Komisja Europejska > EJN > Odszkodowania dla ofiar przestępstw > Litwa

Ostatnia aktualizacja: 24-04-2009
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Litwa

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Uzyskanie zadośćuczynienia szkody w formie odszkodowania od sprawcy przestępstwa. 1.
1.1. 1.1 Jakie są warunki wnoszenia roszczeń o odszkodowanie w procesie (postępowaniu karnym) przeciwko sprawcy?  1.1.
1.2. Na jakim etapie postępowania należy wystąpić z roszczeniem? 1.2.
1.3. W jaki sposób i do kogo należy wnieść roszczenie? 1.3.
1.4. W jaki sposób należy przedstawić roszczenie (wskazać łączną kwotę lub określić wysokość poszczególnych strat)? 1.4.
1.5. Czy mogę uzyskać pomoc prawną przed postępowaniem sądowym lub w trakcie jego trwania? 1.5.
1.6. Jakie dowody należy przedstawić na poparcie roszczenia? 1.6.
1.7. Czy w sytuacji, gdy sąd przyzna prawo do odszkodowania, poszkodowanemu jako ofierze przestępstwa przysługuje szczególna pomoc w zakresie egzekucji orzeczenia wobec sprawcy? 1.7.
2. Uzyskanie odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej. 2.
2.1. Czy istnieje możliwość uzyskania odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej? 2.1.
2.2. Czy taka możliwość ogranicza się wyłącznie do osób, które padły ofiarą określonych przestępstw? 2.2.
2.3. Czy taka możliwość ogranicza się wyłącznie do osób, które doznały szkód określonego typu? 2.3.
2.4. Czy odszkodowanie przysługuje także krewnym lub osobom pozostającym na utrzymaniu ofiary, która poniosła śmierć w wyniku przestępstwa? 2.4.
2.5. Czy możliwość uzyskania odszkodowania ogranicza się do osób posiadających określone obywatelstwo lub osób zamieszkałych w określonym kraju? 2.5.
2.6. Czy można ubiegać się o odszkodowanie na Litwie, jeżeli przestępstwo popełniono w innym kraju? Jeżeli tak, to na jakich warunkach? 2.6.
2.7. Czy konieczne jest zawiadomienie policji o popełnieniu przestępstwa? 2.7.
2.8. Czy przed złożeniem wniosku o odszkodowanie należy czekać na wynik dochodzenia, śledztwa lub zakończenie postępowania karnego? 2.8.
2.9. Jeśli dojdzie do ustalenia tożsamości sprawcy przestępstwa, czy należy najpierw podjąć próbę uzyskania odszkodowania od sprawcy? 2.9.
2.10. Jeżeli nie zidentyfikowano ani nie skazano sprawcy, czy mimo to można otrzymać odszkodowanie? Jeśli tak, to jakie dowody należy dołączyć do wniosku? 2.10.
2.11. Czy istnieje termin na złożenie wniosku o odszkodowanie? 2.11.
2.12. Za jakie szkody można uzyskać odszkodowanie? 2.12.
2.13. W jaki sposób wyliczona zostanie wysokość odszkodowania? 2.13.
2.14. Czy istnieje dolna lub górna granica wysokości odszkodowania, jakie można przyznać? 2.14.
2.15. Czy odszkodowanie od państwa zostanie pomniejszone o odszkodowanie, które uzyskano lub które zostanie uzyskane za te same szkody z innych źródeł (np. ubezpieczenie)? 2.15.
2.16. Czy istnieją inne kryteria, które mogą wpłynąć na szanse uzyskania odszkodowania lub sposób jego obliczenia, np. zachowanie ofiary w związku ze zdarzeniem, które spowodowało szkodę? 2.16.
2.17. Czy można uzyskać zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, to na jakich warunkach? 2.17.
2.18. Gdzie można otrzymać potrzebne formularze i dalsze informacje na temat sposobu składania wniosku? Czy istnieje specjalny telefoniczny numer informacyjny lub strona internetowa, z których można skorzystać? 2.18.
2.19. Czy można uzyskać pomoc prawną przy sporządzaniu wniosku? 2.19.
2.20. Dokąd należy wysłać wniosek? 2.20.
2.21. Czy istnieją organizacje, które wspierają ofiary przestępstw i mogą udzielić dalszej pomocy? 2.21.

 

1. Uzyskanie zadośćuczynienia szkody w formie odszkodowania od sprawcy przestępstwa.

1.1. 1.1 Jakie są warunki wnoszenia roszczeń o odszkodowanie w procesie (postępowaniu karnym) przeciwko sprawcy?

Osoba, która poniosła szkodę majątkową lub doznała krzywdy moralnej w wyniku czynu przestępczego, ma prawo do wystąpienia w ramach powództwa cywilnego z roszczeniem o odszkodowanie w trakcie trwania postępowania karnego prowadzonego przeciwko podejrzanemu, oskarżonemu lub osobom ponoszącym odpowiedzialność finansową za działania podejrzanego lub oskarżonego. Takie roszczenia są rozpatrywane przez sąd łącznie ze sprawą karną.

Osoba, która poniosła szkodę majątkową lub doznała krzywdy moralnej w wyniku czynu przestępczego, ale nie wystąpiła z roszczeniem o odszkodowanie w trakcie trwania postępowania karnego, ma prawo do takiego wystąpienia w ramach postępowania cywilnego.

1.2. Na jakim etapie postępowania należy wystąpić z roszczeniem?

Z roszczeniem z powództwa cywilnego można wystąpić w trakcie dochodzenia lub podczas rozpoznawania sprawy przez sąd, ale jedynie do czasu rozpoczęcia rozpatrywania dowodu.

1.3. W jaki sposób i do kogo należy wnieść roszczenie?

Roszczenia należy wnosić w postaci wniosku do prokuratora generalnego, a w przypadku rozpatrywania sprawy przed sądem, do sądu.

1.4. W jaki sposób należy przedstawić roszczenie (wskazać łączną kwotę lub określić wysokość poszczególnych strat)?

Roszczenia o odszkodowanie powinny być możliwie jak najbardziej szczegółowe i powinny określać konkretne straty (utratę majątku lub szkodę majątkową, wydatki poniesione na leczenie i inne, wszelkie dochody, jakie dana osoba mogłaby uzyskać, gdyby nie ucierpiała w wyniku czynu przestępczego) oraz konkretną wartość odszkodowania z tytułu krzywdy moralnej, wyrażoną w środkach pieniężnych (z tytułu osobistych cierpień fizycznych, cierpienia emocjonalnego, niewygód, szoku emocjonalnego, depresji, upokorzenia, naruszenia dobrego imienia, zmniejszenia zdolności do aktywności w życiu społecznym).

Do góryDo góry

1.5. Czy mogę uzyskać pomoc prawną przed postępowaniem sądowym lub w trakcie jego trwania?

W sprawach o odszkodowanie powiązanych z czynami przestępczymi, w tym w sprawach, w których kwestia odszkodowania jest rozstrzygana w ramach sprawy karnej, strony poszkodowane mają prawo do otrzymania pomocy prawnej niezależnie od ich majątku lub dochodów (sytuacji finansowej). W pozostałych przypadkach pomoc prawna może być udzielona, jeżeli majątek i dochody osoby, która ucierpiała w wyniku czynu przestępczego, nie przekraczają określonej kwoty.

1.6. Jakie dowody należy przedstawić na poparcie roszczenia?

Należy przedstawić dowód na piśmie potwierdzający wartość roszczenia o odszkodowanie (dokumenty wystawione przez instytucję medyczną stwierdzające uszczerbek na zdrowiu, rachunki i pokwitowania wydatków, dokumenty poświadczące stopień niepełnosprawności lub niemożność podjęcia pracy, zaświadczenie od pracodawcy podające wysokość dochodów itp.). Sąd może zlecić przeprowadzenie analizy sądowej w celu określenia zakresu uszczerbku na zdrowiu.

1.7. Czy w sytuacji, gdy sąd przyzna prawo do odszkodowania, poszkodowanemu jako ofierze przestępstwa przysługuje szczególna pomoc w zakresie egzekucji orzeczenia wobec sprawcy?

Wyrok sądu w sprawie odszkodowania, który stał się prawomocny, może być wykonany przez komornika.

2. Uzyskanie odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej.

2.1. Czy istnieje możliwość uzyskania odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej?

Tak. Państwo przyznaje odszkodowanie ze swoich funduszy ofiarom przestępstw z użyciem przemocy.

Do góryDo góry

2.2. Czy taka możliwość ogranicza się wyłącznie do osób, które padły ofiarą określonych przestępstw?

Tak. Odszkodowanie jest wypłacane jedynie za szkody poniesione w wyniku przestępstw z użyciem przemocy. Za przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się jakikolwiek czyn określony w Kodeksie karnym, w wyniku którego osoba została umyślnie pozbawiona życia, odniosła poważny lub umiarkowany uszczerbek na zdrowiu, lub naruszono prawo tej osoby do wolności lub nienaruszalności seksualnej.

2.3. Czy taka możliwość ogranicza się wyłącznie do osób, które doznały szkód określonego typu?

Odszkodowanie może być przyznane w przypadku, gdy osoba została umyślnie pozbawiona życia lub odniosła poważny lub umiarkowany uszczerbek na zdrowiu. Odszkodowanie nie jest wypłacane w przypadku, gdy osoba odniosła nieznaczny uszczerbek na zdrowiu. W przypadku naruszenia prawa osoby do wolności lub nienaruszalności seksualnej odszkodowanie może być przyznane niezależnie od stopnia uszczerbku na zdrowiu.

2.4. Czy odszkodowanie przysługuje także krewnym lub osobom pozostającym na utrzymaniu ofiary, która poniosła śmierć w wyniku przestępstwa?

Tak. Małżonkowie i osoby pozostające na utrzymaniu ofiar przestępstwa, które w jego wyniku straciły życie, mają prawo do otrzymania odszkodowania.

Za osoby pozostające na utrzymaniu uznaje się małoletnie dzieci ofiary, niepełnosprawnych rodziców i pozostałe niepełnosprawne osoby, które były na utrzymaniu ofiary lub były uprawione do otrzymania wsparcia w chwili śmierci ofiary, oraz dzieci urodzone po śmierci ofiary.

Do góryDo góry

2.5. Czy możliwość uzyskania odszkodowania ogranicza się do osób posiadających określone obywatelstwo lub osób zamieszkałych w określonym kraju?

W przypadku popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy na terytorium Litwy, prawo do uzyskania odszkodowania mają obywatele Republiki Litewskiej lub innych państw członkowskich UE, osoby legalnie zamieszkujące na stałe w Litwie lub w innych państwach członkowskich UE, oraz osoby pochodzące z państw nienależących do UE, z którymi Litwa zawarła umowy międzynarodowe.

2.6. Czy można ubiegać się o odszkodowanie na Litwie, jeżeli przestępstwo popełniono w innym kraju? Jeżeli tak, to na jakich warunkach?

Nie. Odszkodowanie może jednak zostać przyznane w przypadku, gdy przestępstwo z użyciem przemocy popełniono na pokładzie statku pod banderą litewską lub samolotu z litweskim oznaczeniem przynależności państwowej.

2.7. Czy konieczne jest zawiadomienie policji o popełnieniu przestępstwa?

Tak, z wyjątkiem przypadków, w których postępowanie karne można rozpocząć bez wniesienia skargi przez ofiarę lub oświadczenia jej przedstawiciela, a policja lub inny organ odpowiedzialny za dochodzenie otrzymał informację o popełnieniu przestępstwa oraz wszczął dochodzenie.

2.8. Czy przed złożeniem wniosku o odszkodowanie należy czekać na wynik dochodzenia, śledztwa lub zakończenie postępowania karnego?

Tak, z wyjątkiem sytuacji, w której wypłacana jest zaliczka na poczet szkód majątkowych, jeśli w wyniku popełnionego przestępstwa ofiara zmarła lub odniosła poważny uszczerbek na zdrowiu.

Do góryDo góry

2.9. Jeśli dojdzie do ustalenia tożsamości sprawcy przestępstwa, czy należy najpierw podjąć próbę uzyskania odszkodowania od sprawcy?

Tak, z wyjątkiem sytuacji, w której wypłacana jest zaliczka na poczet szkód majątkowych, jeśli w wyniku popełnionego przestępstwa ofiara zmarła lub odniosła poważny uszczerbek na zdrowiu.

2.10. Jeżeli nie zidentyfikowano ani nie skazano sprawcy, czy mimo to można otrzymać odszkodowanie? Jeśli tak, to jakie dowody należy dołączyć do wniosku?

Jeżeli wszczęte zostało postępowanie karne w sprawie przestępstwa z użyciem przemocy, w wyniku którego ofiara zmarła lub odniosła poważny uszczerbek na zdrowiu (w przypadku, w którym sprawca nie został zidentyfikowany, a dochodzenie nie zostało zawieszone), odszkodowanie za szkody poniesione w wyniku przestępstwa z użyciem przemocy może być przyznane (jako zaliczka). We wniosku należy szczegółowo określić instytucje prowadzące dochodzenie lub sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę karną. Do wniosku muszą być również dołączone dokumenty potwierdzające kwotę szkody majątkowej.

2.11. Czy istnieje termin na złożenie wniosku o odszkodowanie?

Roszczenia o odszkodowanie za straty wynikające z popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy muszą być złożone w ciągu trzech lat od popełnienia przestępstwa, z wyjątkiem sytuacji, w której termin ten został przekroczony ze względu na szczególne okoliczności.

2.12. Za jakie szkody można uzyskać odszkodowanie?

Odszkodowanie może zostać przyznane za szkody majątkowe – utrata majątku lub szkody majątkowe, wydatki poniesione na leczenie i inne, utrata wszelkich dochodów, jakie dana osoba mogłaby uzyskać, gdyby nie poniosła szkody w wyniku czynu przestępczego – jak również z tytułu krzywdy moralnej – bólu, cierpienia emocjonalnego, niewygody, szoku emocjonalnego, depresji, upokorzenia, naruszenia dobrego imienia, zmniejszenia możliwości w zakresie aktywności w życiu społecznym.

Do góryDo góry

2.13. W jaki sposób wyliczona zostanie wysokość odszkodowania?

Odszkodowanie wypłaca się za szkody uznane przez sąd, za które nadal nie zostało ono wypłacone, w kwocie nieprzekraczającej ustalonej kwoty maksymalnej. W wyniku decyzji w sprawie przyznania zaliczki na poczet odszkodowania (w przypadku, w którym postępowanie karne nie zostało jeszcze zakończone), kwota odszkodowania do wypłacenia za szkody majątkowe jest obliczana na podstawie złożonych dokumentów poświadczających kwotę szkód, których dotyczą roszczenia (rachunki i pokwitowania wydatków).

2.14. Czy istnieje dolna lub górna granica wysokości odszkodowania, jakie można przyznać?

Nie ma ani dolnej, ani górnej granicy wysokosci odszkodowania, jakie sąd może kazać zapłacić sprawcy przestępstwa.

Maksymalne kwoty odszkodowania płaconego przez państwo są okreslane w następujący sposób:

Odszkodowanie za straty majątkowe nieprzekraczające:

  1. 9 750 LTL w przypadku smierci ofiary w wyniku popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy;
  2. 6 500 LTL w przypadku poważnego uszczerbku na zdrowiu danej osoby lub naruszenia prawa tej osoby do wolnosci lub nienaruszalnosci seksualnej;
  3. 3 250 LTL w przypadku odniesienia nieznacznego uszczerbku na zdrowiu.

Odszkodowanie przyznawane przez sąd za krzywdy moralne, nieprzekraczające:

  1. 3 900 LTL w przypadku smierci ofiary w wyniku popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy;
  2. 2 600 LTL w przypadku poważnego uszczerbku na zdrowiu danej osoby lub naruszenia prawa tej osoby do wolnosci seksualnej lub nienaruszalnosci;
  3. 1 300 LTL w przypadku odniesienia nieznacznego uszczerbku na zdrowiu.
2.15. Czy odszkodowanie od państwa zostanie pomniejszone o odszkodowanie, które uzyskano lub które zostanie uzyskane za te same szkody z innych źródeł (np. ubezpieczenie)?

Tak. Kwota wypłacanego odszkodowania za szkody jest odpowiednio pomniejszana, jeżeli wnioskujący o odszkodowanie otrzymał lub jest uprawniony do otrzymania innego odszkodowania z budżetu państwa, państwowego funduszu ubezpieczeń społecznych, obowiązkowego funduszu ubezpieczeń zdrowotnych lub od ubezpieczyciela.

Do góryDo góry

2.16. Czy istnieją inne kryteria, które mogą wpłynąć na szanse uzyskania odszkodowania lub sposób jego obliczenia, np. zachowanie ofiary w związku ze zdarzeniem, które spowodowało szkodę?

Odszkodowanie nie jest wypłacane w sytuacji, w której:

  1. roszczenia o odszkodowanie dotyczą szkód wynikających z popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy, które zostało popełnione za zgodą strony pokrzywdzonej, z wyjątkiem sytuacji, w której zgoda została udzielona pod przymusem fizycznym lub psychicznym, ofiara jest osobą małoletnią lub słabego zdrowia lub wystąpiły inne podobne okolicznosci, lub w przypadku w którym zgoda strony pokrzywdzonej została udzielona na działanie zgodne z prawem (lub zaniechanie działania), natomiast przestępstwo z użyciem przemocy popełniono naruszając przepisy dotyczące wykonania takiego działania (lub jego zaniechania);
  2. roszczenia o odszkodowanie dotyczą szkód wynikających z popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy, które zostało sprowokowane przez stronę pokrzywdzoną przez jej niezgodne z prawem lub obraźliwe postępowanie;
  3. strona pokrzywdzona odniosła obrażenia w wyniku obrony koniecznej lub innych okolicznosci umożliwiających zwolnienie z odpowiedzialnosci karnej na mocy prawa.

Następujące osoby również nie są uprawnione do uzyskania odszkodowania:

  1. sprawcy przestępstwa z użyciem przemocy, którzy wysuwają roszczenia w związku ze szkodami poniesionymi w wyniku popełnionego przez nich przestępstwa;
  2. osoby, które bezposrednio przyczyniły się do wystąpienia urazu lub jego znacznego pogorszenia przez ich celowe postępowanie po wystąpieniu czynu z użyciem przemocy;
  3. osoby odmawiające złożenia zeznań, składające fałszywe zeznania lub w inny sposób uniemożliwiające przeprowadzanie dochodzenia sądowego w sprawie lub prowadzenie postępowania, z wyjątkiem sytuacji okreslonych zgonie z ustawodawstwem stanowiącym, że osoba nie ma obowiązku do składania zeznań;
  4. osoby nadużywające swojego prawa do odszkodowania za szkody poniesione w wyniku popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy, lub w przypadkach, w których przyznanie odszkodowania w jakikolwiek inny sposób byłoby sprzeczne z przepisami prawa.
2.17. Czy można uzyskać zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, to na jakich warunkach?

Zaliczka na poczet odszkodowania może być wypłacona w przypadku, w którym trwa postępowanie karne w sprawie szkód majątkowych będących skutkiem popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy, które doprowadziło do śmierci lub poważnych uszkodzeń ciała ofiary .

Do góryDo góry

2.18. Gdzie można otrzymać potrzebne formularze i dalsze informacje na temat sposobu składania wniosku? Czy istnieje specjalny telefoniczny numer informacyjny lub strona internetowa, z których można skorzystać?

Informacje oraz formularze zgłoszeniowe są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwosci:

http://www.tm.lt/default.aspx?item=smurt English - lietuviu kalba

Tel.: (+370 5) 266 2949

Faks: (+370 5) 262 5940

E-mail: tminfo@tic.lt

2.19. Czy można uzyskać pomoc prawną przy sporządzaniu wniosku?

W sprawach o odszkodowanie wynikających z czynu przestępczego, w tym w sprawach, w których kwestia odszkodowania jest rozstrzygana w ramach sprawy karnej, strony poszkodowane mają prawo do otrzymania pomocy prawnej, niezależnie od ich majątku lub dochodów (sytuacji finansowej). W pozostałych przypadkach pomoc prawna może być udzielana, jeżeli majątek i dochody osoby, która ucierpiała w wyniku czynu przestępczego nie przekraczają określonej kwoty. Ministerstwo Sprawiedliwości może udzielić pomocy przy sporządzeniu wniosku o odszkodowanie za szkody poniesione w wyniku popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy.

2.20. Dokąd należy wysłać wniosek?

Wnioski należy wysyłać na adres Ministerstwa Sprawiedliwości:

Ministry of Justice of the Republic of Lithuania

Gedimino pr. 30/1

LT-01104, Vilnius

Litwa

Stel: (+370 5) 266 2980

Faks: (+370 5) 262 5940

E-mail: tminfo@tic.lt

2.21. Czy istnieją organizacje, które wspierają ofiary przestępstw i mogą udzielić dalszej pomocy?

Istnieją organizacje pozarządowe zajmujące się udzielaniem informacji i wsparciem dla ofiar przestępstw.

« Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Informacje ogólne | Litwa - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 24-04-2009

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania