Actieplan voor digitaal onderwijs (2021-2027)

Een reset van onderwijs en opleiding voor het digitale tijdperk

Het actieplan voor digitaal onderwijs (2021-2027) schetst de visie van de Europese Commissie op degelijk, inclusief en toegankelijk digitaal onderwijs (2021-2027). Ze roept ermee op tot nauwere samenwerking op Europees niveau om:

  • lering te trekken uit de coronacrisis, nu in het onderwijs en bij opleidingen meer dan ooit technologie wordt gebruikt
  • onderwijs- en opleidingsstelsels aan te passen aan het digitale tijdperk

In de periode juni-september 2020 vond een openbare raadpleging over het nieuwe actieplan plaats.

Strategische prioriteiten van het nieuwe actieplan

1. Een efficiënt digitaal onderwijsecosysteem

Hiervoor is het volgende nodig:

  • infrastructuur, connectiviteit en digitale apparatuur
  • doeltreffende planning en ontwikkeling van digitale capaciteit, en up-to-date organisatorische capaciteiten
  • digitaal bekwaam en zelfverzekerd onderwijs- en opleidingspersoneel
  • hoogwaardige leerinhoud, gebruiksvriendelijke tools en veilige platforms die de privacy en ethische normen eerbiedigen

Wat gaat de Commissie doen?

  • met de EU-lidstaten in dialoog gaan over de voorwaarden voor goed digitaal onderwijs tegen 2022 met het oog op een aanbeveling van de Raad
  • een voorstel doen voor een aanbeveling van de Raad inzake online- en afstandsonderwijs in het basis- en middelbaar onderwijs; de nadruk moet hierbij liggen op een EU-brede visie op de manier waarop afstands- en online-onderwijs en blended learning tegen eind 2021 doeltreffend, inclusief en actief kunnen worden gemaakt.
  • een Europees kader voor digitale onderwijsinhoud ontwikkelen op basis van de Europese culturele en creatieve diversiteit en een haalbaarheidsstudie over een mogelijk Europees uitwisselingsplatform laten uitvoeren om gecertificeerde online-middelen te delen en te koppelen aan bestaande onderwijsplatforms
  • gigabitconnectiviteit van scholen en connectiviteit op school ondersteunen, meer bekendheid geven aan de financieringsmogelijkheden via Connectivity4Schools, en de lidstaten aanmoedigen om optimaal gebruik te maken van EU-steun voor internettoegang, aankoop van digitale apparatuur en e-learningtoepassingen en -platforms
  • plannen voor digitale transformatie op alle onderwijs- en opleidingsniveaus ondersteunen via samenwerkingsprojecten in het kader van Erasmus; digitale pedagogie en expertise in het gebruik van digitale tools door leerkrachten ondersteunen via Erasmus Teacher Academies een online zelfbeoordelingsinstrument voor leerkrachten lanceren: SELFIE voor leerkrachten ("Self-reflection on Effective Learning by Fostering the use of Innovative Educational technologies")
  • ethische richtsnoeren inzake kunstmatige intelligentie (AI) en datagebruik voor lesgevers ontwikkelen en onderzoek en innovatie in het kader van Horizon Europa op dit gebied ondersteunen

2. Digitale competenties en vaardigheden verbeteren met het oog op de digitale transformatie

Daarvoor is nodig:

  • digitale basisvaardigheden en -competenties vanaf jonge leeftijd
    • digitale geletterdheid en bestrijding van desinformatie
    • computeronderwijs
    • goede kennis van en inzicht in data-intensieve technologieën, zoals kunstmatige intelligentie
  • geavanceerde digitale vaardigheden die meer digitale specialisten opleveren en er ook voor zorgen dat meisjes en jonge vrouwen gelijk vertegenwoordigd zijn in digitale studies en carrières

Wat gaat de Commissie doen?

  • gemeenschappelijke richtsnoeren voor leerkrachten en onderwijspersoneel ontwikkelen om digitale geletterdheid te bevorderen en desinformatie aan te pakken door middel van onderwijs en opleiding samenwerken met het maatschappelijk middenveld, Europese technologiebedrijven, omroepen, journalisten, de deskundigengroep voor mediageletterdheid, het Europees Waarnemingscentrum voor digitale media, nationale autoriteiten, ouders, studenten en jongeren.
  • het Europees kader voor digitale competentie actualiseren om daarin AI- en datavaardigheden op te nemen en de ontwikkeling van AI-leermiddelen voor onderwijs en opleidingen ondersteunen.
  • een Europees certificaat voor digitale vaardigheden (EDSC) ontwikkelen dat door overheden, werkgevers en anderen in heel Europa wordt erkend en aanvaard
  • een voorstel doen voor een aanbeveling van de Raad over de verbetering van het aanbod van digitale vaardigheden in onderwijs en opleiding, onder meer door EU-investeringen in bijscholing van leerkrachten, het delen van beste praktijken in computeronderwijs, en samenwerking met het bedrijfsleven om de behoeften aan vaardigheden vast te stellen en voortdurend te updaten
  • de deelname aanmoedigen aan de International Computer and Information Literacy Study (ICILS) (transnationaal onderzoek naar digitale vaardigheden van studenten) en een EU-streefcijfer voor de digitale competentie van leerlingen invoeren: in 2030 mag nog hooguit 15% van de leerlingen van 13-14 jaar oud ondermaats presteren op het gebied van computer- en informaticageletterdheid
  • geavanceerde digitale vaardigheden bevorderen, bijv. door ook leerlingen in beroepsonderwijs en -opleidingen stages voor digitale kansen aan te bieden en leerkrachten, opleiders en ander onderwijzend personeel bijscholing te geven
  • de deelname van vrouwen aan STEM-opleidingen ("science, technology, engineering and mathematics") samen met het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) aanmoedigen, en de EU-STEM-coalitie ondersteunen om curricula voor hoger onderwijs te ontwikkelen die engineering en ITC aantrekkelijker maken voor vrouwen op basis van de "STEAM"-benadering

Waarom er iets moet worden gedaan

  • Veel huishoudens met een laag inkomen hebben geen toegang tot computers en de breedbandtoegang varieert sterk in de EU afhankelijk van het gezinsinkomen (Eurostat 2019).
  • Meer dan 1 op de 5 jongeren in de EU haalt het basisniveau van digitale vaardigheden niet.
  • Uit een OESO-studie van 2018 bleek dat minder dan 40% van de leerkrachten zich klaar voelde om digitale technologieën te gebruiken in het onderwijs, met grote verschillen binnen de EU.
  • De coronacrisis leidt tot een ongekende verschuiving naar onlinelessen en het gebruik van digitale technologieën.

Resultaten openbare raadpleging 2020

  • Bijna 60% van de respondenten had vóór de crisis geen gebruik gemaakt van afstands- en online-onderwijs.
  • 95% is van mening dat de coronacrisis een definitief keerpunt is voor het gebruik van technologie in onderwijs en opleidingen.
  • De respondenten vinden dat online-leermiddelen en -inhoud relevanter, interactiever en gebruiksvriendelijker moeten zijn.
  • Meer dan 60% van de respondenten vindt dat zij hun digitale vaardigheden tijdens de crisis hebben verbeterd, en meer dan 50% wil meer doen.

Meer samenwerking en uitwisselingen op het gebied van digitaal onderwijs op EU-niveau

De EU kan een actievere rol spelen bij:

  • het vaststellen, delen en opschalen van goede praktijken
  • de ondersteuning van de lidstaten en de onderwijs- en opleidingssector met tools, kaders, richtsnoeren, technische expertise en onderzoek
  • het bevorderen van de samenwerking tussen alle belanghebbenden

door een nieuwe Europese hub voor digitaal onderwijs op te richten om:

  • nationale en regionale initiatieven en actoren op het gebied van digitaal onderwijs met elkaar te verbinden
  • sectoroverschrijdende samenwerking en nieuwe modellen voor de uitwisseling van digitale leerinhoud te ondersteunen, waarbij kwesties zoals gemeenschappelijke normen, interoperabiliteit, toegankelijkheid en kwaliteitsborging worden aangepakt.

De hub zal fungeren als denktank om de ontwikkeling van beleid en praktijk te ondersteunen en de ontwikkeling van digitaal onderwijs in Europa te monitoren waarbij ook wordt gekeken naar de uitvoering van het nieuwe actieplan voor digitaal onderwijs. De hub zal ook gebruikersgestuurde innovatie en betrokkenheid stimuleren via de DigiEduHack, de hackathon voor digitaal onderwijs.

Eerdere initiatieven op het gebied van digitaal onderwijs

Het actieplan voor digitaal onderwijs 2021-2027 bouwt voort op het plan 2018-2020, dat de volgende prioriteiten had:

  1. digitale technologie beter benutten bij lesgeven en leren
  2. digitale competenties en vaardigheden ontwikkelen
  3. het onderwijs verbeteren via betere gegevensanalyses en prognoses