Skip to main content
Climate Action

Leideanna duit sa bhaile

Leideanna duit sa bhaile

Ach céimeanna beaga a ghlacadh sa bhaile, is féidir leat fuinneamh agus airgead a spáráil, agus cabhrú leis an gcomhshaol chomh maith.

Is ó theaghlaigh a thagann thart ar an gceathrú cuid de na hastaíochtaí díreacha CO2 a tháirgtear san Aontas Eorpach sa lá atá inniu ann. Agus an raibh a fhios agat gur le haghaidh téamh agus fuarú a úsáidtear trí cheathrú den fhuinneamh a úsáideann teaghlaigh san Aontas?

Téamh & fuarú

tips_01_en.gif
  • Ná déan d’uisce a róthéamh. Socraigh do choire ag uasteocht 60°C ionas go n-oibreoidh sé go héifeachtúil agus go sláinteach.
  • Úsáid do theirmeastat go cúramach. An raibh a fhios agat nach mbeidh sé níos tapúla do theach a théamh má chasann tú do theirmeastat suas? Ní bhíonn tionchar aige sin ach ar uasteocht do thí.
  • Tarraing na cuirtíní nó na comhlaí ar laethanta te chun an méid solais ón ngrian atá ag teacht isteach i do theach a laghdú.
  • Úsáid gaothrán le bheith fionnuar. Ídíonn gaothráin i bhfad níos lú fuinnimh ná aerchóiritheoirí.

Insliú

tips_02_en.gif
  • Cuir fuinneoga déghloinithe isteach in áit fuinneoga singile. D'fhéadfaí an teas a chailltear trí na fuinneoga a laghdú faoi 50-70% ar an gcaoi sin.
  • Ní féidir leat fuinneoga déghloinithe a chur isteach? Laghdaigh sruth an aeir fhuar i do theach le cuirtíní troma nó le painéil inslithe inaistrithe ar na fuinneoga.
  • Cailltear go leor teasa mar gheall ar shéideáin. Is féidir leat fuinneamh a spáráil trí bhearnaí timpeall ar fhuinneoga a líonadh, nó trí shéideáin faoi dhoirse a chosc le hinsliú. Déanann sé difríocht poill eochrach agus boscaí litreach a chlúdach fiú!
  • Cuir insliú ar umair uisce te, píobáin téimh lárnaigh agus i gcuasbhallaí. Mura bhfuil tú in ann insliú a chur i gcuasbhallaí, cuir scragall alúmanaim ar an mballa taobh thiar de na radaitheoirí.

Sa chistin

tips_03_en.gif
  • Ceannaigh fearais tí atá tíosach ar fhuinneamh. San Aontas, bíonn lipéad fuinnimh AE ar go leor gnáthfhearais tí amhail cuisneoirí, miasniteoirí agus oighinn chun cabhrú leat ceann atá tíosach ar fhuinneamh a roghnú. Téann an rátáil ó A+++ (an éifeachtúlacht is airde) go G (an éifeachtúlacht is ísle). Úsáideann miasniteoir A+++ suas le leath an fhuinnimh a úsáideann ceann D-rátáilte, mar shampla.
  • Déan cinnte go bhfuil séala ceart ar d’oigheann. Más gá duit oigheann nua a fháil, ceannaigh ceann a bhfuil rátáil A+++ aige - d’fhéadfá thart ar €200 a spáráil thar a shaolré i gcomparáid le ceann a bhfuil rátáil D aige.
  • Ná nigh na gréithe de láimh má tá miasniteoir agat. Úsáideann miasniteoirí nua-aimseartha níos lú uisce agus níos lú fuinnimh - agus tá socrú ‘éicealaíoch’ ag a bhformhór acu - ach ná húsáid é mura bhfuil sé lán!
  • Ná fiuch ach an méid uisce atá ag teastáil. Ní gá uisce te a athfhiuchadh mura bhfuil sé fágtha sa chiteal ach ar feadh cúpla nóiméad.

Bí cliste ag níochán

tips_04_en.gif
  • Líon do mheaisín níocháin. Ná déan níochán mura bhfuil ach beagán éadaí le ní agat. Fan go dtí go mbeidh ualach níocháin iomlán agat – ach ná téigh thar an uasmheáchan ceadaithe.
  • Roghnaigh an teocht oiriúnach is ísle. Tá glantaigh na linne seo chomh héifeachtach anois gur féidir leo an chuid is mó d’éadaí a ghlanadh ag teocht íseal.
  • Ná húsáid an timthriall réamhníocháin mura bhfuil do chuid éadaí an-salach.
  • Déan iarracht gan triomadóir rothlaim a úsáid. Is féidir le haon timthriall triomaithe amháin a dhá oiread níos mó fuinnimh a úsáid ná an meántimthriall ar mheaisín níocháin.

Spáráil leictreachas

tips_05_en.gif
  • Cuir bolgáin solais atá tíosach ar fhuinneamh isteach in áit bolgáin solais gealbhruthacha nó halaigine. D’fhéadfá níos mó na €100 a spáráil ar chostais leictreachais le haon bholgán solais LED amháin thar a shaolré de thart ar 20 bliain.
  • Múch do ghléasanna. Is féidir le gléasanna a cheanglaítear leis an idirlíon amhail teilifíseáin chliste, printéirí agus consóil cluichí ó 2016 nó níos túisce suas le 80 vata leictreachais a úsáid agus an mód fuireachais ar siúl. D’fhéadfá clár plocóidí ilsoicéad amháin a úsáid chun iad go léir a mhúchadh go héasca.
  • Cuir ceist ar do sholáthraí fuinnimh faoi mhéadar cliste a shuiteáil. D’fhéadfá 3% a spáráil ar d’úsáid fuinnimh le córais méadraithe cliste don ghás agus don leictreachas.
  • Roghnaigh leictreachas glas. Tairgeann an chuid is mó de sholáthraithe fuinnimh taraifí leictreachais ‘glasa’, a chabhraíonn le borradh a chur faoi fhoinsí fuinnimh in-athnuaite amhail fuinneamh ón ngaoth agus ón ngrian. Má tá a dhíon féin ar do theach, smaoinigh ar ghrianphainéil a chur air chun cuid dá leictreachas féin a ghiniúint.