Komisja Europejska > EJN > Pomoc sądowa > Rumunia

Ostatnia aktualizacja: 24-04-2009
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Pomoc sądowa - Rumunia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Jakie są koszty procesu i kto zazwyczaj je ponosi? 1.
2. Czym jest pomoc prawna? 2.
3. Czy można skorzystać z pomocy prawnej? 3.
4. Czy pomoc prawna przysługuje w przypadku wszystkich sporów? 4.
5. Czy istnieje specjalna procedura w nagłych przypadkach? 5.
6. Gdzie można uzyskać formularz wniosku o pomoc prawną? 6.
7. Jakie dokumenty należy załączyć do wniosku o pomoc prawną? 7.
8. Gdzie należy zarejestrować wniosek o pomoc prawną? 8.
9. Jak można uzyskać informację o przyznaniu pomocy prawnej? 9.
10. Co należy zrobić w przypadku otrzymania pomocy prawnej? 10.
11. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, kto wybiera adwokata? 11.
12. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, czy obejmie ona całość kosztów mojej rozprawy sądowej? 12.
13. Jeśli przyznano mi częściową pomoc prawną, kto pokrywa pozostałe koszty? 13.
14. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, czy obejmie ona odwołania, jakie ewentualnie zdecyduję się wnieść po rozprawie? 14.
15. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, czy pomoc ta może zostać cofnięta przed zakończeniem procesu (lub nawet po jego zakończeniu)? 15.
16. Jeśli nie przyznano mi pomocy prawnej, czy mogę odwołać się od tej decyzji? 16.

 

1. Jakie są koszty procesu i kto zazwyczaj je ponosi?

Zgodnie z art. 274 kodeksu postępowania cywilnego do kosztów procesu zalicza się opłaty sądowe, opłaty skarbowe, opłaty z tytułu postępowania sądowego według stawki proporcjonalnej, wynagrodzenie biegłych, koszty świadków, wynagrodzenie adwokackie i inne wydatki, jakie strona wygrywająca jest w stanie udokumentować.

W rumuńskim systemie prawnym stawki opłat skarbowych oraz wynagrodzenia biegłych i adwokatów zależą od stopnia złożoności sprawy i wartości przedmiotu sporu.

Kodeks postępowania cywilnego zawiera szczegółowe uregulowania w zakresie wskazania strony zobowiązanej do poniesienia kosztów procesu. Teoretycznie koszty te ponosi w razie potrzeby strona przegrywająca. Obowiązek ten jednak nie istnieje, jeśli pozwany uznał roszczenia powoda w pierwszym dniu rozprawy, chyba że był w zwłoce przed datą wezwania sądowego. Sąd decyduje również o pozdziale kosztów procesu pomiędzy poszczególne strony w przypadku tylko częściowego uwzględnienia roszczeń każdej z nich. Współuczestnicy sporu po stronie powodowej lub pozwanej zwracają koszty procesu w częściach równych, odpowiednio do udziału każdego z nich w sprawie lub na zasadzie solidarnej.

W sprawach karnych kwestię zwrotu kosztów procesu regulują przepisy art. 189–193 kodeksu postępowania karnego. Koszty prowadzenia przewodu sądowego, ustalenia okoliczności faktycznych, zachowania dowodów materialnych, wynagrodzenia adwokackiego, jak również inne koszty związane z prowadzeniem procesu karnego pokrywane są ze środków państwowych lub sum wpłaconych przez strony. Kodeks postępowania karnego rozróżnia pomiędzy sumami należnymi świadkom, biegłym i tłumaczom oraz zapłatą kosztów procesu ze środków państwowych w przypadku, gdy sprawa kończy się wyrokiem skazującym oraz w pozostałych przypadkach, które rozpatrywane są indywidualnie. Poniesione przez strony koszty procesu zwraca oskarżony lub pokrzywdzony w zależności od orzeczenia sądu na podstawie okoliczności faktycznych sprawy.

Do góryDo góry

2. Czym jest pomoc prawna?

Pomoc prawna jest częscią prawa do obrony. Artykuł 24 ust. 2 Konstytucji stanowi, że strony mają prawo być reprezentowane podczas całego procesu przez adwokata wybranego we własnym zakresie lub ustanowionego przez sąd.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego pomoc prawna obejmuje: udzielanie zwolnień i zniżek, zezwolenie na rozłożenie na raty lub odroczenie płatnosci opłat sądowych i skarbowych oraz bezpłatną reprezentację i pomoc ze strony adwokata wyznaczonego przez izbę adwokacką.

Zapewnienie prawa do obrony jest jedną z głównych zasad postępowania karnego. Przepisy art. 6 kodeksu postępowania karnego gwarantują podejrzanemu, oskarżonemu i innym stronom prawo do obrony oraz pomocy obrońcy podczas całego procesu karnego.

Przed złożeniem jakichkolwiek zeznań podejrzany lub oskarżony powinien być pouczony przez organy sądowe o prawie do reprezentacji prawnej, co należy odpowiednio zaprotokołować w aktach postępowania. Na warunkach i w przypadkach przewidzianych prawem organy sądowe mają obowiązek ustanowić obrońcę oskarżonego lub podejrzanego, jesli nie posiada adwokata.

Uczynienie z prawa do obrony jednej z fundamentalnych zasad procesu karnego wymagało od prawodawcy zapewnienia szerokiego spektrum instrumentów prawnych w zakresie ustalania okolicznosci faktycznych do celów obrony. W efekcie kodeks postępowania karnego stwarza stronom różne możliwosci w zakresie udowadniania przed sądem prawdziwosci wniesionych roszczeń lub wniosków oraz odpierania zarzutów lub roszczeń.

Prawo do obrony ma złożony charakter, jesli chodzi o instrumenty procesowe, i obejmuje:

Do góryDo góry

  • możliwosć podjęcia przez strony obrony podczas procesu karnego,
  • obowiązek uwzględnienia przez organy sądowe (z urzędu) okolicznosci korzystnych dla stron uczestniczących w procesie karnym,
  • możliwosć, a w niektórych przypadkach obowiązek, udzielenia pomocy prawnej podczas procesu sądowego.

Prawo do obrony obejmuje również prawo oskarżonego do korzystania z pomocy obrońcy. Pomoc prawna gwarantuje ze swej natury prawo do obrony. Podczas procesu karnego poszczególne aspekty prawa do obrony mogą być realizowane łącznie, przy czym w niektórych przypadkach istnieje możliwosć pominięcia danej częsci składowej prawa do obrony, dlatego też pomoc prawna ma w gruncie rzeczy charakter dobrowolny, a obecnosć obrońcy oskarżonego lub podejrzanego podczas procesu jest wymagana jedynie w przypadkach wyraźnie okreslonych prawem.

Z tego względu uznaje się, że pomoc prawna stanowi zasadniczą gwarancję prawa do obrony.

Prawo do obrony należy rozumieć jako pomoc udzielaną przez obrońcę jako specjalistę z dziedziny prawa stronom procesu karnego w drodze wyjasnień, porad i interwencji. W przypadku pomocy prawnej obrońca opracowuje wnioski w obecnosci strony, której interesów broni. Pomoc prawną może swiadczyć jedynie prawnik.

Z uwagi na to, że pomoc prawną swiadczą osoby z wykształceniem prawniczym, w literaturze funkcjonuje również termin „obrona techniczna”.

Pomoc prawna dla stron procesu karnego ma co do zasady charakter dobrowolny, czyli strona wedle własnego uznania decyduje, czy chce mieć obrońcę. Od zasady tej istnieją wyjątki; w niektórych przypadkach pomoc prawna jest obowiązkowa.

Do góryDo góry

Warunkiem swiadczenia pomocy prawnej jest zawarcie umowy pomiędzy adwokatem a osobą, którą czeka proces. Umowa ta obejmuje zapłatę wynagrodzenia w uzgodnionej wysokosci. Należy również wskazać, że zgodnie z przepisami art. 171 kodeksu postępowania karnego pomoc prawna ma charakter przymusowy w następujących przypadkach:

„(2) Pomoc prawna jest obowiązkowa, jesli oskarżony lub podejrzany jest osobą małoletnią, w osrodku resocjalizacyjnym lub w instytucji medycznej, zatrzymaną lub aresztowaną w związku z inną sprawą, jesli osoba została zatrzymana ze względu na bezpieczeństwo medyczne lub ma obowiązek poddania się leczeniu w związku z inną sprawą bądź jesli prokurator lub sąd uzna, że oskarżony lub podejrzany nie jest w stanie podjąć obrony we własnym zakresie, jak również w innych przypadkach okreslonych prawem.

(3) Pomoc prawna jest również obowiązkowa w sprawach zagrożonych karą dożywotniego pozbawienia wolnosci lub pozbawienia wolnosci powyżej pięciu lat.

(4) W przypadku gdy pomoc prawna jest obowiązkowa, obrońca ustanawiany jest z urzędu, jesli oskarżony nie ma obrońcy z wyboru.

(4^1) W przypadku gdy pomoc prawna jest obowiązkowa, a obrońca z wyboru bez podania ważnej przyczyny nie pojawił się w dniu wyznaczonym jako termin rozprawy lub ogłoszenia wyroku i nie zapewnił obecnosci zastępcy, […] z urzędu, umożliwiając mu przygotowanie się do obrony. W przypadku gdy pomoc prawna jest obowiązkowa, a obrońca z wyboru bez ważnej przyczyny nie pojawił się w wyznaczonym dniu podczas trwania procesu i nie zapewnił obecnosci zastępcy, sąd wyznacza z urzędu innego obrońcę, udzielając mu co najmniej trzech dni na przygotowanie się do obrony.

Do góryDo góry

(5) Pełnomocnictwo obrońcy z urzędu wygasa z chwilą pojawienia się obrońcy z wyboru.

(6) Rozprawa jest odraczana, jesli obrońca nie jest obecny podczas odczytania wyroku i nie ma możliwosci zastąpienia go na zasadach okreslonych w ust. 41”.

3. Czy można skorzystać z pomocy prawnej?

Każdy, kto nie jest w stanie ponieść kosztów procesu bez uszczerbku utrzymania swojego lub rodziny, może ubiegać się o pomoc prawną (art. 74 kodeksu postępowania cywilnego).

W sprawach karnych bezpłatna pomoc prawna przysługuje – na wniosek – określonym kategoriom poszkodowanych w zależności od ciężaru popełnionego przestępstwa i sytuacji finansowej poszkodowanego (ustawa nr 211/2004 w sprawie środków ochrony ofiar przestępstw).

Bezpłatna pomoc prawna udzielana jest osobom bezpośrednio pokrzywdzonym wskutek przestępstw gwałtownych (usiłowania zabójstwa, zabójstwa pierwszego stopnia, zabójstwa kwalifikowanego, ciężkiego uszkodzenia ciała oraz przestępstw umyślnych prowadzących do ciężkiego uszkodzenia ciała poszkodowanego) lub ciężkich przestępstw na tle seksualnym (gwałtu, czynu nierządnego z osobą małoletnią, molestowania seksualnego osoby małoletniej). Bezpłatna pomoc prawna udzielana jest osobom pośrednio pokrzywdzonym wskutek niektórych ciężkich przestępstw (małżonkowi, dzieciom, osobom na utrzymaniu poszkodowanego, który zmarł wskutek przestępstwa).

Bezpłatna pomoc prawna przysługuje ofiarom innych przestępstw bez względu na kwalifikację, jeśli miesięczny dochód na członka rodziny pokrzywdzonego nie przekracza krajowej płacy minimalnej brutto obowiązującej w roku, w którym pokrzywdzony wniósł wniosek o pomoc prawną.

Do góryDo góry

Ponadto pokrzywdzonym na mocy ustawy nr 678/2001 w sprawie zapobiegania i kontroli handlu ludźmi (z późniejszymi zmianami) przysługuje pomoc prawna w zakresie koniecznym do wykonywania ich praw w świetle prawa karno-procesowego na wszystkich etapach procesu karnego oraz składania wniosków i roszczeń cywilnych przeciwko osobom dopuszczającym się przestępstw określonych w powyższej ustawie.

4. Czy pomoc prawna przysługuje w przypadku wszystkich sporów?

Prawo nie przewiduje rozróżnienia ze względu na charakter sporu, zatem można stwierdzić, że pomoc prawna przysługuje w przypadku wszystkich rodzajów spraw.

5. Czy istnieje specjalna procedura w nagłych przypadkach?

W odniesieniu do pomocy prawnej nie istnieje specjalna procedura w nagłych przypadkach.

6. Gdzie można uzyskać formularz wniosku o pomoc prawną?

Nie obowiązuje standardowy formularz wniosku o pomoc prawną. Wniosek powinien zawierać informacje wymagane prawem oraz spełniać wszystkie wymogi merytoryczno-formalne mające zastosowanie do wniosków składanych do organów sądowych. Wniosek o pomoc prawną powinien również zawierać pewne szczegółowe informacje. Należy go skierować na piśmie do sądu wraz z określeniem sprawy, której dotyczy, oraz sytuacji finansowej wnioskodawcy (art. 76 kodeksu postępowania cywilnego).

7. Jakie dokumenty należy załączyć do wniosku o pomoc prawną?

Do wniosku o pomoc prawną należy dołączyć zaświadczenie o dochodach i zobowiązaniach finansowych wnioskodawcy.

Do góryDo góry

8. Gdzie należy zarejestrować wniosek o pomoc prawną?

Wniosek o pomoc prawną należy złożyć i zarejestrować w sądzie, do którego jest skierowany.

9. Jak można uzyskać informację o przyznaniu pomocy prawnej?

Sąd rozpatruje wniosek, w razie potrzeby zwracając się o wyjaśnienia i dowody do stron lub o informacje do władz lokalnych, oraz podejmuje decyzję na posiedzeniu niejawnym z pominięciem obrad (art. 78 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego).

Ostateczna decyzja w sprawie wniosku o pomoc prawną lub w sprawie kontroli sądowej udzielonej pomocy prawnej nie podlega apelacji (art. 78 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego).

Strona przeciwna może jednak przedstawić sądowi dowody dotyczące rzeczywistej sytuacji osoby, której wniosek został rozpatrzony pozytywnie, przy czym udzielona pomoc nie ulega zawieszeniu na czas kontroli (art. 78 ust. 2 kodeksu postępowania cywilnego).

10. Co należy zrobić w przypadku otrzymania pomocy prawnej?

Należy postępować stosownie do wskazówek zawartych w odpowiedziach na pytania 6-8 w niniejszym kwestionariuszu.

11. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, kto wybiera adwokata?

Zgodnie z przepisami art. 75 ust. 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego bezpłatną pomoc prawną swiadczy adwokat wyznaczony przez izbę adwokacką.

Zgodnie z przepisami art. 68-69 ustawy nr 51/1995 w sprawie organizacji i wykonywania zawodu prawnika (z późniejszymi zmianami): „Rada adwokacka swiadczy pomoc prawną we wszystkich przypadkach, w których zapewnienie obrońcy jest obowiązkiem sądu, prokuratury lub władz lokalnych bądź odbywa się na ich wniosek, a organy te uważają, że dana osoba nie jest w stanie poniesć związanych z tym kosztów.

Do góryDo góry

W wyjątkowych przypadkach, gdy zwłoka powoduje uszczerbek dla praw osoby potrzebującej, prezes rady adwokackiej może wyrazić zgodę na udzielenie bezpłatnej pomocy.

Rada adwokacka organizuje usługi w zakresie pomocy prawnej we wszystkich sądach okręgowych zapewniających pomoc prawną oraz miejscowych organach postępowania karnego, a usługi te swiadczone są przez stałego prawnika wyznaczonego przez prezydium rady adwokackiej i działającego pod kierownictwem członka prezydium.”

12. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, czy obejmie ona całość kosztów mojej rozprawy sądowej?

Sąd ustala kategorie kosztów procesu, z których zwolniona jest osoba korzystająca z pomocy prawnej, oraz formy świadczenia pomocy prawnej.

Jeśli pomoc prawna udzielana jest z urzędu na wniosek sądu lub prokuratury, wynagrodzenie z tego tytułu wypłaca Ministerstwo Sprawiedliwości. Obowiązek zapłaty wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu na wniosek władz lokalnych spoczywa na tych władzach.

13. Jeśli przyznano mi częściową pomoc prawną, kto pokrywa pozostałe koszty?

W przypadku przyznania częściowej pomocy prawnej zastosowanie mają, w zależności od sprawy, przepisy dotyczące kosztów procesu zawarte w kodeksie postępowania cywilnego lub kodeksie postępowania karnego.

14. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, czy obejmie ona odwołania, jakie ewentualnie zdecyduję się wnieść po rozprawie?

Choć prawo nie reguluje wyraźnie tej kwestii, pomoc prawna przysługuje uprawnionej osobie do końca trwania postępowania (do wydania prawomocnej decyzji, czyli po wyczerpaniu wszystkich środków odwoławczych).

15. Jeśli przyznano mi pomoc prawną, czy pomoc ta może zostać cofnięta przed zakończeniem procesu (lub nawet po jego zakończeniu)?

Zgodnie z przepisami art. 70 kodeksu postępowania cywilnego, „jesli sąd stwierdzi, że wniosek o pomoc prawną został złożony w złej wierze, sąd może po wyjawieniu prawdy zrewidować przyznaną pomoc prawną i obciążyć stronę karą w wysokosci sum, z jakich została zwolniona”. Przepisy art. 80 stanowią, że prawo do pomocy wygasa z chwilą smierci strony lub poprawy jej sytuacji finansowej.

16. Jeśli nie przyznano mi pomocy prawnej, czy mogę odwołać się od tej decyzji?

Zgodnie z art. 70 ust. 3 kodeksu postępowania cywilnego ostateczna decyzja sądu w sprawie wniosku o pomoc prawną lub w sprawie rewizji udzielonej pomocy prawnej nie podlega apelacji.

Dalsze informacje

Przydatne linki:

Bukaresztańska Rada Adwokacka http://www.baroul-bucuresti.ro/ română.

Krajowa Rada Adwokacka http://www.uar.ro/ română.

« Pomoc sądowa - Informacje ogólne | Rumunia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 24-04-2009

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania