Gníomhú ar son na hAeráide

Gníomhú aeráide an Aontais Eorpaigh

Is údar contúirte é an t-athrú aeráide agus is ceann de phríomhthosaíochtaí an Aontais Eorpaigh é an t-athrú sin a chosc. Tá an tAontas Eorpach ag déanamh a dhíchill chun astaíochtaí gáis cheaptha teasa a laghdú go mór agus bíonn sé ag spreagadh tíortha agus réigiúin eile chun é sin a dhéanamh freisin.

Príomhspriocanna an Aontais don bhliain 2020

  • astaíochtaí gáis cheaptha teasa a laghdú 20% i gcomparáid le leibhéal astaíochtaí 1990
  • cion 20% den úsáid iomlán fuinnimh a bheith ina fhuinneamh in-athnuaite
  • méadú 20% ar éifeachtúlacht fuinnimh

Príomhspriocanna an Aontais don bhliain 2030

  • Astaíochtaí gáis cheaptha teasa a laghdú 40% ar a laghad i gcomparáid le leibhéal astaíochtaí 1990
  • cion 27% ar a laghad den úsáid iomlán fuinnimh a bheith ina fhuinneamh in-athnuaite
  • méadú 27% ar a laghad ar éifeachtúlacht fuinnimh

An sprioc fadtéarmach

Tá sé mar aidhm ag an Aontas Eorpach, faoi 2050, a chuid astaíochtaí a laghdú go mór – laghdú 80–95% i gcomparáid le leibhéil 1990 – mar chuid de na hiarrachtaí atá le déanamh ag na tíortha forbartha ar fad le chéile.

Ach geilleagar ísealcharbóin atá thar a bheith éifeachtúil ó thaobh fuinnimh de a dhéanamh de gheilleagar na hEorpa, cuirfear borradh faoi fhás eacnamaíoch, cruthófar jabanna agus neartófar iomaíochas na hEorpa.

An Lorg Carbóin Domhanda © Hemera

Conas a bhainfear na spriocanna aeráide amach?

Tá an tAontas ag iarraidh a spriocanna aeráide a bhaint amach trí idir thacaíocht airgeadais a thabhairt agus rialáil a dhéanamh.

Maoiniú

  • Ba cheart 20% ar a laghad de bhuiséad an Aontais Eorpaigh don tréimhse 2014 go 2020 – suas le €180 billiún a chaitheamh ar chosaint an chomhshaol. Agus sin sa bhreis ar an maoiniú a thugann Ballstáit aonair.
  • Maoiníonn an tAontas Eorpach tionscadail taispeána fuinnimh ísealcharbóin trí chearta astaíochtaí a dhíol. I measc na dtionscadal sin tá teicneolaíochtaí chun dé-ocsaíd charbóin ó stáisiúin chumhachta agus ó ghléasraí tionsclaíocha eile a ghabháil agus a stóráil sa talamh. Tugtar gabháil agus stóráil charbóin air seo.

Rialachán

Oiriúnú don athrú aeráide

Straitéis an Aontais Eorpaigh um Oiriúnú glactha ag an gCoimisiún Eorpach agus teastaíonn uaidh go ndéanfaidh gach Ballstát pleananna náisiúnta a ghlacadh roimh 2017 chun déileáil leis an tionchar is cinnte a thiocfaidh ón athrú aeráide. Tá straitéis um oiriúnú ullmhaithe ag roinnt Ballstát cheana féin.

I measc na mbeart a dhéantar mar chuid de straitéisí den sórt sin, tá a leithéidí seo:

  • níos lú uisce a úsáid
  • rialacháin tógála a oiriúnú
  • córacha cosanta tuilte a thógáil
  • barra a fhorbairt ar láidre a seasmhacht in aghaidh triomach

An t-ardú teochta a choinneáil faoi bhun 2°C

Is gá a chinntiú nach rachaidh teocht an domhain thar 2°C os cionn na meánteochta a bhí ann roimh ré na tionsclaíochta, le go seachnófar na tionchair is measa a d'fhéadfadh a bheith ag an athrú aeráide agus athruithe a d'fhéadfadh a bheith tubaisteach don timpeallacht.

Tháinig beagnach gach tír ar domhan ar chomhaontú faoin méid sin i 1992 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (UNFCCC).

Chun é sin a bhaint amach, is gá an méadú atá ag teacht ar astaíochtaí gáis cheaptha teasa domhanda a stopadh faoi 2020 agus na hastaíochtaí sin a laghdú 60%, i gcomparáid le leibhéil 2010, faoi 2050.

Léiríonn an fhianaise eolaíoch is déanaí dá bhfuil ar fáil gur dócha go mbeidh méadú níos mó ná an 2°C sin ar theocht an domhain faoi dheireadh an chéid seo, mura ndéanfar aon rud, nó mura ndéanfar mórán, chun astaíochtaí domhanda a laghdú agus go bhféadfadh méadú chomh mór le 5°C a bheith ann.

Gníomhú idirnáisiúnta

Bhí an tAontas Eorpach ina pháirtí don chomhaontú nua maidir leis an athrú aeráide a comhaontaíodh in 2015 agus a chuirfear i bhfeidhm ó 2020 ar aghaidh.

Thug an tAontas gealltanas a bheith páirteach sa dara céim de Phrótacal Kyoto, idir 2013 agus 2020.

Tá an tAontas Eorpach ar an deontóir cúnaimh forbraíochta is mó ar domhan, agus mar chuid den chúnamh sin cuireann sé maoiniú mór ar fáil chun dul i ngleic leis an athrú aeráide freisin.

Links
An t-eolas atá uait, tá fáil air sa teanga/sna teangacha seo a leanas:English (en)