Komisja Europejska > EJN > Pomoc sądowa > Węgry

Ostatnia aktualizacja: 22-10-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Pomoc sądowa - Węgry

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co stanowi koszty procesu i kto zazwyczaj je ponosi? 1.
2. Na czym polega pomoc prawna? 2.
3. Czy ja mogę skorzystać z pomocy prawnej? 3.
4. Czy we wszystkich sporach można uzyskać pomoc prawną? 4.
5. Czy istnieje jakaś specjalna procedura w przypadkach pilnych? 5.
6. Gdzie mogę otrzymać formularz wniosku o pomoc prawną? 6.
7. Jakie dokumenty należy załączyć do mojego wniosku o pomoc prawną? 7.
8. Gdzie powinienem złożyć wniosek o pomoc prawną? 8.
9. W jaki sposób zostanę poinformowany, czy kwalifikuję się do uzyskania pomocy prawnej? 9.
10. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, co powinienem zrobić? 10.
11. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, kto wybierze prawnika dla mnie? 11.
12. Jeśli kwalifikuję się do pomocy prawnej, czy ona pokryje wszystkie koszty mojego procesu? 12.
13. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania częściowej pomocy prawnej, kto pokryje pozostałe koszty? 13.
14. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, czy pokryje ona koszty wszelkich środków odwoławczych, jakie mogę wnieść po procesie? 14.
15. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, czy może ona zostać cofnięta przed końcem procesu (czy nawet po procesie)? 15.
16. Jeśli nie kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, czy mogę odwoływać się od tej decyzji? 16.

 

1. Co stanowi koszty procesu i kto zazwyczaj je ponosi?

Koszty procesu to wszystkie koszty, jakie powstają w związku z procesem, zarówno w przypadku postępowania przed sądem jak i w sprawach nie rozpatrywanych przez sąd. Możliwe rodzaje kosztów procesu i zasady ponoszenia tych kosztów regulowane są odmiennie w przypadku postępowań cywilnych i karnych.

a) Koszty procesu w postępowaniu cywilnym:

W odniesieniu do postępowania cywilnego, ustawa III z 1952 r. Kodeks postępowania cywilnego zawiera podstawowe zasady dotyczące kosztów procesu. Ustawa zawiera spis przykładowych rodzajów kosztów. Kosztami takimi mogą być np. koszt dochodzenia wstępnego i wymiany pism, opłaty związane z postępowaniem , wynagrodzenie swiadków i biegłych, wynagrodzenie powierników i tłumaczy, koszty oględzin miejsca i dochodzenia. Koszty ponoszone bezposrednio i koszt prawnika działającego na rzecz strony, doradcy prawnego i rzecznika patentowego muszą być również wliczane na poczet kosztów procesu.

Sąd przysądza koszty w końcowym rozstrzygnięciu co do meritum sprawy, które z reguły zobowiązuje stronę przegrywającą do zapłacenia kosztów strony wygrywającej. Na mocy ustawy, sąd może, w drodze wyjątku, odstąpić od nakazania stronie przegrywającej opłacenia kosztów procesu lub nakazać zapłatę częsci kosztów, ale może zobowiązać zainteresowane osoby do natychmiastowego pokrycia kosztów (na przykład jesli swiadek, biegły lub jakakolwiek osoba nie zaangażowana w procesie ma pokryć koszt czynnosci procesowej). Sąd może podjąć podobne działania, jeżeli jedna ze stron ponosi koszt jakiejkolwiek czynnosci procesowej bez względu na rozstrzygnięcie w procesie (np. kiedy strona przeprowadza czynnosć procesową daremnie lub zbyt późno i bez usprawiedliwienia dokonuje pewnych czynnosci procesowych, lub nie dochowuje daty lub terminu lub w jakikolwiek inny sposób powoduje zbędne koszty). Jeżeli przed rozstrzygnięciem co do meritum sprawy powstaje koszt, który jedna ze stron musi pokryć, koszt ten musi zostać opłacony z góry w imieniu strony. Jesli sąd zadecyduje o opłaceniu kosztów z góry, strona na której spoczywa ciężar dowodu lub strona której działania spowodowały koszty musi tymczasowo poniesć powstałe koszty, ale sąd w rozstrzygnięciu co do meritum sprawy decyduje, kto ostatecznie ma ten koszt poniesć.

Do góryDo góry

b) Koszty procesu w postępowaniu karnym:

Na podstawie ustawy XIX Postępowanie karne z 1998 r., koszty procesu w postępowaniu karnym obejmują następujące koszty:

  • koszty jakie państwo w danej sprawie opłaciło z góry, od wszczęcia postępowania do zakończenia egzekucji wyroku, oraz w toku nadzwyczajnego postępowania odwoławczego oraz postępowania szczególnego,
  • poniesione bezposrednio koszty oskarżonego, ofiary, powoda cywilnego, posiłkowego oskarżyciela prywatnego, oskarżyciela prywatnego, lub przedstawiciela prawnego oskarżonego i ofiary, które powstały w związku ze sprawą, nawet jesli państwo nie pokryło ich z góry,
  • poniesione bezposrednio koszty i wynagrodzenia wyznaczonego obrońcy i przedstawiciela oskarżonego, powoda cywilnego i posiłkowego oskarżyciela prywatnego, nawet jesli państwo nie pokrywało tych kosztów z góry.

W postępowaniu karnym, sąd nakazuje oskarżonemu pokrycie kosztów postępowania w przypadku skazania. Oskarżony może zostać zobowiązany do pokrycia kosztów, które powstały w związku z czynami, co do których został uznany winnym. Oskarżony nie może być jednak zobowiązany do pokrywania kosztów postępowania, które powstały niepotrzebnie, bez związku z jego karygodnym postępowaniem. Państwo pokrywa tę częsć kosztów w postępowaniu karnym, którymi nie można obciążyć oskarżonego. Państwo ponosi również koszty powstałe w związku z tym, że oskarżony jest osobą niesłyszącą, niemą, niewidomą, nie mówiącą językiem węgierskim, lub używającą w trakcie procesu języka regionalnego lub języka mniejszosci. Nawet w przypadku uniewinnienia oskarżonego lub zamknięcia postępowania, oskarżony musi pokryć koszty, jakie powstały w związku z jego karygodnym postępowaniem.

Do góryDo góry

2. Na czym polega pomoc prawna?

Pomoc prawna to system instytucjonalny, który zapewnia, żeby osoby, które z mocy prawa można uznać za osoby pozbawione środków materialnych mogły otrzymać fachowe porady prawne, być reprezentowane w postępowaniu oraz otrzymywać świadczenia na rzecz pokrycia kosztów podczas dochodzenia swoich praw i rozstrzygania sporów prawnych.

3. Czy ja mogę skorzystać z pomocy prawnej?

Ustawa LXXX z 2003 r. o pomocy prawnej wchodzi w życie w dwóch etapach: zasady dotyczące pomocy prawnej w sprawach nie rozpatrywanych przez sąd weszły już w życie z dniem 1 kwietnia 2004 r., podczas gdy nowe zasady pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem wchodzą w życie dnia 1 stycznia 2008 r. Przepisy, które już weszły w życie umożliwiły korzystanie z pewnych form pomocy prawnej nie mających związku z postępowaniem sądowym (doradztwo prawne i przygotowywanie dokumentów). Pomoc prawna w sprawach nie rozpatrywanych przez sąd oznacza, że wynagrodzenie wypłacane prawnikowi świadczącemu określoną ustawą usługę prawną stronie zostaje pokryte przez państwo lub opłacone przez nie z góry w imieniu strony.

4. Czy we wszystkich sporach można uzyskać pomoc prawną?

Zgodnie z obecnymi zasadami, pomoc prawna jest dostępna zarówno w postępowaniu cywilnym jak i karnym. W toku postępowania, system pomocy prawnej jest realizowany głównie przez sądy (w przypadku postępowania karnego – przez organy dochodzeniowe, prokuraturę i sądy). To czy w przedmiotowym sporze można udzielić pomocy prawnej warunkowane jest kilkoma czynnikami; rodzaj sporu prawnego jest tylko jednym z nich. W zależności od rodzaju sporu prawnego, pomoc prawna nie jest, na przykład dostępna w postępowaniu cywilnym dotyczącym rejestracji spółki, formalności notarialnych itp.

Do góryDo góry

W postępowaniu karnym pomoc prawna uzależniona jest zasadniczo od sytuacji oskarżonego. Stosownie do powyższego, jeżeli oskarżony zostanie na podstawie jego sytuacji materialnej uznany za osobę nie posiadającą środków, może on otrzymać pomoc prawną niezależnie od zarzucanego mu przestępstwa. Oskarżony musi otrzymać pomoc prawną niezależnie od swojej sytuacji materialnej, jeśli jest nieletni, aresztowany, itp.

5. Czy istnieje jakaś specjalna procedura w przypadkach pilnych?

W postępowaniu karnym przed sądami, w sytuacji kiedy oskarżony lub posiłkowy oskarżyciel prywatny jest obcokrajowcem i uzyskanie zaświadczeń opóźniłoby postępowanie, sąd rozstrzyga w sprawie wniosku nie biorąc pod uwagę wymogów co do zaświadczeń, jeśli okoliczności sprawy wskazują na to, że oskarżony jest osobą nieposiadającą wystarczających środków materialnych.

W odniesieniu do pomocy prawnej w sprawach nie rozpatrywanych przez sąd, istnieje możliwość uzyskania przez wnioskującego niezwłocznego dostępu do pomocy prawnej. Odnośny przepis stanowi: „jeśli czas świadczenia usługi prawnej wynosi najwyżej dwie godziny, lub też strona wymaga niezwłocznie usługi prawnej świadczonej maksymalnie przez cztery godziny, strona może zwrócić się bezpośrednio do osoby świadczącej pomoc prawną w celu skorzystania z usługi prawnej.” W tym przypadku skorzystanie z pomocy prawnej zostanie zatwierdzone po fakcie.

6. Gdzie mogę otrzymać formularz wniosku o pomoc prawną?

Formularz wniosku o pomoc prawną w postępowaniu sądowym strona może otrzymać w sądzie (w postępowaniu karnym nie tylko w sądzie, ale także od organu scigania, prokuratury jak również w miejscu przetrzymywania). W przypadku tych rodzajów postępowania sądowego, w ramach których nie przeprowadza się rozpraw, formularz można uzyskać w lokalnym urzędzie okręgowym Departamentu Sprawiedliwosci własciwym dla miejsca zamieszkania strony, a także może zostać sciągnięty z witryny internetowej Ministerstwa Sprawiedliwosci (www.im.hu Deutsch - English - français - magyar). Jesli wniosek kierowany jest bezposrednio do osoby swiadczącej pomoc prawną w celu niezwłocznego skorzystania z usługi prawnej (punkt 5), konieczny formularz zostanie dostarczony przez osobą swiadczącą pomoc prawną.

Do góryDo góry

7. Jakie dokumenty należy załączyć do mojego wniosku o pomoc prawną?

W postępowaniu sądowym, do wniosku o pomoc prawną, wnioskujący musi załączyć dokumenty potrzebne do ustalenia, że ma prawo do ubiegania się o nią. Są to następujące dokumenty:

  • dane osobowe wnioskującego oraz osoby (osób) pozostających na jego utrzymaniu,
  • oswiadczenie o sytuacji materialnej wnioskującego oraz osoby (osób) pozostających na jego utrzymaniu,
  • jesli wnioskujący lub osoba pozostająca na jego utrzymaniu jest zatrudniona - zaswiadczenie pracodawcy o dochodach, aktualne w dniu składania wniosku,
  • zaswiadczenie o wysokosci dochodów podlegających opodatkowaniu uzyskanych w roku poprzedzającym złożenie wniosku,
  • jesli wnioskujący pobiera emeryturę, ostatni odcinek przekazu pocztowego wskazujący kwotę emerytury,
  • jesli wnioskujący lub osoba pozostająca na jego utrzymaniu pobiera zasiłek dla bezrobotnych lub inne stałe swiadczenie socjalne, zaswiadczenie okreslające okres uprawnienia i kwotę pobieranego swiadczenia.

Do wniosku o pomoc prawną w sprawach nie rozpatrywanych przez sąd należy dołączyć następujące dokumenty:

  • dane osobowe i opis sytuacji materialnej wnioskującego oraz osób zamieszkujących z nim w tym samym gospodarstwie domowym,
  • jesli wnioskujący lub osoba pozostająca na jego utrzymaniu jest zatrudniona - zaswiadczenie pracodawcy o jego/jej opodatkowanych dochodach, aktualne w dniu składania wniosku,
  • jesli wnioskujący pobiera emeryturę, odcinek comiesięcznego przekazu pocztowego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub ostatni wyciąg ze stanu konta (kopia),
  • jesli wnioskujący lub osoba pozostająca na jego utrzymaniu pobiera zasiłek dla bezrobotnych lub inne stałe swiadczenie socjalne, zaswiadczenie okreslające okres uprawnienia i kwotę pobranego swiadczenia.

8. Gdzie powinienem złożyć wniosek o pomoc prawną?

Wnioski o pomoc prawną w postępowaniu sądowym muszą wniesione w sądzie w toku postępowania (w postępowaniu karnym, do organu ścigania przed wydaniem aktu oskarżenia, później – w sądzie). Wnioski o pomoc prawną nie związaną z postępowaniem sądowym należy złożyć do Departamentu Sprawiedliwości lub lokalnego urzędu okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania strony lub, w pilnych przypadkach, do osoby świadczącej pomoc prawną.

Do góryDo góry

9. W jaki sposób zostanę poinformowany, czy kwalifikuję się do uzyskania pomocy prawnej?

Odnośne ustawy stanowią warunki kwalifikowania się do uzyskania pomocy prawnej. Informację tę przekazują sądy w odniesieniu do postępowania sądowego i urzędy Departamentu Sprawiedliwości w odniesieniu do spraw nie rozpatrywanych przez sąd.

10. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, co powinienem zrobić?

Jesli w trakcie postępowania sądowego, sąd lub prokurator zatwierdzi wniosek (o wyznaczenie przez sąd prawnika z urzędu, obrońcy lub o udzielenie zwolnienia z kosztów), nie ma dalszej potrzeby współdziałania w imieniu wnioskodawcy.

Jesli urząd Ministerstwa Sprawiedliwosci zatwierdzi pomoc prawną w odniesieniu do spraw nie rozpatrywanych przez sąd, wnioskodawca może następnie poszukać osób swiadczących pomoc prawną w celu skorzystania z ich usług.

11. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, kto wybierze prawnika dla mnie?

Jeśli zatwierdzono reprezentację lub obronę w czasie procesu, przedstawiciel prawny, lub adwokat jest wskazywany przez sąd. Pomoc prawna w sprawach nie rozpatrywanych przez sąd może być świadczona przez prawników, notariuszy, organizacje społeczne zlecające świadczenie usług prawnikom oraz uniwersyteckie kliniki prawa, a wnioskodawca może wybierać spośród tych, którzy ujęci są w rejestrze prowadzonym przez centralny urząd Departamentu Sprawiedliwości.

12. Jeśli kwalifikuję się do pomocy prawnej, czy ona pokryje wszystkie koszty mojego procesu?

To zależy głównie od rodzaju swiadczenia, jakie otrzymuje wnioskodawca:

Do góryDo góry

a) W zależnosci od ich tresci, swiadczenia na rzecz pokrycia kosztów w postępowaniu cywilnym mogą być następujące:

  • zwolnienie od kosztów jest najszerszą kategorią: obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, zwolnienie z zaliczkowego opłacania kosztów i kosztów ponoszonych w trakcie postępowania oraz możliwosć zwrócenia się z wnioskiem o wyznaczenie przez sąd prawnika z urzędu,
  • zwolnienie z opłat sądowych jest węższą kategorią niż zwolnienie z kosztów: w jego ramach strona zwolniona jest z obowiązku wniesienia opłat sądowych, ale nie jest uprawniona do skorzystania z dalszych korzysci objętych zwolnieniem z kosztów,
  • w przypadku prawa do zwolnienia z opłat do czasu zakończenia procesu, strona mająca to prawo może być tylko zwolniona z płacenia opłat zaliczkowo, i w takim przypadku strona zobowiązana przez sąd do pokrycia opłat będzie musiała je uiscić po zakończeniu postępowania.

Zwolnienie z obowiązku pokrycia kosztów, zwolnienie z opłat i prawo do zwolnienia z opłat do czasu zakończenia procesu nie dotyczą kosztów procesu poniesionych przez stronę przeciwną, ani zobowiązań do zwrotu opłat wniesionych, oraz kosztów pokrytych z góry (kosztów egzekucji) przez strony w procesie egzekucji.

b) Jesli w toku postępowania karnego zachodzi prawdopodobieństwo, że oskarżony, ze względu na swoje dochody lub sytuację materialną, nie będzie w stanie pokryć kosztów postępowania i poprze to zaswiadczeniami, sąd lub prokurator podejmuje decyzję o przyznaniu indywidualnego zwolnienia z kosztów ponoszonych przez oskarżonego na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy z urzędu. Jesli zatwierdzone zostanie indywidualne zwolnienie z kosztów:

Do góryDo góry

  • na prosbę oskarżonego, sąd, prokurator lub organ scigania wyznacza obrońcę z urzędu,
  • nie są pobierane opłaty za kopie dokumentów dostarczane jednorazowo oskarżonemu lub jego wyznaczonemu z urzędu obrońcy w sprawie karnej,
  • państwo pokrywa wynagrodzenia i potwierdzone bezposrednie wydatki prawnika wyznaczonego przez sąd.

13. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania częściowej pomocy prawnej, kto pokryje pozostałe koszty?

Ponieważ obecnie obowiązujące ustawodawstwo nie rozróżnia pełnego i częsciowego zwolnienia z kosztów w postępowaniu sądowym, jesli sąd przyznał zwolnienie z kosztów, oznacza to zwolnienie ze wszystkich kosztów procesu - z zastrzeżeniem wyjątków w pakt. 12.

14. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, czy pokryje ona koszty wszelkich środków odwoławczych, jakie mogę wnieść po procesie?

Jeśli pomoc prawna zostanie przyznana, rozciąga się ona na wszystkie etapy postępowania, w tym postępowanie odwoławcze i egzekucyjne podjęte na podstawie tego postępowania.

15. Jeśli kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, czy może ona zostać cofnięta przed końcem procesu (czy nawet po procesie)?

a) W postępowaniu cywilnym, sąd sprawdza, czy nadal spełnione są warunki uprawniające do otrzymania pomocy prawnej, w sposób następujący:

  • dopóki nie zapadnie rozstrzygnięcie kończące postępowanie, co rok, licząc od daty przyznania,
  • przed wydaniem aktu podlegającego wykonaniu, jesli minął już rok od rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, oraz
  • w jakimkolwiek czasie podczas postępowania - w tym w toku rozstrzygania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - jesli ujawniono dane wskazujące na fakt, że wspomniane warunki nie były spełnione w momencie przyznawania pomocy lub na jakimkolwiek późniejszym etapie postępowania.

Podczas ponownego rozpatrywania sprawy sąd odwołuje przyznanie pomocy jesli strona nie zastosuje się do tego, co podano w wezwaniu sądu, lub jesli w toku ponownego rozpatrywania sprawy sąd stwierdzi, że wnioskodawca już się nie kwalifikuje do pomocy.

Do góryDo góry

b) W toku postępowania karnego, oskarżony otrzymujący pomoc prawną, lub posiłkowy oskarżyciel prywatny musi informować o wszelkich zmianach w dochodach i sytuacji materialnej swoich i osób pozostających na jego utrzymaniu - z wyjątkiem sytuacji, kiedy te dochody maleją lub nie są już uzyskiwane - i o wszystkich zmianach w zakresie okolicznosci osobistych mających związek z warunkami przyznania pomocy prawnej. Sąd i prokurator, na podstawie oswiadczenia, ale co najmniej raz w roku, sprawdza, czy warunki indywidualnego zwolnienia z kosztów są nadal spełnione. Sąd lub w przypadku oskarżonego przed przedstawieniem aktu oskarżenia - prokurator, mogą, z własnej inicjatywy, sprawdzać uprawnienia do otrzymania pomocy prawnej, jesli ujawniono dane wskazujące na fakt, że wspomniane warunki nie były spełnione w momencie przyznawania pomocy lub na jakimkolwiek późniejszym etapie postępowania.

Jeżeli z kontroli tej wynika, ze warunki uprawniające do otrzymania pomocy prawnej nie były spełnione, pomoc zostaje następnie wycofana przez prokuratora, przed przedstawieniem aktu oskarżenia, lub przez sąd, w przypadku posiłkowego oskarżyciela prywatnego.

16. Jeśli nie kwalifikuję się do otrzymania pomocy prawnej, czy mogę odwoływać się od tej decyzji?

Wnioskujący może odwołać się od decyzji sądu lub prokuratora odrzucającej wniosek o pomoc prawną w postępowaniu sądowym. W przypadku tych form pomocy prawnej, które nie są związane z postępowaniem sądowym można odwołać się do centralnego urzędu Departamentu Sprawiedliwości od decyzji odpowiedzialnego lokalnego urzędu okręgowego odrzucającej wniosek. Jest możliwe wnioskowanie o przeprowadzenie sądowej kontroli ostatecznej decyzji wydanej w drugiej instancji przez centralny urząd Departamentu Sprawiedliwości.

Dalsze informacje

Najważniejsze informacje, źródła informacji związanych z węgierskim systemem pomocy prawnej można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwosci (www.im.hu Deutsch - English - français - magyar).

« Pomoc sądowa - Informacje ogólne | Węgry - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 22-10-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania