Działania w dziedzinie klimatu

Sprzedaż uprawnień na aukcji

Polityka

Sprzedaż na aukcji jest podstawową metodą przydzielania uprawnień w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą kupować coraz większy odsetek uprawnień do emisji na aukcji.

W 2013 r. ponad 40 proc. uprawnień do emisji zostało wystawionych na sprzedaż w drodze aukcji. W latach 2013–2020 odsetek ten będzie wyższy: szacuje się, że nawet połowa uprawnień do emisji może być sprzedawana na aukcji.

Aukcje są najbardziej przejrzystą metodą przydziału uprawnień do emisji, która dodatkowo realizuje zasadę, zgodnie z którą to „zanieczyszczający płaci”.

Giełda RBC © CC BY 2.0 Richard Alvin

Istnieją dwie platformy aukcyjne:

  • European Energy Exchange (EEX) w Lipsku – główna platforma aukcyjna, z której korzysta przeważająca większość krajów uczestniczących w europejskim systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). EEX działa również jako platforma aukcyjna na terenie Niemiec.
  • platforma ICE Futures Europe (ICE) z siedzibą w Londynie, która funkcjonuje jako platforma dla terytorium Wielkiej Brytanii.

Otwarty, przejrzysty i ujednolicony proces uniemożliwiający dyskryminację

Rozporządzenie w sprawie sprzedaży na aukcji w ramach systemu EU ETS określa zasady prowadzenia aukcji. Dotyczą one harmonogramu, kwestii administracyjnych oraz pozostałych aspektów sprzedaży na aukcji, tak aby zagwarantować przeprowadzanie sprzedaży uprawnień w sposób otwarty, przejrzysty, zharmonizowany i uniemożliwiający dyskryminację.

Celem rozporządzenia w sprawie sprzedaży na aukcji w ramach systemu ETS jest wprowadzenie szeregu wymogów, które aukcje muszą spełniać, zgodnie ze zmienionymi przepisami dyrektywy ETS. Są to wymogi przewidywalności, efektywności pod względem kosztów, sprawiedliwego dostępu do aukcji oraz równoczesnego udostępniania ważnych informacji wszystkim operatorom.

W latach 2013–2020 odsetek uprawnień dostępnych w sprzedaży aukcyjnej ma wzrastać z roku na rok

W sektorach innych niż produkcja energii przejście na sprzedaż aukcyjną odbywa się stopniowo. W 2013 r. przemysł wytwórczy uzyskał 80 proc. swoich uprawnień bezpłatnie, ale ten odsetek będzie z roku na rok ograniczany, aż do osiągnięcia 30 proc. w 2020 r, inaczej niż w przypadku sektorów narażonych na ryzyko tzw. ucieczki emisji. Uprawnienia nieprzydzielone bezpłatnie mają być sprzedawane na aukcji. Zważywszy na znaczny udział produkcji energii w ETS, a nawet częściowo bezpłatny przydział w ośmiu państwach członkowskich, ponad 40 proc spośród uprawnień na 2013 r. zostało wystawionych na sprzedaż na aukcji. Odsetek ten wzrośnie w kolejnych latach, ponieważ ilość bezpłatnie przydzielonych uprawnień szybciej spadnie poniżej pułapu.

Ogółem Komisja szacuje, że w latach 2013-2020 na aukcji sprzedanych zostanie 57 proc. całkowitej liczby przydziałów, natomiast pozostała cześć uprawnień do emisji będzie dostępna w ramach bezpłatnego przydzielania uprawnień. Wniosek Komisji dotyczący zmiany dyrektywy w sprawie systemu EU ETS przewiduje, że udział uprawnień do emisji przydzielanych w drodze sprzedaży aukcyjnej po roku 2020 pozostanie bez zmian. W drugim okresie rozliczeniowym (lata 2008–2012) na sprzedaż wystawionych zostało nie więcej niż 4 proc. uprawnień. W sektorze lotnictwa na aukcji sprzedanych zostanie 15 proc. uprawnień dostępnych w obiegu.

W kontekście ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 w październiku 2015 r. unijni politycy zadecydowali, że przyznawanie bezpłatnych uprawnień nie zostanie całkowicie wycofane, lecz odsetek uprawnień sprzedawanych na aukcji nie spadnie przez kolejnych dziesięć lat. Najnowsze informacje na temat dokładnej liczby uprawnień sprzedawanych na aukcji można znaleźć na stronie zawierającej najczęściej zadawane pytania.

Udział państw członkowskich w wielkości sprzedaży na aukcji

Zgodnie z art. 10 ust. 1 dyrektywy w sprawie systemu handlu uprawnieniami do emisji:

  • 88 proc. uprawnień mających być przedmiotem aukcji w latach 2013–2020 jest przydzielanych państwom członkowskim w oparciu o ilość ich potwierdzonych emisji z instalacji uczestniczących w systemie EU ETS w 2005 r. lub średniej z okresu 2005–2007 (w oparciu o tę z nich, która jest wyższa);
  • 10 proc. otrzymują najbiedniejsze kraje UE w ramach wsparcia dochodu, które pomoże im w zmniejszaniu intensywności emisji swojej gospodarki i dostosowaniu się do zmian klimatu;
  • pozostałe 2 proc. jako tzw. bonus z Kioto trafią do dziewięciu krajów UE, które do 2005 r. ograniczyły emisje gazów cieplarnianych o co najmniej 20 proc. w porównaniu z wyznaczonym dla nich okresem lub rokiem bazowym. Te kraje to Bułgaria, Czechy, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia i Słowacja.

Unijni politycy postanowili, że w najbliższym dziesięcioleciu:

  • 90 proc. uprawnień do emisji przeznaczonych do sprzedaży w drodze aukcji zostanie przyznanych państwom członkowskim UE w oparciu o ich wielkość zweryfikowanych emisji
  • 10 proc. uprawnień trafi do biedniejszych krajów UE w celu wspierania wzrostu gospodarczego i spójności oraz jako wyraz solidarności.

Trzy kraje należące do EOG-EFTA będą również prowadzić sprzedaż uprawnień na aukcji zgodnie z tymi samymi zasadami co kraje członkowskie UE.

Co najmniej połowa dochodów ze sprzedaży na aukcji zostanie przeznaczona na cele związane z klimatem i energią

Zgodnie ze zmienioną dyrektywą w sprawie EU ETS państwa członkowskie powinny wykorzystać co najmniej 50 proc. dochodów ze sprzedaży uprawnień na aukcji lub równowartość finansową tych dochodów na cele związane z klimatem i energią.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie mechanizmu monitorowania państwa członkowskie są zobowiązane do składania rocznych sprawozdań (po raz pierwszy do 31 lipca 2014 r.) w sprawie wysokości oraz sposobu wykorzystania tych przychodów (art. 17 rozporządzenia (UE) nr 525/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2013 r.).

W 2013 r. łączne dochody uzyskane w UE wyniosły 3,6 mld euro. Z tej kwoty ok. 3 mld euro zostaną wykorzystane na cele związane z klimatem i energią, takie jak efektywność energetyczna, odnawialne źródła energii, badania naukowe i zrównoważony transport – czyli znacznie więcej niż 50 proc. zalecane w dyrektywie w sprawie ETS.

Więcej informacji na temat wykorzystania dochodów ze sprzedaży emisji można znaleźć w sprawozdaniu z 2014 r.: Postęp w realizacji celów z Kioto i celów strategii „UE 2020”.

Wspólna platforma aukcyjna

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sprzedaży na aukcji państwa członkowskie i Komisja muszą stworzyć wspólną platformę służącą do sprzedaży aukcyjnej uprawnień do emisji przez państwa członkowskie.

Jest to rozwiązanie najbardziej opłacalne, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla oferentów. Komisja uważa, że wspólna platforma również najskuteczniej zapewnia przestrzeganie zasad sprawiedliwości, przejrzystości i prostoty, stanowi najlepszą gwarancję pełnego, uczciwego i sprawiedliwego dostępu dla małych i średnich przedsiębiorstw i małych źródeł emisji objętych systemem EU ETS, a także najskuteczniej minimalizuje ryzyko nadużyć na rynku.

W wyniku przetargu zrealizowanego na zasadzie konkursu zgodnie z umową dotyczącą wspólnego udzielania zamówień Komisja i 25 państw członkowskich ponownie wyznaczyły European Energy Exchange (EEX) i jej system rozliczeniowy European Commodity Clearing (ECC) jako międzynarodową platformę aukcyjną dla tych państw członkowskich.  Trzy kraje EOG-EFTA będą również korzystać z EEX do sprzedaży aukcyjnej swoich uprawnień.

Umowa z EEX weszła w życie 13 lipca 2016 r. Informacje dotyczące związanej z tym procedury dostępne są na stronie dyrekcji ds. Działań w dziedzinie Klimatu poświęconej zamówieniom publicznym.

Platformy aukcyjne typu opt-out dla Polski, Niemiec i Wielkiej Brytanii

Państwa członkowskie mogą zrezygnować z korzystania ze wspólnej platformy i wyznaczyć swoją własną platformę aukcyjną. Zdecydowały się na to Niemcy, Polska i Wielka Brytania.

Niemcy jako swoją platformę aukcyjną wyznaczyły EEX. Wielka Brytania jako swoją platformę aukcyjną wyznaczyła ICE Futures Europe (ICE) z siedzibą w Londynie. Te wybory zostały zatwierdzone zmianami wprowadzonymi do rozporządzenia w sprawie sprzedaży aukcyjnej po weryfikacji przez Komisję, że platformy są zgodne z przepisami tego rozporządzenia oraz adekwatne do celów dyrektywy w sprawie ETS.

Ponieważ na liście zabrakło platformy typu opt-out, Polska zleciła prowadzenie aukcji w swoim imieniu platformie EEX, dopóki tego typu platforma nie znajdzie się na liście.

Monitorowanie aukcji

Komisja i państwa członkowskie zawarły również umowę wspólnego udzielania zamówień dotyczącą powoływania kontrolera aukcji w celu monitorowania i opracowywania sprawozdań z aukcji przeprowadzonych na wszystkich platformach, zgodnie z art. 25 rozporządzenia w sprawie sprzedaży na aukcji.

Dwie procedury przetargowe rozpoczęto w 2012 r. i 2013 r., ale nie można było udzielić zamówienia. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie poświęconej umowom i dotacjom. Komisja i państwa członkowskie oceniają obecnie możliwe warianty działania.

Wspólne procedury udzielania zamówień

Umowy dotyczące wspólnego udzielania zamówień między Komisją i państwami członkowskimi określają zasady, na jakich przeprowadzane są wspólne procedury udzielania zamówień. Procedury przeprowadzane są zgodnie z rozporządzeniem finansowym, które ustanawia standardowe ramy prawne dla procedur udzielania zamówień przez Komisję.

W przypadku stron trzecich Komisja jest jedynym punktem kontaktowym w celu uzyskania informacji dotyczących wspólnych procedur udzielania zamówień. Wszelkie istotne informacje zostaną przekazane w odpowiednim czasie i przy pełnym poszanowaniu zasady sprawiedliwego dostępu do informacji. Więcej informacji na ten temat zawiera notatka Komisji.

Ogłoszenia o zamówieniach są zawsze publikowane w serwisie Tender Electronic Daily (TED), elektronicznej wersji suplementu S do dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Dokumentacja przetargowa zostanie udostępniona w odpowiednim czasie. Dokumenty dotyczące zrealizowanych i trwających procedur są dostępne na stronie z informacjami o umowach i dotacjach.

Ważne informacje dla kandydujących platform aukcyjnych i potencjalnych uczestników aukcji

Państwa członkowskie będą musiały dokonać zmian w swoich przepisach krajowych w celu wdrożenia niektórych artykułów rozporządzenia w sprawie sprzedaży na aukcji, aby umożliwić potencjalnym kandydatom uczestnictwo w procedurze przetargowej mającej na celu powołanie platform aukcyjnych i wykonanie zamówienia udzielonego w wyniku tej procedury.

Podobnie państwa członkowskie będą musiały dokonać zmian w swoich przepisach krajowych, aby umożliwić określonym kategoriom przedsiębiorstw ubieganie się o dopuszczenie do udziału w aukcjach lub umożliwić określonym kategoriom przedsiębiorstw składanie ofert w imieniu klientów.

Informacje o wdrażaniu tego rodzaju przepisów w państwach członkowskich są dostępne w zakładce z dokumentami.

Dokumenty
Poszukiwane informacje są dostępne w następujących językach:English (en)
Najczęściej zadawane pytania
Poszukiwane informacje są dostępne w następujących językach:English (en)