Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Αρμοδιότητα των δκαστηρίων > Διεθνές δίκαιο

Τελευταία ενημέρωση: 29-07-2004
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Αρμοδιότητα των δκαστηρίων - Διεθνές δίκαιο

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


Οι κοινοτικοί κανόνες διεθνούς δικαιοδοσίας εφαρμόζονται επίσης μεταξύ των κρατών μελών και ορισμένων κρατών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αν εμπλακείτε σε διαφορά με μια εταιρεία, έναν επαγγελματία, τον εργοδότη σας ή κάποιον άλλο από κράτος εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να προσδιορίσετε το κράτος τα δικαστήρια του οποίου έχουν τη δικαοδοσία να κρίνουν τη διαφορά. Η απάντηση στην ερώτηση αυτή μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες. Αν πρόκειται να συμμετάσχετε σε δίκη στο εξωτερικό, ίσως χρειαστεί να αντιμετωπίσετε επιπλέον ταλαιπωρία και έξοδα, για παράδειγμα διότι θα χρειαστεί να μεταφράσετε τα δικόγραφά σας, να ορίσετε δικηγόρο στο κράτος όπου διεξάγεται η διαδικασία ή να ταξιδέψετε για να παραστείτε στις συνεδριάσεις του δικαστηρίου.

Η Σύμβαση του Λουγκάνο

Το 1988, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ορισμένα άλλα κράτη συνήψαν τη Σύμβαση του Λουγκάνο (en - fr) για τη διεθνή δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις. Σήμερα, στη σύμβαση αυτή συμμετέχουν, εκτός από τα κράτη μέλη της ΕΕ, η Ελβετία, η Νορβηγία, η Ισλανδία και η Πολωνία. Η Σύμβαση του Λουγκάνο επεξέτεινε τους κανόνες που διέπουν τη διεθνή δικαιοδοσία μεταξύ των κρατών μελών, και οι οποίοι περιλαμβάνοντο στη Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, πέραν των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Μάρτιο 2002, η Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό του Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 44/2001 για τη διεθνή δικαιοδοσία την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις. Ο κανονισμός τροποποίησε ορισμένες από τις διατάξεις που διέπουν τη διεθνή δικαιοδοσία. Για το λόγο αυτό, η Σύμβαση του Λουγκάνο θα τροποποιηθεί σύντομα ώστε να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τους κανόνες που ισχύουν στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ποιες είναι οι κύριες αρχές της Σύμβασης του Λουγκάνο όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία;

Γενικά, ο παράγοντας που καθορίζει τη δικαιοδοσία είναι η κατοικία του εναγομένου. Τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους σε συμβαλλόμενο κράτος ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων αυτού του κράτους μέλους, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους. Ωστόσο, η Σύμβαση περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις που αφίστανται από την εν λόγω αρχή και επιτρέπουν να εναχθεί κάποιος σε συμβαλλόμενο κράτος διαφορετικό από εκείνο της κατοικίας του. Τα σημαντικότερα παραδείγματα αυτών των ειδικών κανόνων μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

σε θέματα που αφορούν συμβατική υποχρέωση, ένα πρόσωπο μπορεί να εναχθεί ενώπιον των δικαστηρίων του τόπου εκπλήρωσης αυτής της υποχρέωσης. Για παράδειγμα, ο Γάλλος πωλητής φορτηγού μπορεί να εναχθεί στη Νορβηγία, αν το όχημα επρόκειτο να παραδοθεί εκεί.
σε περίπτωση αγωγής αποζημίωσης, αρμόδια είναι τα δικαστήρια του τόπου επέλευσης του ζημιογόνου γεγονότος. Έτσι, στην περίπτωση τροχαίου ατυχήματος που συνέβη στην Ελβετία μεταξύ τουρίστα που κατοικεί στο ΗΒ και Ελβετού, ο Ελβετός ενάγων μπορεί να προσφύγει στα ελβετικά δικαστήρια. Καμμιά φορά, ο τόπος επέλευσης του γενεσιουργού της ευθύνης εξ αδικοπραξίας γεγονότος (π.χ. η εκπομπή τοξικών ουσιών σε ποταμό στην Πολωνία) και ο τόπος όπου το γεγονός αυτό επιφέρει ζημία (π.χ. ζημία σε φυτά που αρδεύονται με το νερό του μολυσμένου ποταμού στη Γερμανία) δεν βρίσκονται στο ίδιο συμβαλλόμενο κράτος. Στην περίπτωση αυτή, ο ενάγων είναι ελεύθερος να επιλέξει τα δικαστήρια οποιουδήποτε από αυτά τα συμβαλλόμενα κράτη.
σε θέματα που αφορούν υποχρέωση διατροφής, ο δικαιούχος της διατροφής μπορεί να προσφύγει στα δικαστήρια του συμβαλλομένου κράτους κατοικίας του.
σε ορισμένες συμβατικές σχέσεις που χαρακτηρίζονται από έκδηλη ανισότητα μεταξύ των μερών, όπως θέματα που αφορούν συμβάσεις καταναλωτών και ασφάλιση, θεωρείται ότι χρειάζεται να προστατευθεί το ασθενέστερο μέρος. Κατά γενικό κανόνα, το ασθενέστερο μέρος (ο καταναλωτής, ο ασφαλισμένος) μπορεί να εναχθεί μόνον στο συμβαλλόμενος κράτος κατοικίας του. Το ισχυρότερο μέρος (ο αντισυμβαλλόμενος του καταναλωτή, ο ασφαλιστής), από την άλλη πλευρά, μπορεί να εναχθεί, καμμιά φορά υπό ορισμένες προϋποθέσεις, και στο συμβαλλόμενο κράτος κατοικίας του ασθενέστερου μέρους.
Οι προαναφερόμενοι κανόνες ειδικών δικαιοδοσιών προσφέρουν άλλη μια εναλλακτική δυνατότητα για τον ενάγοντα, ο οποίος μπορεί επίσης να επιλέξει να προσφύγει ενώπιον των δικαστηρίων του συμβαλλομένου κράτους κατοικίας του εναγομένου. Υπάρχουν, ωστόσο, και μερικές περιπτώσεις αποκαλούμενης αποκλειστικής διεθνούς δικαιοδοσίας, οι οποίες δεν συμπληρώνουν αλλά αντικαθιστούν τη δικαιοδοσία του τόπου κατοικίας του εναγομένου. Για παράδειγμα,
σε υποθέσεις εμπραγμάτων δικαιωμάτων ή μισθώσεων ακινήτων, ανατίθεται αποκλειστική δικαιοδοσία στα δικαστήρια του συμβαλλομένου κράτους της τοποθεσίας του ακινήτου.
σε θέματα δικαιωμάτων τα οποία πρέπει να καταχωρούνται, όπως τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας ή τα σήματα, αποκλειστικά αρμόδια είναι τα δικαστήρια του συμβαλλομένου κράτους στο έδαφος του οποίου πραγματοποιήθηκε η καταχώρηση.
τα μέρη έχουν επίσης τη δυνατότητα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να επιλέξουν ελεύθερα το συμβαλλόμενο κράτος του οποίου τα δικαστήρια θα έχουν διεθνή δικαιοδοσία. Μια τέτοια συμφωνία παρέκτασης διεθνούς δικαοδοσίας οδηγεί συνήθως στην αποκλειστική δικαιοδοσία των δικαστηρίων του επιλεγέντος συμβαλλομένου κράτους, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν άλλως.

Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, το γεγονός και μόνο ότι ο εναγόμενος παρίσταται στο δικαστήριο γεννά δικαιοδοσία των δικαστηρίων του συγκεκριμένου συμβαλλομένου κράτους, ακόμα και αν κανονικά δεν είναι αρμόδια.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Σημειώνεται ότι η ανωτέρω περιγραφή των κανόνων διεθνούς δικαιοδοσίας της Σύμβασης δεν είναι εξαντλητική, ούτε επαρκώς λεπτομερής ώστε να επιτρέπει αξιόπιστη αξιολόγηση του ζητήματος της δικαιοδοσίας σε κάποια συγκεκριμένη περίπτωση.

Τι ισχύει αν κινηθεί διαδικασία για την ίδια διαφορά σε δύο συμβαλλόμενα κράτη;

Μπορεί να παρουσιαστεί η περίπτωση να κινήσουν και οι δύο διάδικοι δικαστικές διαδικασίες για το ίδιο θέμα σε διαφορετικά συμβαλλόμενα κράτη. Για παράδειγμα, μετά από τροχαίο ατύχημα μεταξύ δύο προσώπων που ζουν στην Ισλανδία και στη Φινλανδία αντιστοίχως, υπάρχει το ενδεχόμενο να εναγάγει ο κάθε ένας τον άλλο για αποζημίωση στο συμβαλλόμενο κράτος της κατοικίας του αντιδίκου. Στην περίπτωση αυτή, η Σύμβαση τάσσει κατά βάση έναν κανόνα χρονικής προτεραιότητας. Το δικαστήριο που επελήφθη τελευταίο πρέπει να αναστείλει τη διαδικασία του μέχρις ότου το άλλο δικαστήριο διαπιστώσει αν έχει δικαιοδοσία ή όχι. Αν το δικαστήριο που επελήφθη πρώτο κρίνει εαυτό αρμόδιο, το άλλο δικαστήριο οφείλει να απορρίψει την αγωγή. Το δικαστήριο που δεν έχει επιληφθεί πρώτο μπορεί να συνεχίσει τη διαδικασία του μόνον αν το δικαστήριο που επελήφθη πρώτο κρίνει ότι δεν έχει δικαιοδοσία.

Πώς προσδιορίζεται η διεθνής δικαιοδοσία αν εμπλέκεται κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κράτος μη μέλος που δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του Λουγκάνο;

Αν ο εναγόμενος είναι κάτοικος κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ο ενάγων δεν έχει κατοικία σε άλλο κράτος μέλος ή σε κράτος που έχει υπογράψει τη Σύμβαση του Λουγκάνο, τα δικαστήρια των κρατών μελών αξιολογούν τη διεθνή δικαιοδοσία τους επί τη βάσει των διατάξεων του κανονισμού του Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 44/2001 για τη διεθνή δικαιοδοσία την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις.

Αν η κατοικία του ενάγοντος βρίσκεται εκτός του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού και της Σύμβασης του Λουγκάνο, οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες θεμελιώνεται δικαιοδοσία των δικαστηρίων κάθε κράτους μέλους καθορίζονται από το εθνικό δικονομικό του δίκαιο. Για πληροφορίες όσον αφορά τις εθνικές δικονομικές διατάξεις κάθε κράτους μέλους για τη διεθνή δικαιοδοσία, κάντε κλικ στη σημαία του αντίστοιχου κράτους μέλους.

Σήμερα, καταβάλλονται προσπάθειες, υπό την αιγίδα ενός διεθνούς οργανισμού, της Διάσκεψης της Χάγης για το Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο (en - fr), να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για μια παγκόσμια σύμβαση σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία και τις αλλοδαπές δικαστικές αποφάσεις σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις.

Έγγραφα αναφοράς

  • Σύμβαση του Λουγκάνο της 16ης Σεπτεμβρίου 1988 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (en - fr)
  • Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις
  • Κανονισμός του Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 44/2001 για τη διεθνή δικαιοδοσία την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις

« Αρμοδιότητα των δκαστηρίων - Γενικές Πληροφορίες | Διεθνές δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 29-07-2004

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο