Działania w dziedzinie klimatu

Międzynarodowe finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu

Polityka

Wdrożenie porozumienia paryskiego wymaga znacznych środków finansowych. UE nadal wspiera działania na rzecz klimatu w krajach rozwijających się.

Unia Europejska, jej państwa członkowskie (w tym Wielka Brytania) i Europejski Bank Inwestycyjny razem oferują krajom rozwijającym się największą publiczną pomoc finansową związaną z działaniami na rzecz klimatu. W 2019 r. przekazały na ten cel kwotę 23,2 mld euro, co stanowi wzrost o 6,9 proc. w stosunku do 2018 r. Całkowita kwota, bez wkładu Wielkiej Brytanii, wyniosła 21,9 mld euro, co stanowi wzrost o 7,4 proc. w porównaniu z całkowitą kwotą dla UE-27 w 2018 r.

Są one również największymi na świecie darczyńcami oficjalnej pomocy rozwojowej (łącznie 75,2 mld euro w 2019 r.), przy czym działania na rzecz klimatu są w coraz większym stopniu zintegrowane z pomocą.

Powiązanie przepływów finansowych z celami klimatycznymi

W ramach porozumienia paryskiego państwa zobowiązały się do powiązania przepływów finansowych z niskoemisyjnym i odpornym na zmianę klimatu kierunkiem rozwoju, co pomoże w osiągnięciu długoterminowych celów klimatycznych.

W tym kontekście UE zainicjowała ambitny plan działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego. UE wspiera również kraje rozwijające się w doskonaleniu ich zdolności pozyskiwania środków finansowych na rzecz niskoemisyjności.

W październiku 2019 r. UE, wraz z właściwymi organami z Argentyny, Kanady, Chile, Chin, Indii, Kenii i Maroka (od tamtej pory przyłączyły się do nich inne kraje), uruchomiła międzynarodową platformę ds. zrównoważonego finansowania. Platforma ma na celu zwiększenie mobilizacji kapitału prywatnego na rzecz zrównoważonych środowiskowo inwestycji.

Wkład Komisji Europejskiej

W 2019 r. Komisja Europejska przeznaczyła 2,5 mld euro dla krajów rozwijających się. Większość finansowania dotyczyła działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu.

Komisja jest na dobrej drodze do wypełnienia zobowiązania do przeznaczenia co najmniej 14 mld euro (lub średnio 2 mld euro rocznie) na wsparcie działań w dziedzinie klimatu w krajach rozwijających się w latach 2014–2020.

Ponadto 20 proc. całego budżetu UE na lata 2014–2020 przeznaczono na działania związane z klimatem, a Komisja zaproponowała zwiększenie tego udziału do co najmniej 25 proc. w latach 2021–2027. Rada uważa, że na ten cel należy przeznaczyć 30 proc.

Co więcej, Europejski Bank Inwestycyjny przekazał krajom rozwijającym się w 2019 r. 3,1 mld euro na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu. Finansuje on na przykład projekty w zakresie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych w Afryce i w innych regionach, a fundusze często łączone są z finansowaniem pochodzącym od Komisji i agencji państw członkowskich UE.

Inicjatywa przewodnia UE – światowy sojusz na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu +

UE wspiera dialog polityczny i konkretne ukierunkowane działania na rzecz klimatu w krajach rozwijających się głównie za pośrednictwem światowego sojuszu na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu + (GCCA+).

Dotacje na tę inicjatywę wzrosły z 317,5 mln euro w pierwszej fazie (2007–2014) do 420 mln euro w drugiej fazie (2014–2020).

GCCA+ kładzie duży nacisk na kraje najsłabiej rozwinięte i na małe rozwijające się państwa wyspiarskie, ponieważ są one najbardziej narażone na skutki zmiany klimatu.

Ogólnym celem jest wspieranie dialogu politycznego i współpracy w dziedzinie zmiany klimatu między UE a krajami rozwijającymi się.

Obszary priorytetowe:

  • Uwzględnianie kwestii zmian klimatu w krajowych strategiach rozwoju
  • Zwiększanie odporności
  • Wspieranie formułowania i wdrażania strategii w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i jej łagodzenia

Europejski plan inwestycji zewnętrznych

UE będzie mobilizować innowacyjne instrumenty finansowe, ze szczególnym uwzględnieniem Europejskiego planu inwestycji zewnętrznych, aby wspierać przygotowywanie i finansowanie projektów rozwojowych związanych z klimatem, które mogą uzyskać finansowanie z banków.

W ramach tego planu wspierane będą inwestycje w krajach partnerskich UE w Afryce i w regionie objętym europejską polityką sąsiedztwa poprzez:

  • Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, który obejmuje gwarancje finansowe i instrumenty mieszane w celu zwiększenia inwestycji publicznych i prywatnych w zrównoważony rozwój
  • pomoc techniczną umożliwiającą inwestorom i przedsiębiorstwom opracowywanie projektów mogących uzyskać finansowanie z banków oraz wspieranie usprawnień regulacyjnych
  • poprawę otoczenia biznesu i klimatu inwestycyjnego w krajach partnerskich, w tym poprzez regularny dialog z rządami, przedsiębiorstwami i innymi zainteresowanymi stronami.

Dzięki wkładowi Komisji Europejskiej w wysokości 4,1 mld euro, szacuje się, że plan pozwoli uzyskać do roku 2020 ponad 44 mld euro na inwestycje.

Plan ma promować wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, tworzenie miejsc pracy i zrównoważony rozwój i tym samym przyczyniać się do eliminowania niektórych z pierwotnych przyczyn migracji nieuregulowanej.

Wkład na rzecz celu 100 mld dolarów

UE podtrzymuje swoje zaangażowanie na rzecz osiągnięcia przez kraje rozwinięte celu polegającego na pozyskaniu z różnych źródeł 100 mld dolarów rocznie do roku 2020 na wsparcie dla krajów rozwijających się.

Termin realizacji celu został przedłużony do 2025 r., kiedy to zostanie wyznaczony nowy cel zbiorowy.

Środki finansowe będą pochodziły z różnych źródeł publicznych i prywatnych, dwustronnych i wielostronnych oraz alternatywnych, tak aby zapewnić spójność działań łagodzących zmiany klimatu i przejrzyste wdrażanie pomocy przez kraje rozwijające się.

UE apeluje do obecnych i potencjalnych podmiotów wnoszących wkład o finansowanie również działań na rzecz klimatu w krajach rozwijających się, zgodnie z ich odpowiednimi możliwościami i obowiązkami.

We wrześniu 2019 r. OECD opublikowała sprawozdanie na temat finansowania działań na rzecz klimatu przez kraje rozwinięte w krajach rozwijających się. Z zawartych w nim informacji wynika, że kraje rozwinięte osiągają postępy w dziedzinie finansowania działań na rzecz klimatu i że istnieją przesłanki, które wskazują na utrzymującą się tendencję wzrostową. W 2017 r. środki na finansowanie działań związanych z klimatem osiągnęły poziom 71,2 mld dolarów, co oznacza wzrost w porównaniu z 58,6 mld dolarów w 2016 r.

Wykorzystanie Zielonego Funduszu Klimatycznego

Zielony Fundusz Klimatyczny został utworzony w 2010 r., aby wspierać kraje rozwijające się w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych oraz w dostosowywaniu się do zmiany klimatu.

Od 2014 r. zgromadzono wstępne zobowiązania na kwotę 10,3 mld dolarów. Państwa członkowskie UE zobowiązały się dostarczyć niemal połowę tych zasobów – 4,7 mld dolarów.

W ramach pierwszego uzupełnienia środków Zielonego Funduszu Klimatycznego w październiku 2019 r. 27 państw (w tym większość państw członkowskich UE) zobowiązało się do zasilenia funduszu w ciągu najbliższych czterech lat o dodatkowe 9,78 mld dolarów.

Niektóre państwa członkowskie i regiony UE wnoszą wkład w wysokości około 95 proc. dobrowolnych zobowiązań na rzecz zapewnienia funkcjonowania Funduszu Adaptacyjnego. Komisja Europejska wesprze Fundusz Adaptacyjny kwotą 10 mln euro.

Wsparcie dla inwestycji przyjaznych dla klimatu

Aby przejść na gospodarkę przyjazną dla środowiska i pobudzać zrównoważony wzrost gospodarczy, kraje muszą pozyskać dodatkowe fundusze publiczne i prywatne.

Dodatkowe fundusze na działania w dziedzinie klimatu powinny zostać wykorzystane jako zachęta do przyjaznych dla środowiska inwestycji niskoemisyjnych, uzupełniających zasoby krajowe w krajach rozwijających się.

UE stosuje tutaj dwa podejścia:

  • bezpośrednio udziela dotacji najuboższym i najbardziej potrzebującym krajom
  • wykorzystuje dotacje do zwiększenia inwestycji prywatnych, łącząc dotacje z pożyczkami i kapitałem ze źródeł publicznych i prywatnych, w tym dwu- i wielostronnych banków rozwoju.

Na przykład UE i państwa członkowskie utworzyły szereg instrumentów mieszanych, łączących w sobie dotacje oraz pożyczki oraz obejmujących różne regiony.

Dokumenty

Publikacje

Raporty

Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych

Komunikaty Komisji

Wkład UE w prace UNFCCC