Komisja Europejska > EJN > Roszczenia alimentacyjne > Szwecja

Ostatnia aktualizacja: 03-08-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Roszczenia alimentacyjne - Szwecja

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co oznaczają pojęcia „alimenty” i „obowiązek alimentacyjny” zgodnie z prawem Szwecji? Kto ma obowiązek płacenia „należności alimentacyjnych” innej osobie i w jakich przypadkach? 1.
2. Do jakiego wieku dziecku przysługują należności alimentacyjne? 2.
3. W jakich przypadkach stosuje się prawo Szwecji? 3.
4. Jeśli to prawo nie ma zastosowania, jakie prawo zastosują sądy Szwecji? (jeśli zarówno osoba, która wnosi o alimenty, jak i dłużnik zamieszkują w Szwecji.) 4.
5. Czy aby otrzymać alimenty wnioskodawca powinien złożyć wniosek do konkretnej organizacji, jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej), czy do sądu? 5.
5.A. W jaki sposób mam ubiegać się o alimenty od tej organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej) i jakie obowiązują przy tym procedury? 5.A.
6. Czy można złożyć wniosek w imieniu osoby spokrewnionej, bliskiego krewnego lub niepełnoletniego dziecka? 6.
7. Jeśli wnioskodawca planuje wnieść sprawę do sądu, skąd będzie wiedział, który sąd jest właściwy? 7.
8. Czy wnioskodawca musi wnieść sprawę do sądu przez pośrednika (np. prawnika, konkretną organizację lub jednostkę rządową (centralną lub lokalną), itp.)? Jeśli nie, jakie stosuje się procedury? 8.
9. Czy wnioskodawca musi zapłacić koszty sądowe, aby wnieść sprawę do sądu? Jeśli tak, w jakiej wysokości? Czy, jeśli środki finansowe, jakimi dysponuje strona powodowa są niewystarczające, może ona otrzymać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania? 9.
10. Jakiego rodzaju alimenty może przyznać sąd? W przypadku przyznania należności alimentacyjnych, w jaki sposób zostanie oceniona ich wysokość? Czy sąd może zmienić decyzję uwzględniając zmiany w kosztach utrzymania lub warunkach życia rodziny? 10.
11. W jaki sposób i komu zostaną wypłacone alimenty? 11.
12. Jeśli dłużnik (osoba zobowiązana do płacenia alimentów) nie płaci dobrowolnie, jakie działania można podjąć, aby zmusić go do zapłaty? 12.
13. Czy istnieje organizacja lub jednostka rządowa (centralna lub lokalna), która może mi pomóc w wyegzekwowaniu alimentów? 13.
14. Czy ta organizacja lub jednostka może zastąpić dłużnika i sama płacić alimenty lub ich część zamiast niego? 14.
15. Czy wnioskodawca może otrzymać pomoc organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej) w Szwecji? 15.
16. Jeśli tak, jak można skontaktować się z tą organizacją lub jednostką rządową (centralną lub lokalną)? 16.
17. Jakiego rodzaju pomoc wnioskodawca może otrzymać od tej organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej)? 17.
18. Czy wnioskodawca może skierować wniosek bezpośrednio do organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej) w Szwecji? 18.
19. Jeśli tak, jak można skontaktować się z tą organizacją lub jednostką rządową (centralną lub lokalną)? 19.
20. Jakiego rodzaju pomoc wnioskodawca może otrzymać od tej organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej)? 20.

 

1. Co oznaczają pojęcia „alimenty” i „obowiązek alimentacyjny” zgodnie z prawem Szwecji? Kto ma obowiązek płacenia „należności alimentacyjnych” innej osobie i w jakich przypadkach?

Do otrzymania alimentów na mocy decyzji sądu są uprawnione dzieci, współmałżonkowie lub rozwiedzeni współmałżonkowie. Przepisy dotyczące obowiązków alimentacyjnych wobec współmałżonków mają zastosowanie także wobec osób jawnie żyjących w związkach partnerskich.

Dzieci:

Za utrzymanie dzieci odpowiadają rodzice w stopniu uzasadnionym potrzebami dziecka i w zależności od wspólnej zdolności finansowej rodziców. Rodzic pozbawiony jakiejkolwiek zdolności do współuczestniczenia w utrzymaniu dziecka nie ma obowiązku zapewnienia alimentów.

Rodzic, który nie sprawuje opieki nad dzieckiem ani nie mieszka stale z dzieckiem zobowiązany jest spełniać swoje obowiązki alimentacyjne płacąc alimenty. Rodzic, który sprawuje opiekę nad dzieckiem wspólnie z drugim rodzicem, także może być zobowiązany do płacenia alimentów. Tak jest w przypadku, gdy dziecko stale zamieszkuje wyłącznie z drugim rodzicem bez względu na to, czy ta osoba żyje samotnie czy wspólnie z nowym partnerem.

Świadczenia alimentacyjne przyznawane są na podstawie orzeczenia lub porozumienia.

Płatności należy dokonywać z góry za każdy miesiąc kalendarzowy. Niemniej jednak sąd może nakazać inny tryb płatności, jeśli istnieją ku temu uzasadnione powody.

Porozumienie, na mocy którego przyszłe alimenty mają być płacone w formie ryczałtowej lub za okresy przekraczające trzy miesiące jest prawomocne jedynie wówczas, gdy zostało sporządzone na piśmie w obecności dwóch świadków. Jeżeli dziecko jest w wieku poniżej osiemnastu lat, porozumienie wymaga także zatwierdzenia Komisji ds. Opieki Społecznej (Social Welfare Committee).

Do góryDo góry

Alimenty na dziecko, które nie ukończyło osiemnastu lat, płaci się do Social Welfare Committee. Suma wpłacana do komisji służy na wykup w towarzystwie ubezpieczeniowym umowy o wypłatę stałej kwoty na dziecko zgodnie z obowiązkiem jego utrzymania, chyba że porozumienie to uniemożliwia lub Komisja stwierdzi, że sumę tę można wykorzystać w inny właściwy sposób na utrzymanie dziecka.

Wnioski o świadczenia alimentacyjne nie mogą być zatwierdzane z mocą wsteczną za okresy przekraczające trzy lata przed datą wszczęcia postępowania, chyba że osoba zobowiązana do płacenia alimentów wyraża na to zgodę.

Współmałżonkowie:

W czasie trwania małżeństwa współmałżonkowie odpowiadają wzajemnie za swoje utrzymanie. Jeżeli jeden ze współmałżonków całkowicie nie jest w stanie się utrzymać, drugi współmałżonek jest zobowiązany współuczestniczyć w zaspokojeniu jego osobistych potrzeb.

Po rozwodzie każdy ze współmałżonków odpowiada za swoje utrzymanie, zgodnie z podstawową zasadą. Jednakże jeśli jeden ze współmałżonków potrzebuje na okres przejściowy pieniędzy na swoje utrzymanie, jest uprawniony do otrzymania należności alimentacyjnych od drugiego współmałżonka w uzasadnionej wysokości, uwzględniając zdolność finansową tego współmałżonka i inne okoliczności. W wyjątkowych przypadkach współmałżonek może otrzymać alimenty na dłuższy okres.

Jeżeli współmałżonkowie nie mogą dojść do porozumienia w sprawie alimentów, spór rozstrzyga sąd.

Po rozwodzie należności alimentacyjne wypłacane są okresowo. Niemniej jednak sąd może zasądzić płatności ryczałtowe, jeśli istnieją ku temu szczególne powody, np. współmałżonek musi płacić składki emerytalne.

Do góryDo góry

Wnioski o świadczenia alimentacyjne nie mogą być zatwierdzane z mocą wsteczną za okresy przekraczające trzy lata przed datą wszczęcia postępowania, chyba że osoba zobowiązana do płacenia alimentów wyraża na to zgodę.

2. Do jakiego wieku dziecku przysługują należności alimentacyjne?

Alimenty przysługują dziecku:

  1. w wieku poniżej osiemnastu lat lub
  2. w wieku powyżej osiemnastu lat, do ukończenia dwudziestu jeden lat, jeśli dziecko nie zakończyło podstawowej edukacji.

3. W jakich przypadkach stosuje się prawo Szwecji?

Z reguły prawo szwedzkie stosuje się w przypadkach, gdy stałe miejsce pozwanego znajduje się w Szwecji lub strony uzgodniły, że będą stosować prawo szwedzkie.

4. Jeśli to prawo nie ma zastosowania, jakie prawo zastosują sądy Szwecji? (jeśli zarówno osoba, która wnosi o alimenty, jak i dłużnik zamieszkują w Szwecji.)

Z reguły ma zastosowanie prawo stanu, w którym pozwany ma stałe miejsce zamieszkania. Strony mogą uzgodnić, że zastosują prawo innego państwa, jeśli istnieje czynnik łączący je z tym państwem.

5. Czy aby otrzymać alimenty wnioskodawca powinien złożyć wniosek do konkretnej organizacji, jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej), czy do sądu?

5.A. W jaki sposób mam ubiegać się o alimenty od tej organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej) i jakie obowiązują przy tym procedury?

Świadczenia alimentacyjne przyznawane są na podstawie porozumienia lub decyzji sądu.

Do góryDo góry

6. Czy można złożyć wniosek w imieniu osoby spokrewnionej, bliskiego krewnego lub niepełnoletniego dziecka?

Rodzic sprawujący opiekę nad dzieckiem ma prawo ubiegać się o alimenty w imieniu niepełnoletniego dziecka.

7. Jeśli wnioskodawca planuje wnieść sprawę do sądu, skąd będzie wiedział, który sąd jest właściwy?

Przepisy dotyczące właściwości sądów znajdują się w Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym (Children and Parents Code) oraz w Kodeksie postępowania w sprawach małżeńskich (Marriage Code). Wnioskodawca może także zwrócić się o informacje do sądu lokalnego lub komisji ds. opieki społecznej.

8. Czy wnioskodawca musi wnieść sprawę do sądu przez pośrednika (np. prawnika, konkretną organizację lub jednostkę rządową (centralną lub lokalną), itp.)? Jeśli nie, jakie stosuje się procedury?

Nie.

9. Czy wnioskodawca musi zapłacić koszty sądowe, aby wnieść sprawę do sądu? Jeśli tak, w jakiej wysokości? Czy, jeśli środki finansowe, jakimi dysponuje strona powodowa są niewystarczające, może ona otrzymać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania?

W Szwecji samo postępowanie sądowe jest wolne od kosztów, za wyjątkiem opłaty za wniesienie wniosku, która obecnie wynosi 450 SEK. A zatem, najbardziej typowym kosztem jest honorarium adwokata. Ponadto mogą pojawić się koszty materiału dowodowego i świadków.

Oszacowanie różnic w wysokości tych kosztów w ramach poszczególnych postępowań nie jest możliwe, gdyż w każdym przypadku koszty te są inne.

Do góryDo góry

Osoby niebędące obywatelami szwedzkimi i nie zamieszkujące w Szwecji ani na tym ani na poprzednim etapie mogą otrzymać pomoc prawną w sprawach, które będą rozpatrywane w Szwecji, jeśli istnieją ku temu szczególne powody. Jeśli sprawa będzie rozpatrywana za granicą, pomoc prawną można przyznać wyłącznie wówczas, gdy osoba zamieszkuje w Szwecji. Obywatele wszystkich Państw Członkowskich UE mają takie same prawa do pomocy prawnej jak obywatele szwedzcy. Obywatele innych państw mają takie same prawa, jeśli istnieje zasada wzajemności.

Pomocy administracyjnej udziela Urząd Zabezpieczenia Społecznego (Social Insurance Office), Wydział Zagraniczny (SIO).

10. Jakiego rodzaju alimenty może przyznać sąd? W przypadku przyznania należności alimentacyjnych, w jaki sposób zostanie oceniona ich wysokość? Czy sąd może zmienić decyzję uwzględniając zmiany w kosztach utrzymania lub warunkach życia rodziny?

Wysokość należności alimentacyjnych szacuje się na podstawie kryteriów prawnych. Rodzic ma prawo zatrzymać ze swojego dochodu po opodatkowaniu kwotę na swoje utrzymanie. Wydatki mieszkaniowe są wyliczane w sposób ogólny. Ponadto są też inne koszty utrzymania, liczone według standardowego wskaźnika. Rodzic może także zarezerwować pewną kwotę na utrzymanie współmałżonka pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym, jeśli istnieją ku temu szczególne powody. Wreszcie, rodzic zobowiązany do płacenia alimentów może zarezerwować kwotę na utrzymanie dzieci pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wysokość nadwyżki, jaka może być przedmiotem roszczeń alimentacyjnych zależy, między innymi, od potrzeb dziecka i zdolności drugiego z rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania. Do pewnego stopnia można odliczać koszty związane z kontaktowaniem się z dzieckiem.

Do góryDo góry

W przypadku, gdy wniosek dotyczy alimentów na współmałżonka, nie obowiązują ścisłe kryteria prawne. Niemniej jednak niektóre z wspomnianych powyżej kryteriów oszacowania wysokości alimentów mogą posłużyć jako wskazówki.

Należności alimentacyjne są stale dostosowywane do zmian w kosztach utrzymania w zależności od zmiany cen bazowych. Rada ds. Krajowego Zabezpieczenia Społecznego (National Social Insurance Board) ustala corocznie, czy należy zmienić wysokość należności alimentacyjnych, a jeśli tak, to o jaki procent. Zmiana, która wchodzi w życie zwykle od 1 lutego, dotyczy należności alimentacyjnych przyznanych przed 1 listopada ubiegłego roku.

Sąd może dostosować orzeczenie lub umowę dotyczącą alimentów do zmiany sytuacji. Na okres przed wszczęciem postępowania dostosowanie zakwestionowane przez którąkolwiek ze stron może przyjąć wyłącznie formę redukcji lub anulowanie niedokonanych do tej pory płatności. Aby zwiększyć wysokość alimentów na rozwiedzionego współmałżonka w wyniku zmiany sytuacji, sąd wymaga podania nadzwyczajnych powodów.

Ponadto sąd może zmienić porozumienie w sprawie alimentów, jeśli w świetle zaistniałych okoliczności przeczy ono zasadom zdrowego rozsądku. Jednakże sąd może nakazać zwrot dotychczas otrzymanych alimentów, jeśli istnieją szczególne powody ku wydaniu takiego nakazu.

Jeżeli kwota okresowych płatności z tytułu alimentów na dziecko nie uległa zmianie w ciągu sześciu lat w sposób inny niż poprzez jej automatyczne dostosowanie, sąd może, w odniesieniu do okresu po wszczęciu postępowania, dokonać rewizji wcześniej wydanej decyzji w sprawie alimentów bez uzasadnienia korekty w sposób określony powyżej.

Do góryDo góry

11. W jaki sposób i komu zostaną wypłacone alimenty?

Alimenty zostaną wypłacone osobie pozostającej na utrzymaniu. Jeśli jest to dziecko, które nie ukończyło osiemnastu lat, alimenty należy wypłacić rodzicowi sprawującemu opiekę nad dzieckiem i mieszkającego razem z nim. Jeżeli lokalny Urząd Zabezpieczenia Społecznego płaci zasiłek alimentacyjny na dziecko rodzicowi sprawującemu nad nim opiekę, rodzic zobowiązany do płacenia alimentów może być zobowiązany do spłacenia ich państwu.

12. Jeśli dłużnik (osoba zobowiązana do płacenia alimentów) nie płaci dobrowolnie, jakie działania można podjąć, aby zmusić go do zapłaty?

Sprawy dotyczące wykonania decyzji o alimentach na dziecko oraz alimentach na współmałżonka lub innego członka rodziny rozpatruje urzędnik służb egzekucji wyroków i orzeczeń alimentacyjnych (Enforcement Service). Wnioski składane są ustnie lub na piśmie. Wraz z podaniem należy przedłożyć tytuł wykonawczy. Zobowiązania dotyczące alimentów złożone na piśmie, w obecności dwóch świadków zgodnie z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym wykonywane są jako ostateczne i wiążące. Sprawa dotycząca wykonania jest rozpatrywania przez jeden rok od daty wniosku, ale może ona zostać przedłużona na czas nieokreślony.

13. Czy istnieje organizacja lub jednostka rządowa (centralna lub lokalna), która może mi pomóc w wyegzekwowaniu alimentów?

Jeśli sprawa ma aspekty transgraniczne (np. powód i dłużnik zobowiązany do płacenia alimentów zamieszkują w różnych Państwach Członkowskich) pomocy administracyjnej może udzielić Social Insurance Office, Wydział Zagraniczny (SIO).

Do góryDo góry

W sprawach krajowych porad w sprawie sposobu postępowania udziela Social Welfare Committee.

14. Czy ta organizacja lub jednostka może zastąpić dłużnika i sama płacić alimenty lub ich część zamiast niego?

Alimenty na dziecko rodziców, którzy żyją oddzielnie, są płacone rodzicowi sprawującemu opiekę nad dzieckiem przez lokalny Social Insurance Office w wysokości 1173 SEK miesięcznie. Decyzja w sprawie alimentów zapada po złożeniu wniosku Social Insurance Office. Rodzic zobowiązany do płacenia alimentów musi je spłacić państwu, w zależności do dochodu i łącznej liczby dzieci. Natomiast jeśli alimenty są płacone bezpośrednio rodzicowi sprawującemu opiekę nad dzieckiem Social Insurance Office płaci zasiłek w odpowiednio zmniejszonej wysokości. Obowiązek spłaty początkowo ustanawia się w drodze procedury administracyjnej. Nie ma powodu, aby dziecko lub rodzic zwracali się do sądu o wydanie orzeczenia lub wyroku alimentacyjnego, chyba że rodzic zobowiązany do płacenia alimentów powinien płacić powyżej 1173 SEK miesięcznie i nie wywiązuje się z tego obowiązku.

W przypadku rodzin zamieszkujących w Unii Europejskiej stosuje się rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71  z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie. W takich przypadkach dziecko ma prawo do zasiłków rodzinnych. Zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/71 alimenty są uważane za zasiłek rodzinny.

Do góryDo góry

Dzieciom zamieszkującym poza Unią Europejską nie przysługują alimenty z Social Insurance Office. W takich przypadkach decyzje o alimentach zapadają w drodze porozumienia lub procesu sądowego.

Jeżeli rodzic zobowiązany do płacenia alimentów mieszka za granicą, Social Insurance Office może polecić rodzicowi sprawującemu opiekę nad dzieckiem, aby podjął kroki zmierzające do ustanowienia obowiązku alimentacyjnego w drodze procesu sądowego. Social Insurance Office przejmuje realizację prawa dziecka do alimentów do wysokości wypłacanej przez ten urząd jako zasiłek alimentacyjny.

Współmałżonek nie ma możliwości otrzymania zasiłku alimentacyjnego z Social Insurance Office. Decyzje w sprawach alimentów zapadają w drodze porozumienia lub procesu sądowego.

Rodzic, z którym dziecko stale zamieszkuje i u którego jest zameldowane, ma prawo złożyć wniosek o zasiłek alimentacyjny.

15. Czy wnioskodawca może otrzymać pomoc organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej) w Szwecji?

Pomocy administracyjnej wierzycielom udziela Social Insurance Office, Wydział Zagraniczny (SIO).

16. Jeśli tak, jak można skontaktować się z tą organizacją lub jednostką rządową (centralną lub lokalną)?

Za pośrednictwem agencji pośredniczącej w rodzimym państwie wnioskodawcy zgodnie z Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych z 1956 r. o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą.

17. Jakiego rodzaju pomoc wnioskodawca może otrzymać od tej organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej)?

Social Insurance Office, Wydział Zagraniczny (SIO) jest zobowiązany podjąć, w imieniu wierzyciela, wszelkie niezbędne kroki w celu dochodzenia roszczeń alimentacyjnych, włącznie z doprowadzeniem do ugody w sprawie roszczeń, a w razie potrzeby wniesienia powództwa w sprawie alimentów i wykonania orzeczenia lub innego aktu sądowego dotyczącego świadczeń alimentacyjnych.

18. Czy wnioskodawca może skierować wniosek bezpośrednio do organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej) w Szwecji?

Jeśli wnioskodawca chce dochodzić roszczeń alimentacyjnych na mocy Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych z 1956 r. o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, musi skierować wniosek za pośrednictwem Wydziału Zagranicznego Social Insurance Office (SIO).

19. Jeśli tak, jak można skontaktować się z tą organizacją lub jednostką rządową (centralną lub lokalną)?

---

20. Jakiego rodzaju pomoc wnioskodawca może otrzymać od tej organizacji lub jednostki rządowej (centralnej lub lokalnej)?

Patrz: odpowiedź na pytanie 17.

« Roszczenia alimentacyjne - Informacje ogólne | Szwecja - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 03-08-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania