Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Αξιώσεις διατροφής > Κοινοτικό δίκαιο

Τελευταία ενημέρωση: 08-02-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Αξιώσεις διατροφής - Κοινοτικό δίκαιο

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


Για την τελευταία ενημέρωση του κειμένου βλ. English

«Δεν μπορώ να επιτύχω την καταβολή της διατροφής μου από άλλο κράτος μέλος.»

Για να υποχρεώσετε τον «υπόχρεο διατροφής» που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος να πληρώσει, πρέπει να προσφύγετε στη δικαιοσύνη του κράτους εκτέλεσης. Υπάρχουν κοινοτικές διατάξεις που θα σας βοηθήσουν να εισπράξετε τη διατροφή σας σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος κατοικίας σας. Οι κανόνες αυτοί θα βελτιωθούν προσεχώς.

  • Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (γνωστός ως κανονισμός "Βρυξέλλες I") περιέχει κανόνες ειδικής δικαιοδοσίας των δικαστηρίων για τις αξιώσεις διατροφής. Οι διατάξεις του κανονισμού είναι άμεσα εφαρμοστέες από την 1η Μαρτίου 2002, πράγμα που σημαίνει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να τις επικαλεστεί ενώπιον δικαστηρίου. Δεν είναι εφαρμοστέες στη Δανία, για την οποία συνεχίζει να ισχύει η Σύμβαση των Βρυξελλών της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 με το ίδιο αντικείμενο.

Σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό, ο δικαιούχος διατροφής μπορεί να επιλέξει να προσφύγει είτε στο αρμόδιο δικαστήριο του κράτους μέλους της κατοικίας του υπόχρεου, είτε στο δικαστήριο του κράτους μέλους όπου ο ίδιος έχει την κατοικία του ή τη συνήθη διαμονή του. Ο δικαιούχος διατροφής τίθεται κατά τον τρόπο αυτό σε ευνοϊκή θέση. Αντίθετα, ο υπόχρεος όταν λαμβάνει την πρωτοβουλία να προσφύγει ενώπιον του δικαστηρίου, υπόκειται στον γενικό κανόνα και δεν έχει παρά μόνο μία δυνατότητα, εκείνη της κίνησης της διαδικασίας ενώπιον του δικαστηρίου του κράτους μέλους της κατοικίας του αντιδίκου του - του δικαιούχου.

Εξάλλου, εάν η αγωγή για την αξίωση διατροφής είναι παρεπόμενη δίκης σχετικά με την προσωπική κατάσταση (π.χ. διαζύγιο), θα ασκηθεί ενώπιον του δικαστηρίου του δικάζοντος δικαστή εκτός αν η δικαιοδοσία αυτή θεμελιώνεται αποκλειστικά στην ιθαγένεια ενός των διαδίκων.

Οι αποφάσεις που εκδίδονται σε κράτος μέλος σχετικά με υποχρεώσεις διατροφής, αναγνωρίζονται στα λοιπά κράτη μέλη (άρθρο 33 του κανονισμού) και εκτελούνται σε αυτά αφού κηρυχθούν εκτελεστές με αίτηση κάθε ενδιαφερομένου (άρθρο 38 του κανονισμού).

Σε σύγκριση με τη σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 την οποία αντικαθιστά, ο κανονισμός (άρθρο 34) δεν επιτρέπει πλέον τη μη αναγνώριση απόφασης που επιλύει προδικαστικό ζήτημα σχετικό με την προσωπική κατάσταση και την ικανότητα των προσώπων κατά τρόπο που αντίκειται στο ιδιωτικό διεθνές δίκαιο του κράτους αναγνώρισης. Στο εξής, μια αλλοδαπή απόφαση δεν αναγνωρίζεται μόνον αν η αναγνώριση αντίκειται στη δημόσια τάξη ή αν η απόφαση είναι ασυμβίβαστη με προηγούμενη απόφαση ή αν το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης δεν έχει κοινοποιηθεί ή επιδοθεί εγκαίρως.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τέλος, δυνάμει του άρθρου 57, οι συμφωνίες περί υποχρεώσεως διατροφής οι οποίες συνάπτονται ενώπιον διοικητικών αρχών ή επικυρώνονται από αυτές, θεωρούνται δημόσια έγγραφα για τα οποία ισχύει ο απλουστευμένος μηχανισμός εκτέλεσης.

Παρόλο που η διαδικασία αυτή μοιάζει σχετικά απλή, ο κανονισμός δεν αίρει όλα τα εμπόδια της ελεύθερης κυκλοφορίας των δικαστικών αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διατηρεί σε ισχύ ενδιάμεσα μέτρα που συνεχίζουν να είναι υπερβολικά περιοριστικά.

  • Στο Tάμπερε, τον Οκτώβριο 1999, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε την περαιτέρω μείωση των ενδιάμεσων μέτρων τα οποία απαιτούνται για την αναγνώριση και την εκτέλεση αλλοδαπών αποφάσεων. Το Νοέμβριο 2000, το Συμβούλιο εξέδωσε πρόγραμμα αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων. Ο τελικός στόχος είναι η κατάργηση της διαδικασίας κήρυξης της εκτελεστότητας (exequatur) για όλες τις αποφάσεις σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις. Στο πλαίσιο της προοπτικής αυτής, οι αξιώσεις διατροφής φαίνεται ότι αποτελούν σαφή προτεραιότητα.
  • Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τον κανονισμό αριθ. 805/2004 της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις. Το κείμενο αυτό καλύπτει τις αξιώσεις διατροφής, αλλά αποκλειστικά τηρουμένης της προϋπόθεσης ότι μπορούν να χαρακτηριστούν ως μη αμφισβητούμενες αξιώσεις.
  • Για να καλύψει το σύνολο των προβλημάτων που αφορούν την είσπραξη αξιώσεων διατροφής, η Επιτροπή δημοσίευσε, τον Απρίλιο του 2004, ένα Πράσινο βιβλίο.
  • Στις 15 Δεκεμβρίου 2005, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση κανονισμού σχετικά με τη δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία όσον αφορά την υποχρέωση διατροφής.

Η πρόταση αυτή φιλοδοξεί να άρει όλα τα εμπόδια που εξακολουθούν να υφίστανται για την είσπραξη της διατροφής στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός νομικού περιβάλλοντος προσαρμοσμένου στις νόμιμες προσδοκίες των δικαιούχων διατροφής, που πρέπει να μπορούν να επιτυγχάνουν εύκολα, γρήγορα και κατά κανόνα χωρίς έξοδα, εκτελεστό τίτλο που θα μπορεί να κυκλοφορεί χωρίς εμπόδια στον ευρωπαϊκό δικαστικό χώρο και να καταλήγει συγκεκριμένα στην τακτική καταβολή των οφειλόμενων ποσών.

Αυτή η νέα ευρωπαϊκή έννομη τάξη απαιτεί την ανάληψη δράσης που δεν μπορεί να περιοριστεί στην απλή τροποποίηση των ισχυόντων μηχανισμών· κατά συνέπεια, προτάθηκαν φιλόδοξα μέτρα σε όλους τους οικείους τομείς της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις: διεθνή δικαιοδοσία, εφαρμοστέο δίκαιο, αναγνώριση και εκτέλεση, συνεργασία και άρση των εμποδίων για την άρτια διεξαγωγή των διαδικασιών. Οι σφαιρικές αυτές απαντήσεις συγκεντρώθηκαν σε μία ενιαία πράξη.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

  • Κατά τον τρόπο αυτό, η πρόταση κανονισμού ακολουθεί τρεις βασικούς στόχους:
  1. Την απλοποίηση της ζωής των πολιτών, μειώνοντας τις απαραίτητες διατυπώσεις για την έκδοση και εκτέλεση μιας δικαστικής απόφασης σε οποιοδήποτε κράτος μέλος, και ευνοώντας τους δικαιούχους διατροφής με συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης και συνδρομής. Πρέπει ιδίως να αναφερθεί η δυνατότητα πραγματοποίησης όλων των απαραίτητων διαβημάτων στον τόπο της συνήθους διαμονής, περιλαμβανομένου του ίδιου του σταδίου εκτέλεσης, ιδίως για την κατάσχεση μισθών ή τραπεζικών λογαριασμών, για την ενεργοποίηση μηχανισμών συνεργασίας ή για την πρόσβαση σε πληροφορίες που επιτρέπουν τον εντοπισμό του υπόχρεου και την εκτίμηση της περιουσίας του.
  2. Την ενίσχυση της ασφάλειας του δικαίου, με την εναρμόνιση των κανόνων σύγκρουσης νόμων.
  3. Τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της διάρκειας της είσπραξης, επιτρέποντας στον δικαιούχο να επιτύχει εκτελεστή απόφαση στο σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη συνέχεια να μπορεί να επωφεληθεί από ένα απλό και εναρμονισμένο σύστημα εκτέλεσης.
  • Ο κανονισμός υποβλήθηκε στο Συμβούλιο σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 67 παράγραφος 2 (πρώτη περίπτωση) της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, που προβλέπει ότι το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η παρούσα πρόταση άπτεται του οικογενειακού δικαίου και κατά συνέπεια δεν μπορεί να εκδοθεί με τη διαδικασία συναπόφασης, σύμφωνα με τις διατάξεις της ισχύουσας συνθήκης.

Η ερμηνεία αυτή επιβάλλεται από νομική άποψη, λαμβανομένων υπόψη των εξαιρετικά στενών δεσμών μεταξύ των υποχρεώσεων διατροφής και του οικογενειακού δικαίου, αλλά παρουσιάζει ένα τριπλό μειονέκτημα:

    • δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη την αμφίσημη έννοια της υποχρέωσης διατροφής - οικογενειακή στη χρήση της, αλλά οικονομική στην εφαρμογή της, όπως οποιαδήποτε άλλη αξίωση
    • αγνοεί το γεγονός ότι μέχρι στιγμής ο κοινοτικός νομοθέτης ανέκαθεν θεώρησε ότι οι υποχρεώσεις διατροφής μπορούσαν να υπαχθούν στο καθεστώς του κοινού δικαίου (βλ. κανονισμός Βρυξέλλες Ι, που εξαιρεί το οικογενειακό δίκαιο αλλά διατηρεί τις υποχρεώσεις διατροφής στο πεδίο εφαρμογής του· επίσης, ο κανονισμός «ΕΕΤ» περιλαμβάνει τις αξιώσεις διατροφής και εκδόθηκε σύμφωνα με τη διαδικασία συναπόφασης)
    • δεν επιτρέπει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο του

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, κάλεσε το Συμβούλιο να μετατρέψει την απαιτούμενη ομοφωνία, όσον αφορά τις υποχρεώσεις διατροφής, σε διαδικασία συναπόφασης, σύμφωνα με το άρθρο 67, παράγραφος 2, δεύτερη περίπτωση της συνθήκης.

  • Το σύνολο των μέτρων αυτών θα συνοδεύεται από την εφαρμογή αποτελεσματικών μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών.

Ως προς αυτό, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι τα κράτη μέλη με εξαίρεση τη Λετονία, τη Λιθουανία και τη Μάλτα, είναι μέρη της Σύμβασης της Νέας Υόρκης français της 20ής Ιουνίου 1956 σχετικά με την είσπραξη διατροφής στην αλλοδαπή, που συνάφθηκε υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και που θεσπίζει ένα μηχανισμό διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των αρχών που ορίστηκαν από τα κράτη μέρη της σύμβασης.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τέλος, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι ορισμένα κράτη μέλη είναι επίσης μέρη τεσσάρων συμβάσεων της διάσκεψης της Χάγης του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου που εφαρμόζονται στον τομέα της υποχρέωσης διατροφής (βλ. «Διεθνές δίκαιο» για το ίδιο θέμα).

Έγγραφα εργασίας

  • Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη Ι) (COM/2005/650)
  • Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, με την οποία καλεί το Συμβούλιο να εφαρμόσει το άρθρο 251 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στα μέτρα που λήφθηκαν δυνάμει του άρθρου 65 της συνθήκης στον τομέα των υποχρεώσεων διατροφής (COM/2005/648)
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις
  • Πράσινο βιβλίο σχετικά με τις υποχρεώσεις διατροφής - Απαντήσεις English - français DOC File (DOC File 94 KB) στο εν λόγω Πράσινο βιβλίο
  • Πρόγραμμα μέτρων για την εφαρμογή της αρχής αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις
  • Συμπεράσματα της Προεδρίας - Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε (15 και 16 Οκτωβρίου 1999)
  • Σύμβαση English - français της 2ας Οκτωβρίου 1973 σχετικά με την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων όσον αφορά υποχρεώσεις διατροφής (Διάσκεψη της Χάγης του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου)
  • Σύμβαση English - français της 2ας Οκτωβρίου 1973 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις υποχρεώσεις διατροφής (Διάσκεψη της Χάγης του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου)
  • Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (κωδικοποιημένη εκδοχή)
  • Σύμβαση της Νέας Υόρκης français της 20ης Ιουνίου 1956 περί διεκδικήσεως διατροφής στην αλλοδαπή (Ηνωμένα Έθνη)

« Αξιώσεις διατροφής - Γενικές Πληροφορίες | Κοινοτικό δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 08-02-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο