Działania w dziedzinie klimatu

Fluorowane gazy cieplarniane

Polityka

Fluorowane gazy cieplarniane stanowią rodzinę gazów wytwarzanych przez człowieka, mających wiele różnych zastosowań przemysłowych. W ramach polityki przeciwdziałania zmianie klimatu UE podejmuje działania regulacyjne w celu kontrolowania emisji fluorowanych gazów cieplarnianych.

Ponieważ nie niszczą one warstwy ozonowej atmosfery, często zastępuje się nimi substancje zubożające warstwę ozonową. Są to jednak gazy cieplarniane o silnym oddziaływaniu – ich wpływ na globalne ocieplenie jest nawet 23 000 razy większy niż wpływ dwutlenku węgla (CO2), a ich emisje znacznie rosną.

Poziom emisji fluorowanych gazów cieplarnianych wzrósł w UE od 1990 r. o 60 proc., w przeciwieństwie do wszystkich pozostałych gazów cieplarnianych, których emisja spadła.

Najbardziej istotnymi, jeżeli chodzi o wpływ na klimat, fluorowanymi gazami cieplarnianymi są zdecydowanie wodorofluorowęglowodory, mimo że pozostają one w atmosferze stosunkowo krótko. Pozostałe grupy fluorowanych gazów cieplarnianych – perfluorowęglowodory (PFC) i heksafluorek siarki (SF6), mogą utrzymywać się w atmosferze przez tysiące lat.

Redukcja emisji fluorowanych gazów cieplarnianych w UE o dwie trzecie do roku 2030

Pierwsze rozporządzenie w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych przyjęto w 2006 r. i dzięki niemu zdołano utrzymać w UE poziomy emisji tych gazów z 2010 r.

Obecne rozporządzenie, które zastępuje pierwsze i ma zastosowanie od dnia 1 stycznia 2015 r., wzmacnia obowiązujące środki i wprowadza szereg daleko idących zmian. Celem rozporządzenia jest obniżenie wielkości emisji fluorowanych gazów cieplarnianych w UE do roku 2030 o dwie trzecie w stosunku do poziomów z 2014 r.

Oczekuje się, że łącznie poziom emisji zostanie ograniczony o 1,5 gigatony ekwiwalentu dwutlenku węgla do 2030 r. i 5 gigaton do roku 2050. Druga wartość to więcej niż ilość CO2 wyprodukowanego w trakcie miliarda przelotów w obie strony na trasie Paryż–Nowy Jork, a także więcej niż całkowita ilość emisji wszystkich gazów cieplarnianych w UE w ciągu jednego roku.

Przepisy te ponadto sprzyjają rozwojowi innowacji i zielonego wzrostu oraz tworzeniu miejsc pracy przez zachęcanie do stosowania zielonych technologii opartych na alternatywnych rozwiązaniach charakteryzujących się mniejszą szkodliwością dla środowiska.

Międzynarodowe działanie dotyczące wodorofluorowęglowodorów (HFC)

W ramach poprawki z Kigali, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2019 r., do wykazu substancji kontrolowanych na mocy protokołu montrealskiego dodano HFC. Przewidywane stopniowe wycofywanie HFC mogłoby przynieść ograniczenie emisji rzędu około 80 gigaton ekwiwalentu dwutlenku węgla do 2050 r. i ma istotne znaczenie z punktu widzenia przeciwdziałania zmianie klimatu.

Wszystkie 198 stron Protokołu montrealskiego w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową zgodziło się podjąć działania w celu stopniowego ograniczenia produkcji i stosowania wodorofluorowęglowodorów. Państwa UE i inne kraje rozwinięte muszą rozpocząć pierwszy etap redukcji w 2019 r., a większość krajów rozwijających się ma rozpocząć stopniowe wycofywanie w 2024 r.

UE ratyfikowała poprawkę z Kigali w dniu 27 września 2018 r. Obecnie trwa proces ratyfikacji poprawki z Kigali przez poszczególne państwa członkowskie UE.

Do czego wykorzystuje się fluorowane gazy cieplarniane

Fluorowane gazy cieplarniane stosuje się w kilku rodzajach produktów i urządzeń, głównie jako substytuty substancji zubożających warstwę ozonową, takich jak chlorofluorowęglowodory (CFC), wodorochlorofluorowęglowodory (HCFC) i halony, które są stopniowo wycofywane na podstawie Protokołu montrealskiego w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową i przepisów UE.

  • Wodorofluorowęglowodory (HFC) są wykorzystywane w różnych sektorach i mają wiele zastosowań, np. jako czynniki chłodnicze w urządzeniach chłodniczych, klimatyzacyjnych i pompach ciepła, jako środki porotwórcze do pianek, jako rozpuszczalniki oraz w gaśnicach i aerozolach.
  • Perfluorowęglowodory (PFC) zazwyczaj stosuje się w sektorze elektroniki (np. do celów plazmowego oczyszczania wafli krzemowych) oraz w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym. W przeszłości perfluorowęglowodory wykorzystywano również w gaśnicach i nadal związki te mogą występować w starszych modelach systemów ochrony przeciwpożarowej.
  • Heksafluorek siarki (SF6) jest używany głównie jako gaz izolacyjny, w rozdzielnicach wysokonapięciowych i przy produkcji magnezu i aluminium.

W badaniach przeprowadzonych dla Komisji Europejskiej i innych organów przeanalizowano dokładnie kwestię dostępności przyjaznych dla klimatu alternatyw dla fluorowanych gazów cieplarnianych.

Dokumentacja

Polityka międzynarodowa

Wytyczne dotyczące rozporządzenia w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych

Wniosek o normalizację

Statystyki