Komisja Europejska > EJN > Władza rodzicielska > Austria

Ostatnia aktualizacja: 20-11-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Władza rodzicielska - Austria

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co w praktyce oznacza termin „odpowiedzialność rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki przysługują osobie sprawującej odpowiedzialność rodzicielską? 1.
2. Kto, według ogólnych zasad, sprawuje odpowiedzialność rodzicielską nad dzieckiem? 2.
3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować odpowiedzialności rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć do tego inną osobę? 3.
4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia dalszej odpowiedzialności rodzicielskiej? 4.
5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną? 5.
6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej? 6.
7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd? 7.
8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem? 8.
9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przydzieleniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem? 9.
10. Do jakiego sądu należy kierować wnioski o przyznanie odpowiedzialności rodzicielskiej? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku? 10.
11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje procedura nadzwyczajna? 11.
12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów procedury? 12.
13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej? 13.
14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu wniosku o wyegzekwowanie decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 14.
15. Co muszę zrobić, aby Austria uznała orzeczenie o odpowiedzialności rodzicielskiej wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 15.
16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w Austrii w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o odpowiedzialności rodzicielskiej wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 16.
17. Jakie przepisy prawa stosuje sąd w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej, w sytuacji gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Austrii, lub są oni obywatelami różnych państw? 17.

 

1. Co w praktyce oznacza termin „odpowiedzialność rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki przysługują osobie sprawującej odpowiedzialność rodzicielską?

Austriackie prawo rodzinne posługuje się pojęciem „Obsorge” (opieka) dla definiowania odpowiedzialności rodzicielskiej nad dzieckiem. Dla celów Ustawy, „Obsorge” oznacza prawo i obowiązek opieki nad dzieckiem i wychowania dziecka, zarządzania finansami dziecka i reprezentowania go w tego typu i innych relacjach z innymi ludźmi. Rodzice muszą wykonywać te obowiązki i prawa wspólnie.

2. Kto, według ogólnych zasad, sprawuje odpowiedzialność rodzicielską nad dzieckiem?

Opiekę nad ślubnym dzieckiem sprawuje automatycznie ojciec i matka od momentu narodzin, natomiast opiekę nad dzieckiem nieślubnym od urodzenia automatycznie sprawuje matka. Wynika to bezpośrednio z Ustawy i nie wymaga orzeczenia sądu.

3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować odpowiedzialności rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć do tego inną osobę?

Jeżeli rodzice (lub inne osoby uprawnione do sprawowania opieki) stanowią zagrożenie dla dobra dziecka, sądy mogą (częściowo) odebrać im opiekę i przekazać ją innej odpowiedniej osobie. Osobę tę należy wybrać w pierwszej kolejności spośród krewnych dziecka, a w przypadku niepowodzenia spośród innych osób bliskich dziecku. Jeżeli znalezienie innej odpowiedniej osoby nie jest możliwe, sąd przekaże opiekę Urzędnikowi Opieki Społecznej (Urząd Opieki nad Małoletnimi). Jeśli dziecko jest narażone na nieuchronne zagrożenie, Urzędnik Opieki Społecznej nad Małoletnimi jest zobowiązany podjąć odpowiednie działania, aczkolwiek musi następnie zaangażować w nie sąd. Przekazanie opieki Urzędnikowi Opieki nad Małoletnimi nie zależy od tego, czy rodzice byli przyczyną czy też są winni problemów związanych z wychowaniem dziecka. Działanie to służy zapewnieniu najlepszego interesu dziecka, bez względu na tego typu okoliczności.

Do góryDo góry

Przekazania opieki można jednakże również dokonać w drodze uzgodnień pomiędzy rodzicami a Urzędnikiem Opieki nad Małoletnimi (w takich przypadkach rodzice mogą jednostronnie cofnąć swoją zgodę).

Urzędnik Opieki nad Małoletnimi może, w ramach sprawowania opieki, angażować inne osoby, na przykład organizując pobyt dziecka u odpowiedniej rodziny zastępczej lub w domu dziecka.

4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia dalszej odpowiedzialności rodzicielskiej?

Tutaj należy dokonać rozróżnienia pomiędzy dziećmi ślubnymi a nieślubnymi:

1. Separacja rodziców ślubnego dziecka:

Od momentu wejścia w życie w dniu 1 lipca 2001 r. Ustawy z 2001 r. zmieniającej prawo dotyczące dzieci, rodzice mają szerokie możliwości w zakresie dokonania własnych uzgodnień dotyczących opieki po separacji. W przypadku rozwodu, wspólna opieka nad małoletnim dzieckiem małżeństwa pozostaje zasadniczo niezmieniona, aczkolwiek jeśli pragną oni zachować pełną wspólną opiekę tak samo jak w czasie małżeństwa, rodzice muszą, w rozsądnym terminie, dostarczyć do sądu porozumienie w sprawie głównego miejsca pobytu dziecka. Sąd musi zatwierdzić te uzgodnienia, jeśli odzwierciedlają one interes dziecka. W przypadku jeśli tego typu uzgodnienia nie zostaną wypracowane w rozsądnym terminie po rozwodzie, lub jeśli nie odzwierciedlają one interesów dziecka, sąd musi zdecydować, w sytuacji braku polubownego porozumienia (w koniecznych przypadkach wiążącego się z arbitrażem), któremu z rodziców przyznać wyłączną opiekę.

Do góryDo góry

Jednakże, rodzice mogą zdecydować z góry, że jedno z nich obejmie wyłączną opiekę po rozwiązaniu małżeństwa.

Jeżeli opiekę sprawują oboje rodzice, każde z nich może w każdym momencie wnieść wniosek o odwołanie opieki. Sąd przyzna wtedy wyłączną opiekę jednemu z rodziców, zgodnie z najlepszym interesem dziecka.

2. Separacja rodziców nieślubnego dziecka:

Wspólną opiekę można również powierzyć partnerom posiadającym wspólnie dziecko. W odpowiedzi na wspólny wniosek rodziców nieślubnego dziecka mieszkających z dzieckiem i wspólnie wykonujących czynności domowe, sąd powierzy rodzicom wspólną opiekę, pod warunkiem że odzwierciedla to interesy dziecka; w przypadku separacji rodziców, zastosowanie znajdą stwierdzenia opisane w punkcie (1) powyżej dotyczące opieki w przypadku rozwiązania małżeństwa rodziców. W ten sposób, z zasady partnerzy posiadający wspólnie dziecko mają te same możliwości dokonania uzgodnień dotyczących opieki jak rodzice ślubnego dziecka.

5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną?

Porozumienia zawarte przez rodziców, odzwierciedlające odejście od uzgodnień dotyczących opieki określonych w Ustawie wymagają zatwierdzenia ze strony Sądu Opiekuńczego.

6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej?

Sądy muszą zawsze starać się wypracować polubowne porozumienie, w koniecznych przypadkach wiążące się z arbitrażem.

Do góryDo góry

7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd?

Jeżeli rodzice wspólnie sprawują opiekę, każde z nich może w każdym momencie wnieść wniosek o odwołanie tej opieki. Sąd przyzna wtedy wyłączną opiekę jednemu z rodziców, zgodnie z najlepszym interesem dziecka. Z drugiej strony, sąd nie może wydać orzeczenia o wspólnej opiece wbrew woli rodziców (lub jednego z nich).

Jeśli jeden z rodziców nie mieszka w tym samym gospodarstwie domowym co małoletnie dziecko, rodzic ten i dziecko są uprawnieni do kontaktów ze sobą; określa się to jako dostęp. Rodzice muszą wspólnie uzgodnić sposób wykonywania praw dostępu. Jeśli nie mogą dojść do tego typu porozumienia, sąd musi uregulować sposób wykonania prawa, z odpowiednim uwzględnieniem potrzeb i pragnień dziecka i w sposób służący najlepszym jego interesom. W razie konieczności, sąd może ograniczyć dostęp lub nawet całkowicie go zakazać.

W przypadku prawnego potwierdzenia roszczenia alimentacyjnego sąd musi odpowiednio uwzględnić rzeczywiste okoliczności danej sprawy do obliczenia kwoty alimentów. W takim przypadku czynnikami decydującymi są zarówno zasadna potrzeba alimentów po stronie dziecka jak i możliwość ich zapłaty przez zobowiązanego rodzica.

8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem?

Biologiczni rodzice niesprawujący opieki posiadają określone prawa komunikacji. Wiąże się to na przykład z prawami dostępu (patrz odpowiedź na pytanie 7). Rodzic niesprawujący opieki ma prawo być informowany o istotnych sprawach przez drugiego rodzica, tak aby mógł obserwować dorastanie swojego dziecka. Istotne sprawy obejmują choroby, uczestniczenie w sukcesach edukacyjnych dziecka, zakończenie z powodzeniem szkolenia zawodowego, oraz wyjazdy językowe za granicę i inne dłuższe nieobecności w domu. Zmiana domu – na terenie kraju lub za granicą – również jest możliwa bez zgody rodzica niesprawującego opieki, pod warunkiem zawiadomienia takiego rodzica. Zawiadomienie takie musi zostać dostarczone w terminie pozwalającym rodzicowi niesprawującemu opieki na skomentowanie tego planu. Sąd musi uwzględnić takie komentarze, jeśli zawarte w nich pragnienia lepiej odzwierciedlają interesy dziecka. Jeżeli sprawujący opiekę rodzic notorycznie nie wypełnia swojego obowiązku w zakresie tolerowania i wspierania dostępu lub obowiązku zapewniania informacji, sąd może, na wniosek (lub w przypadku zagrożenia dobra dziecka) wydać stosowne postanowienia. I odwrotnie – sąd może również ograniczyć dostęp i prawo do informacji lub odebrać je w ogóle, jeśli istnieje możliwość zagrożenia dobra dziecka z powodu wykonywania tych praw.

Do góryDo góry

9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przydzieleniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem?

Przede wszystkim należy ponownie podkreślić, że sąd nie może wydać orzeczenia o wspólnej opiece wbrew życzeniom rodziców (lub nawet jednego z rodziców odrębnie). Tego typu decyzje zawsze wymagają zgody rodziców. W przypadku niemożliwości uzyskania takiej zgody, sąd musi przyznać opiekę nad dzieckiem jednemu z rodziców samodzielnie, uwzględniając dobro dziecka.

Jeżeli chodzi o relacje wewnętrzne, na opiekę składa się troska, wychowanie i zarządzanie majątkiem, natomiast jeżeli chodzi o relacje zewnętrzne – zastępstwo prawne.

Pary sprawujące wspólną opiekę będą wspólnie wykonywać ją w ramach relacji wewnętrznych. W przypadku nieporozumień w sprawie istotnych kwestii dotyczących dziecka, każdy z rodziców może odwołać się do sądu, który musi wydać stosowne postanowienia.

Jeżeli chodzi o relacje zewnętrzne, z zasady każdy z rodziców jest uprawniony do samodzielnego działania w charakterze zastępcy dziecka (np. wydawanie paszportu, zapisywanie do szkoły), tj. każdy z rodziców może, działając jako zastępca dziecka przedłożyć skuteczne dokumenty wbrew woli drugiego z rodziców. Jednakże, w przypadku dostarczenia sprzecznych dokumentów w tym samym czasie, żadne z nich nie będą skuteczne. W niektórych przypadkach jednakże zastępstwo wymaga zgody drugiego z rodziców. Obejmuje to zmianę imienia lub nazwiska dziecka, przeniesienie opieki na stronę trzecią, wnioski o obywatelstwo i zrzeczenie się obywatelstwa itp.

Do góryDo góry

W przypadku szczególnie istotnych kwestii finansowych konieczne może być również zatwierdzenie przez sąd.

10. Do jakiego sądu należy kierować wnioski o przyznanie odpowiedzialności rodzicielskiej? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku?

Wniosek o przeniesienie opieki należy dostarczyć do sądu rejonowego sprawującego jurysdykcję nad zwyczajowym miejscem zamieszkania osoby małoletniej; jeśli małoletni nie zamieszkuje zwyczajowo w Austrii, wniosek należy dostarczyć w miejscu jego zamieszkania. Jeśli małoletni nie jest rezydentem w Austrii, sądem właściwym będzie sąd, którego jurysdykcji podlega zastępca prawny w miejscu swojego zamieszkania. Jeśli zastępca prawny również nie zamieszkuje zwyczajowo w Austrii, sądem właściwym będzie sąd sprawujący jurysdykcję nad miejscem zamieszkania jednego z rodziców, a w przeciwnym wypadku – sąd rejonowy dla Wiednia Centralnego.

Wniosek należy złożyć w ramach postępowania bezspornego; nie istnieją szczególne formalności, które należy spełnić. Mimo iż załączanie dokumentów do wniosku nie jest obowiązkowe, zaleca się załączyć wszelkie dokumenty, które mogą poprzeć wniosek.

11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje procedura nadzwyczajna?

Kwestię opieki uzgadnia się w ramach postępowania bezspornego. Możliwe jest również wydanie tymczasowej ochrony prawnej w przypadku postępowania bezspornego.

12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów procedury?

Pomoc Prawna jest możliwa w tego typu postępowaniu, zgodnie ze standardowymi zasadami (patrz: „Pomoc Prawna – Austria”).

Do góryDo góry

13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej?

Istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji sądu pierwszej instancji o przyznaniu opieki rodzicielskiej. Odwołanie należy wnieść do Sądu Okręgowego, który pełni funkcję sądu drugiej instancji dla właściwego sądu rejonowego. Odwołanie do Sądu Najwyższego w kwestii prawnej od decyzji sądu apelacyjnego jest możliwe jedynie wtedy, kiedy decyzja zależy od rozstrzygnięcia kwestii prawnej mającej istotny wpływ na utrzymanie podmiotu prawnego, na pewność prawną lub rozwój praw, na przykład z powodu, że Sąd Apelacyjny przyjmuje stanowisko odmienne od prawoznawstwa Sądu Najwyższego, lub jeśli prawoznawstwo takie nie istnieje lub jest niespójne.

14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu wniosku o wyegzekwowanie decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Decyzje sądu dotyczące opieki wykonywane są w ramach postępowania bezspornego zgodnie z §19 Prawa o Postępowaniu Bezspornym, przy zastosowaniu odpowiednich środków przymusowych.

15. Co muszę zrobić, aby Austria uznała orzeczenie o odpowiedzialności rodzicielskiej wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Decyzje w sprawie opieki wydawane w odniesieniu do dzieci obojga małżonków w ramach postępowania dotyczącego rozwodu, separacji bez rozwiązania więzów małżeńskich lub unieważnienia małżeństwa, będą odpowiednio uznawane i wykonywane przez Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, z wyjątkiem Danii, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1347/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej za dzieci obojga małżonków, Dz.U. L 2000/160, 19 (dalej: rozporządzenie Bruksela II).

Do góryDo góry

Wykonanie zależy od potwierdzenia, że zagraniczna decyzja w sprawie opieki jest wykonalna w Austrii. Wniosek o potwierdzenie, że decyzja zagraniczna jest wykonalna w Austrii należy dostarczyć do sądu rejonowego sprawującego jurysdykcję nad zwykłym miejscem zamieszkania strony wnoszącej sprzeciw przeciwko wnioskowi lub dziecka. Jeśli żadne z nich nie zamieszkuje zwyczajowo Austrii, decyzja odnośnie do właściwego miejscowo sądu rejonowego zostanie podjęta zgodnie z miejscem wykonania. Wnioskowi o oświadczenie o wykonalności musi towarzyszyć urzędowe pismo potwierdzające, wydane przez sąd kraju pochodzenia, oraz kopia decyzji. W przypadku decyzji wydanej w postępowaniu zaocznym zaleca się przedstawienie dodatkowych dokumentów (patrz art. 32 ust. 2 rozporządzenia Bruksela II).

W przypadku bezpośredniego postępowania o (nie)-uznanie, dostępne są również miejsca jurysdykcji określone w § 109 ust. 2 Sieci Sądowniczej [JN]. Sądem właściwym jest wtedy sąd, którego jurysdykcji podlega stałe miejsce zamieszkania zastępcy prawnego lub, jeśli nie zamieszkuje on na stałe Austrii i w sprawę zaangażowany jest małoletni, sąd sprawujący jurysdykcję nad miejscem zamieszkania jednego z rodziców, a w przeciwnym wypadku sąd rejonowy Wiednia Centralnego.

16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w Austrii w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o odpowiedzialności rodzicielskiej wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Patrz odpowiedź na pytanie 15.

17. Jakie przepisy prawa stosuje sąd w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej, w sytuacji gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Austrii, lub są oni obywatelami różnych państw?

Z zasady, kwestię opieki determinuje osobisty status dziecka (prawo domicylu). Należy uwzględnić odesłania do innych przepisów właściwego prawa krajowego lub prawa państwa obcego. Jeżeli jednakże osoba małoletnia zwyczajowo zamieszkuje w Austrii, sąd, na żądanie, podejmie konieczne kroki dotyczące opieki zgodnie z prawem austriackim, nawet jeśli rodzice nie mieszkają w Austrii i żadna ze stron zainteresowanych nie jest obywatelem Austrii. Jednakże, w takim przypadku należy również uznać władzę prawną związaną z prawem małoletniego do domicylu.

« Władza rodzicielska - Informacje ogólne | Austria - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 20-11-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania