Działania w dziedzinie klimatu

Ucieczka emisji

Polityka

W ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) instalacje przemysłowe narażone na znaczne ryzyko ucieczki emisji, są specjalnie traktowanie, co ma służyć wspieraniu ich konkurencyjności.

O ucieczce emisji mówimy w sytuacji, gdy z powodu kosztów związanych z polityką klimatyczną przedsiębiorstwo przenosi produkcję do innych krajów o łagodniejszych przepisach w zakresie ograniczenia emisji. Sytuacja taka może prowadzić do zwiększenia całkowitej ilości emisji tego przedsiębiorstwa. Ryzyko ucieczki emisji może być wyższe w przypadku niektórych sektorów energochłonnych.

Aby zapewnić konkurencyjność przedsiębiorstw objętych systemem EU ETS, w trzeciej fazie EU ETS (2013-2020) sektory i podsektory uznawane za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji otrzymują większą liczbę bezpłatnych uprawnień niż inne instalacje przemysłowe.

Wykaz sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji

Sektory i podsektory uznawane za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji figurują w oficjalnym wykazie.

Komisja Europejska sporządza ten wykaz w porozumieniu z państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim oraz po dokonaniu oceny skutków i przeprowadzeniu szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami.

Pierwszy wykaz sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji zastosowano w 2013 i 2014 r. Wykaz został zmieniony w latach 2011, 2012 i 2013.

Drugi wykaz sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji na lata 2015-2019 przyjęto w październiku 2014 r.

Znaczące ryzyko ucieczki emisji

Zgodnie z dyrektywą w sprawie systemu handlu uprawnieniami do emisji (artykuł 10a) sektor lub podsektor uważany jest za narażony na znaczące ryzyko ucieczki emisji, jeżeli:

  • suma kosztów bezpośrednich i pośrednich spowodowanych wprowadzeniem w życie tej dyrektywy prowadziłaby do znacznego wzrostu kosztów produkcji obliczonych jako stosunek do wartości dodanej brutto, o najmniej 5 proc. oraz
  • intensywność handlu tego sektora z krajami spoza UE (import i eksport) wynosi powyżej 10 proc.

Sektor lub podsektor uważany jest również za narażony na znaczące ryzyko ucieczki emisji, jeżeli:

  • suma dodatkowych kosztów bezpośrednich i pośrednich wynosi co najmniej 30 proc. lub
  • intensywność handlu z krajami spoza UE wynosi powyżej 30 proc.

Szacunkowe koszty, o których mowa powyżej, uwzględniają fakt, że sektory, które nie znajdują się w wykazie sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji, również mogą kwalifikować się do przydziału bezpłatnych uprawnień.

Ogólnie rzecz biorąc, szacuje się, że ryzyko ucieczki emisji – bez przydziału bezpłatnych uprawnień dla przemysłu – jest znacznie niższe niż w 2009 r., kiedy przyjęto pakiet klimatyczno-energetyczny. Wynika to z następujących względów:

  • z powodu kryzysu gospodarczego, który pociągnął za sobą zmniejszenie produkcji i emisji, większość instalacji przemysłowych objętych systemem EU ETS zgromadziła znaczną nadwyżkę bezpłatnych uprawnień,
  • cena uprawnień do emisji dwutlenku węgla spadła z powodu mniejszego popytu na uprawnienia.

Sektory narażone na ucieczkę emisji otrzymują większe przydziały uprawnień do emisji

W przypadku każdej instalacji w systemie EU ETS ilość bezpłatnych uprawnień jest obliczana poprzez iloczyn wielkości produkcji (w tonach produktu) i poziomu odniesienia dla danego produktu (mierzonego w emisjach na tonę produktu).

Instalacje w sektorach narażonych na znaczące ryzyko ucieczki emisji z zasady kwalifikują się do otrzymania bezpłatnych uprawnień w wysokości 100 proc. tej ilości. W przypadku instalacji z innych sektorów, niefigurujących w wykazie sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji, liczba bezpłatnych uprawnień jest stopniowo zmniejszana podczas trzeciej fazy (o 80 proc. w 2013 r., aż do osiągnięcia poziomu 30 proc. w 2020 r.).

Ponieważ poziomy odniesienia ustalane są w oparciu o wyniki osiągane przez najbardziej wydajne instalacje, tylko najbardziej wydajne instalacje w każdym sektorze otrzymują wystarczającą ilość uprawnień, aby pokryć wszystkie swoje potrzeby.

Kompensata finansowa z tytułu emisji pośrednich

Na mocy art.10a ust. 6 zmienionej dyrektywy w sprawie systemu handlu uprawnieniami do emisji państwa członkowskie mogą również przyjąć środki finansowe na rzecz sektorów lub podsektorów, które uznaje się za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji z powodu przenoszenia kosztów związanych z emisją gazów cieplarnianych w ceny energii, w celu kompensacji tych kosztów poprzez krajowe programy pomocy państwowej.

Komisja Europejska opublikowała wytyczne mające zagwarantować, że te środki są zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa. Zanim pomoc zostanie przyznana, Komisja musi zatwierdzić krajowy program pomocy.

Środki dotyczące ucieczki emisji po 2020 r.

W ramach polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 przywódcy UE zdecydowali, że bezpłatne przydziały uprawnień do emisji będą kontynuowane do 2030 r.

Documentation
Poszukiwane informacje są dostępne w następujących językach:English (en)
Studies
Poszukiwane informacje są dostępne w następujących językach:English (en)
FAQ
Poszukiwane informacje są dostępne w następujących językach:English (en)