętności cyfrowych uczniów, oraz wprowadzi unijny cel dotyczący kompetencji cyfrowych uczniów – do 2030 r. odsetek uczniów w wieku 13–14 lat, którzy osiągają słabe wyniki w zakresie kompetencji komputerowych i informacyjnych, powinien być na poziomie poniżej 15 proc.
  • ukierunkuje rozwój zaawansowanych umiejętności cyfrowych przez takie działania jak objęcie stażami „Możliwości cyfrowe” uczniów uczących się zawodu i praktykantów oraz oferowanie możliwości doskonalenia zawodowego nauczycielom, szkoleniowcom i innym pracownikom sektora edukacji
  • będzie zachęcać kobiety do zajmowania się naukami przyrodniczymi, technologią, inżynierią i matematyką (STEM) we współpracy z Europejskim Instytutem Innowacji i Technologii (EIT) oraz będzie wspierać unijną koalicję na rzecz STEM w opracowywaniu programów nauczania w szkolnictwie wyższym, które przyciągną kobiety do studiów inżynierskich i informatycznych w oparciu o podejście „STEAM” (podejście oparte na naukach przyrodniczych, technologii, inżynierii, sztuce i matematyce).

Dlaczego musimy działać?

  • Wiele rodzin o niskich dochodach nie ma dostępu do komputerów, a dostępność szerokopasmowego internetu w UE jest bardzo zróżnicowana i również zależy od dochodów gospodarstw domowych (Eurostat 2019).
  • Ponad jedna piąta młodych ludzi w całej UE nie osiąga podstawowego poziomu umiejętności cyfrowych.
  • Badanie OECD z 2018 r. wykazało, że niecałe 40 proc. nauczycieli jest gotowych do korzystania z technologii cyfrowych w nauczaniu, przy czym w UE występują duże różnice.
  • Kryzys związany z COVID-19 prowadzi do bezprecedensowego wykorzystania edukacji przez internet i technologii cyfrowych.

Wyniki konsultacji publicznych z 2020 r.

  • prawie 60 proc. respondentów nie korzystało z kształcenia na odległość i uczenia się przez internet przed kryzysem
  • 95 proc. respondentów uważa, że kryzys związany z COVID-19 oznacza zmiany w korzystaniu z technologii w kształceniu i szkoleniu, od których nie ma odwrotu
  • zdaniem respondentów zasoby i treści edukacyjne online muszą być bardziej adekwatne, interaktywne i łatwiejsze w użyciu
  • ponad 60 proc. respondentów uważa, że w czasie kryzysu poprawiły się ich umiejętności cyfrowe, a ponad 50 proc. chce nadal je doskonalić

Ściślejsza współpraca i wymiana informacji w dziedzinie edukacji cyfrowej na szczeblu UE

UE może odegrać bardziej aktywną rolę:

  • we wskazywaniu, udostępnianiu i upowszechnianiu dobrych praktyk
  • we wspieraniu państw członkowskich i sektora kształcenia i szkolenia poprzez narzędzia, ramy, wytyczne, wiedzę techniczną i badania naukowe
  • we wspieraniu współpracy między zainteresowanymi stronami

przez utworzenie nowej europejskiej platformy edukacji cyfrowej w celu:

  • powiązania krajowych i regionalnych inicjatyw i podmiotów w dziedzinie edukacji cyfrowej
  • wsparcia współpracy międzysektorowej i nowych modeli wymiany cyfrowych treści edukacyjnych, z uwzględnieniem takich kwestii jak wspólne normy, interoperacyjność, dostępność i zapewnienie jakości.

Platforma ta będzie działać jako ośrodek analityczny, który wesprze kształtowanie polityki i praktyk i będzie monitorować postępy w edukacji cyfrowej w Europie, również we wdrażaniu nowego Planu działania w dziedzinie edukacji cyfrowej. Platforma będzie również wspierać innowacje i zaangażowanie ukierunkowane na potrzeby użytkowników za pośrednictwem hakatonu edukacji cyfrowej.

Wcześniejsze prace nad edukacją cyfrową

Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej na lata 2021–2027 opiera się na wcześniejszym planie na lata 2018–2020, w którym określono następujące obszary priorytetowe:

  1. lepsze wykorzystanie technologii cyfrowej w nauczaniu i uczeniu się
  2. rozwijanie kompetencji i umiejętności cyfrowych
  3. poprawa kształcenia dzięki lepszej analizie danych i prognozowaniu.