Działania w dziedzinie klimatu
© MichaelUtech| iStock

Krajowe plany rozdziału uprawnień do emisji

Polityka

Przed rozpoczęciem pierwszego i drugiego etapu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) każdy kraj UE podejmował decyzję o podziale uprawnień do emisji. Odbywało się to na podstawie krajowych planów rozdziału uprawnień. Doprowadziło to do wprowadzenia ogólnounijnego zdecentralizowanego pułapu, ustalanego oddolnie (suma oszacowana na podstawie krajowych planów rozdziału stanowiła ogólny pułap), ale również ustanowienia zasad dotyczących przydziału uprawnień dla poszczególnych instalacji.

Komisja Europejska dokonała oceny planów w celu zapewnienia ich zgodności z kryteriami określonymi w załączniku do dyrektywy w sprawie ETS oraz przepisach UE dotyczącymi konkurencji i pomocy państwa.

W wielu przypadkach Komisja stwierdziła, że potrzebne jest wprowadzenie zmian, w szczególności w celu zmniejszenia pułapów krajowych. Po zatwierdzeniu danego planu, ani pułap, ani przydział uprawnień dla danej instalacji nie może zostać zmieniony.

Etap pierwszy – krajowe plany rozdziału uprawnień do emisji (2005-2007)

Zgodnie z wytycznymi Komisji kraje musiały opublikować swoje krajowe plany rozdziału uprawnień do 31 marca 2004 r. (lub do 1 maja 2004 r. w przypadku 10 krajów, które przystąpiły do UE w 2004 r.).

Następnie Komisja wydała decyzje w sprawie krajowych planów rozdziału uprawnień na lata 2004-2005. Niektóre programy zostały zmienione przed podjęciem decyzji przez Komisję.

Komisja zwróciła się do niektórych państw o wprowadzenie zmian do swoich planów. Najczęstsze zarzuty Komisji dotyczyły:

  • zbyt wysokich przydziałów uprawnień, które mogły doprowadzić do niespełnienia celu z Kioto dla danego kraju
  • ilości uprawnień, która była niezgodna z oceną postępów w realizacji celu określonego w protokole z Kioto, tzn., w przypadku gdy przydział przekraczał prognozowane emisje
  • przypadków, gdy dany kraj zamierzał wprowadzić „korektę ex-post” do swojego planu, tj. zamierzał interweniować na rynku już po przyznaniu przydziałów uprawnień oraz przeprowadzić redystrybucję wydanych przydziałów pomiędzy uczestniczące przedsiębiorstwa.  

Etap drugi – krajowe plany rozdziału uprawnień do emisji (2008-2012)

Procedura dotycząca planów w ramach pierwszego etapu była bardzo czasochłonna, a wiele planów było zbyt skomplikowanych. Zdobyte doświadczenia przyczyniły się do poprawy procesu w drugim etapie.

W swoich wytycznych Komisja podkreśliła, że plany powinny być prostsze i bardziej przejrzyste. W tym celu:

  • zachęciła państwa do przeglądu przepisów administracyjnych określonych w ramach pierwszego planu
  • opracowała znormalizowane tabele podsumowujące najważniejsze informacje.

Poszczególne państwa miały opublikować swoje plany do 30 czerwca 2006 r.

Następnie Komisja wydała decyzje w sprawie większości krajowych planów rozdziału uprawnień na lata 2006-2007. Początkowo zaproponowane przez Polskę i Estonię plany zostały odrzucone, a następnie zatwierdzono je odpowiednio w 2010 i 2011 r.

Urząd Nadzoru EFTA przyjął decyzje w sprawie planu Liechtensteinu w 2007 r. i w sprawie planu Norwegii w 2009 r. Islandia nie posiadała krajowego planu rozdziału uprawnień, ponieważ niewielka liczba instalacji objętych systemem EU ETS zdecydowała się opuścić system.

W drugim etapie wiele z proponowanych pułapów zostało następnie zmniejszonych. Ponadto niektóre decyzje Komisji w sprawie krajowych planów rozdziału uprawnień zostały zakwestionowane przez państwa członkowskie. Ta niepewność prawna była jednym z czynników, które wpłynęły na decyzję o zastosowaniu ogólnounijnego pułapu w trzecim etapie.

Dokumenty
Poszukiwane informacje są dostępne w następujących językach:English (en)