Komisja Europejska > EJN > Doręczanie dokumentów > Niemcy

Ostatnia aktualizacja: 13-06-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Doręczanie dokumentów - Niemcy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co w praktyce oznacza termin prawny „doręczanie dokumentów”? Dlaczego istnieją szczególne przepisy dotyczące doręczania dokumentów? 1.
2. Jakie dokumenty należy doręczać formalnie? 2.
3. Kto jest odpowiedzialny za doręczenie dokumentu? 3.
4. W jaki sposób dokument doręcza się zwykle w praktyce? 4.
5. Co dzieje się w wyjątkowych przypadkach, kiedy doręczenie do samego adresata nie jest możliwe (na przykład w związku z jego nieobecnością w domu)? 5.
6. Czy istnieje pisemny dowód doręczenia dokumentu? 6.
7. Co dzieje się, jeśli adresat nie otrzyma dokumentów, które miały zostać mu doręczone lub jeśli doręczenia nie dokona się w formie przewidzianej prawem (np. jeśli dokument zostanie doręczony stronie trzeciej)? 7.
8. Czy muszę zapłacić za doręczenie dokumentów, a jeśli tak, to ile? 8.

 

1. Co w praktyce oznacza termin prawny „doręczanie dokumentów”? Dlaczego istnieją szczególne przepisy dotyczące doręczania dokumentów?

„Doręczenie” oznacza zawiadomienie o oświadczeniach i decyzjach pisemnych, którego należy dokonać i potwierdzić w formie ustawowej. Zawiadomienie oznacza możliwość przyjęcia do wiadomości. Doręczenie pomaga zagwarantować należny proces i zapewnić sprawiedliwą procedurę.

Celem doręczenia jest zagwarantowanie, że adresat stanie się w rzeczywistości świadomy istnienia kroku proceduralnego lub przynajmniej umożliwienie nabycia wiedzy bez przeszkód. Dlatego też doręczenie dokumentu ma na celu zawiadomienie o jego treści. Faktyczne przyjęcie go do wiadomości pozostawia się adresatowi.

Strona organizująca doręczenie musi mieć możliwość udowodnienia terminu dostarczenia dokumentu do adresata oraz sposobu jego dostarczenia. Wymóg ten istnieje dla dobra pewności prawnej.

2. Jakie dokumenty należy doręczać formalnie?

Nie istnieje żaden ostateczny przepis ustawowy stanowiący o tym, jakie dokumenty muszą być doręczane formalnie.

Dokumenty muszą być doręczane automatycznie w przypadkach, kiedy ich doręczenie zaleca prawo lub nakaz sądu (§ 166 ust. 2 niemieckiego Kodeksu Postępowania Cywilnego - Zivilprozessordnung - ZPO).

Doręczenie za namową stron ma miejsce w sytuacjach, kiedy doręczenie takie przewiduje prawo, jak w przypadku aresztu, nakazu tymczasowego, nakazu zajęcia lub przeniesienia (§ 191 ZPO).

Do góryDo góry

Formalne doręczenie jest konieczne, zawsze kiedy jest to wskazane i wymagane dla celów pewności prawnej, na przykład w sytuacjach kiedy sam fakt zawiadomienia ustanawia prawa lub rozpoczyna bieg okresów czasu. Dlatego przykłady dokumentów, które muszą być doręczone z mocy ustawy obejmują doręczanie pism procesowych lub orzeczeń lub nakazów sądu, które można podważyć w drodze natychmiastowego odwołania.

3. Kto jest odpowiedzialny za doręczenie dokumentu?

Należy dokonać rozróżnienia pomiędzy doręczeniem urzędowym a doręczeniem za namową stron.

W przypadku doręczenia urzędowego, doręczenia dokonuje z zasady sekretarz urzędu sądu, w którym toczy się już i wciąż postępowanie (§ 168 ust. 1 ZPO). Sekretarz może wybrać metodę doręczenia według własnego uznania.

Ma on do dyspozycji następujące możliwości:

  • Może on na przykład dokonać doręczenia do radcy prawnego za potwierdzeniem odbioru (§ 174 ZPO).
  • Może dokonać doręczenia do samego adresata dokumentu lub jego zastępcy prawnego, przesyłając dokument do departamentu urzędowego (§ 173 ZPO).
  • Może zlecić dokonanie doręczenia urzędowi pocztowemu, jako podwykonawcy. W tym przypadku istnieje również specjalna podkategoria, w ramach której może on wybrać doręczenie przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru (§ 175 ZPO).
  • Może polecić dokonanie doręczenia urzędnikowi sądowemu.

W szeregu przypadków przewidzianych ustawowo, osobą odpowiedzialną za zorganizowanie doręczenia jest sędzia, na przykład w sytuacji doręczenia za granicą (§§ 183, 184) lub w przypadku doręczenia publicznego (§§ 186, 187).

Do góryDo góry

Doręczenie za namową stron odbywa się z zasady za pośrednictwem urzędnika sądowego. Otrzymuje on takie polecenie bezpośrednio od strony lub za pośrednictwem urzędu sądowego sądu zajmującego się sprawami proceduralnymi (§ 192).

Ze swojej strony, urzędnik sądowy może polecić dokonanie doręczenia poczcie (§ 194).

4. W jaki sposób dokument doręcza się zwykle w praktyce?

Doręczenie, które ma najczęściej miejsce w praktyce to doręczenie urzędowe. Dokonuje go zwykle urząd pocztowy.

W tym celu sekretarz poleca urzędowi pocztowemu dokonanie doręczenia i przekazuje dokument, który należy doręczyć, w zapieczętowanej kopercie z przygotowanym formularzem potwierdzenia doręczenia (§ 176 ZPO). Następnie pracownik poczty dokonuje doręczenia. W pierwszej kolejności doręczenia dokonuje się osobiście do adresata dokumentu, czyli innymi słowy dokument należy przekazać adresatowi do rąk własnych. Dostarczenie może odbyć się w każdym miejscu i nie jest powiązane z żadną konkretną lokalizacją (§ 177 ZPO).

Adresat dla powyższego celu to osoba, dla której przeznaczony jest dokument, jej zastępca prawny (§ 170 ZPO) lub umocowany przedstawiciel (§ 171 ZPO).

Po dokonaniu doręczenia pracownik urzędu pocztowego wypełnia formularz potwierdzenia doręczenia i niezwłocznie przesyła go z powrotem do urzędu sądowego sądu jako dowód doręczenia.

Jeżeli stronę reprezentuje prawnik, doręczenia dokonuje się zwykle do prawnika za potwierdzeniem odbioru (§§ 171, 174 ZPO). Po otrzymaniu dokumentu prawnik odsyła podpisane przez siebie potwierdzenie odbioru do sądu.

Do góryDo góry

Jeżeli obie strony są reprezentowane przez prawników, doręczenia mogą dokonać prawnicy między sobą (§ 195 ZPO). Zasada ta stosuje się również do dokumentów, które należy doręczyć urzędowo, chyba że w tym samym momencie strona przeciwna ma zostać zawiadomiona o nakazie sądowym. Dokument musi zawierać oświadczenie, że dokonano doręczenia między prawnikami. Również w tym przypadku dowód doręczenia stanowi podpisane i opatrzone datą potwierdzenie odbioru.

5. Co dzieje się w wyjątkowych przypadkach, kiedy doręczenie do samego adresata nie jest możliwe (na przykład w związku z jego nieobecnością w domu)?

Kiedy bezpośrednie doręczenie do adresata nie jest możliwe, można dokonać „doręczenia zastępczego”.

5.1.

Pierwszą możliwością jest doręczenie zastępcze w miejscu zamieszkania, siedzibie firmy i instytucji (§ 178 ZPO). Zgodnie z tą zasadą, doręczenia zastępczego można dokonać, w przypadku gdy osoby, która jest adresatem doręczenia nie zastano w miejscu zamieszkania, siedzibie firmy lub instytucji wspólnotowej, w której mieszka.

Doręczenia zastępczego dokonuje się, dostarczając dokument jednej z następujących osób:

  • dorosłemu członkowi rodziny, osobie zatrudnionej w rodzinie lub dorosłej osobie na stałe współzamieszkującej pod adresem zamieszkania adresata,
  • w siedzibie firmy adresata, osobie zatrudnionej pod tym adresem,
  • w instytucjach, kierownikowi lub upoważnionemu w tym celu przedstawicielowi.

Jednakże doręczenia zastępczego nie można dokonać w stosunku do wspomnianych wyżej osób, jeśli są one zaangażowane w postępowanie w charakterze strony przeciwnej osoby, która jest adresatem doręczenia.

Do góryDo góry

5.2.

Jeżeli dokonanie doręczenia zastępczego pod adresem zamieszkania lub w siedzibie firmy okazało się niemożliwe, można go dokonać, umieszczając dokumenty w skrzynce na listy (§ 180 ZPO). Dokument należy umieścić w skrzynce na listy należącej do miejsca zamieszkania lub siedziby firmy.

5.3.

Jeżeli dokonanie doręczenia zastępczego w instytucji, w której przebywa adresat lub poprzez umieszczenie dokumentu w skrzynce na listy jest niemożliwe, można dokonać go, deponując dokument, który jest przedmiotem doręczenia (§ 181 ZPO).

Dokument można zdeponować w urzędzie sądowym sądu rejonowego sprawującego jurysdykcję nad miejscem doręczenia lub, w przypadku zlecenia doręczenia urzędowi pocztowemu, w miejscu lokalizacji doręczenia wskazanym przez urząd pocztowy.

Adresat musi otrzymać pisemne zawiadomienie o zdeponowaniu dokumentów, w sposób przewidziany dla zwykłych listów. Jeżeli jest to niemożliwe, zawiadomienie należy umieścić na drzwiach miejsca zamieszkania lub siedziby firmy lub instytucji.

Zdeponowany dokument musi być dostępny do odbioru w terminie trzech miesięcy, po czym, w przypadku jego nieodebrania, zostanie zwrócony nadawcy.

5.4.

Jeżeli adresat jest w domu, ale odmawia przyjęcia dokumentu, należy dokonać rozróżnienia między następującymi sytuacjami:

  • Jeżeli odmowa przyjęcia dokumentu jest uzasadniona, należy ponownie dokonać ważnego doręczenia. Odmowa jest uzasadniona na przykład w przypadku jeśli adres jest nieprawidłowy lub kiedy adresat nie został precyzyjnie wskazany.
  • Jeżeli odmowa przyjęcia dokumentu nie jest uzasadniona, należy zostawić go w miejscu zamieszkania lub siedzibie firmy. W przypadku jeśli adresat nie posiada miejsca zamieszkania lub siedziby firmy, dokument należy odesłać do nadawcy (§ 179 ZPO)

Doręczenie zastępcze staje się ważne w momencie jego dokonania: doręczenie jest fikcyjne. Dokument uważa się zatem za doręczony w momencie wydania pisemnego oświadczenia. Dlatego też fakt rzeczywistego otrzymania dokumentu przez adresata jest bez znaczenia. Bez znaczenia jest również, czy ma on w ogóle świadomość istnienia dokumentu.

Do góryDo góry

6. Czy istnieje pisemny dowód doręczenia dokumentu?

Tak. Potwierdzenie należy sporządzić na zapewnionym w tym celu formularzu i należy bezzwłocznie zwrócić je do urzędu sądowego (§ 182 ZPO) celem udowodnienia doręczenia. Potwierdzenie takie zawiera wszystkie szczegółowe informacje niezbędne w celu udowodnienia doręczenia, w szczególności:
  • szczegółowe dane osoby będącej adresatem doręczenia,
  • szczegółowe dane osoby, której dostarczono dokument,
  • miejsce, datę oraz również, jeśli wymaga tego sąd, godzinę doręczenia,
  • pełne imię i nazwisko oraz podpis osoby dokonującej doręczenia oraz, w stosownych przypadkach, szczegółowe dane firmy lub organu publicznego, któremu zlecono dokonanie doręczenia.

Jeżeli doręczenia dokonuje się za namową stron, potwierdzenie doręczenia należy przesłać stronie, w imieniu której dokonano doręczenia (§ 193 ust. 3 ZPO).

Do doręczeń zastępczych stosuje się szereg cech szczególnych: w przypadku ich dokonywania w potwierdzeniu należy zawsze określić również powód dokonywania doręczenia zastępczego. Jeżeli doręczenia zastępczego dokonuje się w drodze zdeponowania, w potwierdzeniu należy odnotować sposób udzielenia pisemnego zawiadomienia o zdeponowaniu dokumentów. W przypadku bezzasadnej odmowy przyjęcia dokumentu, w potwierdzeniu należy odnotować, kto odmówił odbioru i czy list zostawiono w miejscu doręczenia czy też zwrócono nadawcy.

W określonych, przewidzianych ustawowo przypadkach potwierdzenie doręczenia nie jest wymagane jako dowód:

  • W przypadku doręczenia w drodze dostarczenia do wydziału urzędowego sądu dowód doręczenia stanowi adnotacja dokonana w aktach lub na dokumentach, że dokonano doręczenia (§ 173, zdanie drugie, ZPO).
  • Jeżeli doręczenia dokonuje się do prawnika, dostateczny dowód stanowi potwierdzenie odbioru wydane przez prawnika (§ 174 ust. 1 i 4 ZPO).
  • Jeżeli doręczenia dokonuje się listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, dostateczny dowód stanowi potwierdzenie odbioru (§ 175, zdanie drugie, ZPO).
  • Ta sama zasada stosuje się w sytuacji dokonywania doręczenia za granicą przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru (§ 183 ust. 1 punkt 1, § 183 ust. 2, zdanie pierwsze, ZPO).
  • Jeżeli doręczenia dokonuje się za granicą z pomocą organów publicznych obcego kraju lub przedstawicielstwa konsularnego Niemieckiego Rządu Federalnego lub Ministerstwa Spraw Zagranicznych, dowód doręczenia stanowi potwierdzenie wydane przez organ publiczny wezwany do pomocy (§ 183 ust. 1, 2 i 3, § 183 ust. 2, zdanie drugie, ZPO).

7. Co dzieje się, jeśli adresat nie otrzyma dokumentów, które miały zostać mu doręczone lub jeśli doręczenia nie dokona się w formie przewidzianej prawem (np. jeśli dokument zostanie doręczony stronie trzeciej)?

7.1.

Doręczenie dokonane w sposób inny niż w formie przewidzianej ustawowo jest z zasady nieważne, jeżeli nastąpiło z naruszeniem istotnych przepisów.

Do góryDo góry

Prawo dopuszcza wyjątki od tej zasady, uwzględniające cel doręczenia, a mianowicie przedstawienie dowodu tego, czy i kiedy odbiorca doręczenia otrzymał dokument będący przedmiotem doręczenia.

Usuwanie braków prawnych zależy od tego, czy dokument rzeczywiście dotarł do adresata. Jeżeli tak było, uważa się go za doręczony w tym momencie (§ 189 ZPO).

Naruszenie przepisów dotyczących doręczeń naprawiane jest wstecznie i nie zależy to od sądu. Skutek naprawczy istnieje, nawet jeśli doręczenie uruchamia okres ustawowy, tj. okres, który nie może ulec zmianie.

7.2.

Jeżeli adresat nie otrzyma dokumentu, który ma zostać doręczony, należy dokonać następującego rozróżnienia:

  • Jeżeli doręczenia dokonano z naruszeniem istotnych przepisów, możliwość naprawy przestaje mieć zastosowanie. Doręczenie jest więc nieważne i trzeba dokonać go ponownie.
  • Jeżeli doręczenia dokonano zgodnie z przepisami ustawowymi, zawiadomienie uważa się za dokonane. Wynika to z przepisów dotyczących doręczenia zastępczego. Jednakże niezawiniona niewiedza o doręczeniu pozwala na przywrócenie poprzedniego stanu na mocy § 230 i kolejnych ZPO.

8. Czy muszę zapłacić za doręczenie dokumentów, a jeśli tak, to ile?

Należy dokonać rozróżnienia pomiędzy doręczeniem urzędowym a doręczeniem za namową stron.

W przypadku doręczenia urzędowego z zasady stosuje się pełną opłatę pocztową w stosunku do doręczenia z potwierdzeniem doręczenia lub przesyłki poleconej za potwierdzeniem odbioru. W przypadku doręczenia przez urzędnika sądowego, opłata jest stała i wynosi 7,50 € dla danego doręczenia w miejscu rzeczywistego poniesienia wydatku.

Doręczenia za namową stron dokonuje urzędnik sądowy. Pobiera on opłatę w wysokości 2,50 € za zorganizowanie doręczenia pocztą. Dodatkowo ponosi się koszty związane ze sporządzeniem niezbędnych kopii i opłatami pocztowymi. Jeżeli konieczne jest uwierzytelnienie dokumentu dostarczonego do urzędnika sądowego celem jego doręczenia, wiąże się to z oddzielną ryczałtową opłatą. Za pierwsze pięćdziesiąt stron wynosi ona 0,50 € za stronę, a za każdą kolejną stronę opłata ta wynosi 0,15 €.

Jeżeli doręczenia dokonuje urzędnik sądowy osobiście, opłata wynosi 7,50 €. W takim przypadku urzędnik musi otrzymać również zwrot kosztów podróży w wysokości od 2,50 € do 10,00 €, zależnie od odległości, jaką należy pokonać, aby dotrzeć do adresata.

« Doręczanie dokumentów - Informacje ogólne | Niemcy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 13-06-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania