Komisja Europejska > EJN > Odszkodowania dla ofiar przestępstw > Niemcy

Ostatnia aktualizacja: 04-07-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Niemcy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Odszkodowanie od sprawcy czynu zabronionego 1.
1.1. Kto i na jakich warunkach może dochodzić odszkodowania od sprawcy czynu zabronionego (w postępowaniu karnym)? 1.1.
1.2. W jakiej fazie postępowania należy złożyć wniosek? 1.2.
1.3. W jakiej formie oraz przed kim należy zgłosić takie roszczenia? 1.3.
1.4. W jakiej formie należy złożyć wniosek o roszczenie odszkodowawcze (podanie kwoty całkowitej oraz/lub bliższych danych dotyczących pojedynczych szkód)? 1.4.
1.5. Czy zwolnienie z kosztów procesowych przyznaje się przed i/lub w trakcie postępowania? 1.5.
1.6. Jakie dowody należy przedłożyć dla poparcia wniosku? 1.6.
1.7. Czy pokrzywdzonemu jako ofierze czynu zabronionego przysługuje szczególna pomoc przy wykonaniu wyroku w stosunku do sprawcy, jeżeli sąd uzna roszczenia odszkodowawcze? 1.7.
2. Odszkodowanie ze strony państwa lub instytucji publicznej 2.
2.1. Czy można  dochodzić odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej? 2.1.
2.2. Czy powyższa możliwość dotyczy wyłącznie pokrzywdzonych, którzy padli ofiarą określonych czynów zabronionych? 2.2.
2.3. Czy powyższa możliwość dotyczy wyłącznie pokrzywdzonych, którzy ponieśli określone szkody? 2.3.
2.4. Czy bliscy krewni lub uprawnieni do alimentów mogą otrzymać odszkodowanie po zmarłych ofiarach czynów zabronionych? 2.4.
2.5. Czy odszkodowanie ogranicza się do osób posiadających określone obywatelstwo lub miejsce zamieszkania w określonym kraju? 2.5.
2.6. Czy ofiara może dochodzić odszkodowania w Państwie Członkowskim, jeśli czyn zabroniony popełniono w innym państwie? 2.6.
2.7. Czy należy złożyć doniesienie na policję? 2.7.
2.8. Czy należy czekać na wyniki dochodzenia policyjnego lub postępowania karnego przed złożeniem wniosku o odszkodowanie? 2.8.
2.9. Czy, jeśli dojdzie do identyfikacji sprawcy czynu zabronionego, należy najpierw spróbować uzyskać odszkodowanie od sprawcy? 2.9.
2.10. Czy można otrzymać odszkodowanie, jeśli sprawcy nie zidentyfikowano lub nie udowodniono mu winy? Jeśli tak, jakie dowody należy przedłożyć dla poparcia wniosku? 2.10.
2.11. Czy składanie wniosku o odszkodowanie jest ograniczone terminowo? 2.11.
2.12. Jakich szkód dotyczy powyższe uregulowanie? 2.12.
2.13. W jaki sposób oblicza się odszkodowanie? 2.13.
2.14. Czy istnieje maksymalna lub minimalna kwota odszkodowania? 2.14.
2.15. Czy odszkodowanie, które ofiara otrzymała lub mogłaby otrzymać z powodu tej samej szkody z innych źródeł (na przykład ubezpieczenia), jest potrącane z odszkodowania od Skarbu Państwa? 2.15.
2.16. Czy istnieją inne kryteria, które mogą wpływać na możliwość otrzymania odszkodowania lub na sposób obliczenia kwoty odszkodowania, jak na przykład zachowanie ofiary w związku z wydarzeniem, które jest powodem wystąpienia szkody? 2.16.
2.17. Czy można wypłacić zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, na jakich warunkach? 2.17.
2.18. Gdzie można otrzymać konieczne dokumenty lub dalsze informacje dotyczące złożenia wniosku? Czy istnieje informacja telefoniczna (tzw. hotline) lub strona internetowa dotycząca takich  przypadków? 2.18.
2.19. Czy pokrzywdzony może uzyskać zwolnienie z kosztów procesowych w momencie złożenia wniosku? 2.19.
2.20. Do kogo należy złożyć wniosek? 2.20.
2.21. Czy istnieją zrzeszenia pomocy ofiarom czynów zabronionych, które oferują dodatkową pomoc? 2.21.

 

1. Odszkodowanie od sprawcy czynu zabronionego

Broszura „Wystąpienie na drogę sądową” dotyczy roszczeń odszkodowawczych, których można dochodzić od sprawcy poza postępowaniem karnym.

W przypadkach obejmujących kilka krajów, jak na przykład czyn zabroniony popełniony w państwie członkowskim innym niż miejsce stałego pobyt ofiary, dana osoba może dochodzić odszkodowania od sprawcy przed sądem, przed którym toczy się także postępowanie karne, o ile nie jest to sprzeczne z prawem krajowym.

1.1. Kto i na jakich warunkach może dochodzić odszkodowania od sprawcy czynu zabronionego (w postępowaniu karnym)?

Każdy pokrzywdzony lub jego spadkobierca może dochodzić od podejrzanego roszczenia majątkowego powstałego wskutek czynu zabronionego, który należy do kompetencji sądów powszechnych i w związku z którym nie toczy się inne postępowanie sądowe.

1.2. W jakiej fazie postępowania należy złożyć wniosek?

Wniosek można złożyć już w trakcie postępowania przygotowawczego, zanim w sądzie zostanie wszczęte postępowanie karne lub jeszcze w trakcie postępowania głównego, aż do momentu rozpoczęcia przemówień końcowych.

1.3. W jakiej formie oraz przed kim należy zgłosić takie roszczenia?

Wniosek, na podstawie którego dochodzi się roszczenia, można złożyć na piśmie w prokuraturze oraz przed sądem po wniesieniu oskarżenia, a także ustnie przed urzędnikiem sądowym w celu spisania wniosku albo w trakcie postępowania głównego. Właściwa w tej kwestii jest prokuratura, która prowadzi postępowanie przygotowawcze przeciwko podejrzanemu, lub sąd, przed którym wniesiono oskarżenie.

Do góryDo góry

1.4. W jakiej formie należy złożyć wniosek o roszczenie odszkodowawcze (podanie kwoty całkowitej oraz/lub bliższych danych dotyczących pojedynczych szkód)?

Wniosek musi określać przedmiot i powód wnoszonego roszczenia. Należy z reguły podać żądaną kwotę, chyba że wysokość odszkodowania musi być stwierdzona przez biegłego lub ustalenie wysokości roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne za ból pozostawia się w gestii sądu.

1.5. Czy zwolnienie z kosztów procesowych przyznaje się przed i/lub w trakcie postępowania?

Wnioskodawcę należy zwolnić z kosztów procesowych po wniesieniu oskarżenia, jeśli w związku z jego sytuacją osobistą i ekonomiczną nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów prowadzenia procesu lub ich części, lub może je zapłacić tylko w ratach. Ponadto zamierzone dochodzenie prawa musi rokować szansę na pomyślne zakończenie i nie może wydawać się zuchwałe.

1.6. Jakie dowody należy przedłożyć dla poparcia wniosku?

Wniosek, na podstawie którego dochodzi się roszczenia, powinien zawierać właściwe dowody. Ich brak nie powoduje negatywnych skutków, gdyż dochodząc prawdy, sąd jest zobowiązany z urzędu rozszerzyć zbieranie dowodów na wszystkie fakty i środki dowodowe, które mają znaczenie dla podjęcia decyzji.

1.7. Czy pokrzywdzonemu jako ofierze czynu zabronionego przysługuje szczególna pomoc przy wykonaniu wyroku w stosunku do sprawcy, jeżeli sąd uzna roszczenia odszkodowawcze?

Nie.

Do góryDo góry

2. Odszkodowanie ze strony państwa lub instytucji publicznej

2.1. Czy można  dochodzić odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej?

Odszkodowanie można przyznać na podstawie Ustawy o odszkodowaniu dla ofiar przemocy (Gesetz über die Entschädigung für Opfer von Gewalttaten).

2.2. Czy powyższa możliwość dotyczy wyłącznie pokrzywdzonych, którzy padli ofiarą określonych czynów zabronionych?

Odszkodowanie zastrzeżone jest dla ofiar zamierzonej, niezgodnej z prawem napaści, a więc czynu z użyciem przemocy. Roszczenie może wnieść także ofiara czynna napaści, która doznała szkody wskutek napaści przy użyciu środków niebezpiecznych dla ogółu, na przykład wskutek zamachu z użyciem substancji wybuchowych, a także wskutek napaści na inną osobę lub obrony przed napaścią. Również wykorzystanie seksualne powoduje powstanie roszczenia odszkodowawczego.

Czyny zabronione, które nie stanowią czynnej napaści na cielesną integralność osoby, na przykład włamanie lub oszustwo, nie podlegają odszkodowaniu.

2.3. Czy powyższa możliwość dotyczy wyłącznie pokrzywdzonych, którzy ponieśli określone szkody?

Roszczenie odszkodowawcze jest warunkowane uszkodzeniem cielesnym lub psychicznym wskutek czynnej napaści. Miesięczne świadczenia rentowe przyznaje się wyłącznie w przypadku trwałej szkody polegającej na uszczerbku zdrowia. Szkody majątkowe nie podlegają odszkodowaniu.

Do góryDo góry

2.4. Czy bliscy krewni lub uprawnieni do alimentów mogą otrzymać odszkodowanie po zmarłych ofiarach czynów zabronionych?

Roszczenie odszkodowawcze przysługuje także małżonkowi/małżonce, dzieciom oraz w szczególnych sytuacjach rodzicom ofiary. Roszczenie odszkodowawcze przysługuje także rozwiedzionemu małżonkowi/małżonce oraz dziadkom, jeśli ofiara łożyła lub łożyłaby na ich utrzymanie.

2.5. Czy odszkodowanie ogranicza się do osób posiadających określone obywatelstwo lub miejsce zamieszkania w określonym kraju?

Roszczenie odszkodowawcze przysługuje obywatelom Niemiec oraz cudzoziemcom, którzy legalnie przebywają w Niemczech. Obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej oraz cudzoziemcy, którzy legalnie przebywają w Niemczech ponad trzy lata, mają prawo do świadczeń w pełnej wysokości. Cudzoziemcy, którzy legalnie przebywają w Niemczech krócej niż trzy lata, otrzymują świadczenia niezależne od dochodów, a w przypadku ostatecznego opuszczenia kraju – odprawę. Osobom odwiedzającym oraz turystom przysługuje jednorazowe świadczenie w przypadku ciężkiej szkody.

2.6. Czy ofiara może dochodzić odszkodowania w Państwie Członkowskim, jeśli czyn zabroniony popełniono w innym państwie?

Ustawa o odszkodowaniu dla ofiar przemocy powstała z myślą, że ofiary czynnych napaści mają prawo do roszczenia wyrównawczego w stosunku do państwa, które, pomimo wszelkich wysiłków, nie było w stanie ich ochronić. Odszkodowanie przyznaje się wyłącznie, jeśli do czynnej napaści doszło na terytorium obowiązywania wymienionej ustawy, jako że powyższa Ustawa o odszkodowaniu ofiar przemocy opiera się na zasadzie terytorialności.

Do góryDo góry

2.7. Czy należy złożyć doniesienie na policję?

Ofiara jest zobowiązana uczynić w miarę możliwości wszystko, aby wyjaśnić czyn i ścigać sprawcę, a dotyczy to przede wszystkim złożenia doniesienia we właściwym urzędzie (policja lub prokuratura). W sytuacjach szczególnych można jednakże zrezygnować z wymogu złożenia doniesienia (np. wykorzystanie seksualne, czyny zabronione w rodzinie).

2.8. Czy należy czekać na wyniki dochodzenia policyjnego lub postępowania karnego przed złożeniem wniosku o odszkodowanie?

Urzędy krajów związkowych właściwe do wykonania Ustawy o odszkodowaniu dla ofiar przemocy zobowiązane są, niezależnie od wyników dochodzeń policyjnych, prokuratorskich lub sądowych, podjąć własną decyzję dotyczącą wniosku o odszkodowanie dla ofiary. Stąd wniosek należy wnieść jak najszybciej po wydarzeniu powodującym szkodę, niezależnie od wszczęcia i przebiegu policyjnego lub prokuratorskiego postępowania przygotowawczego.

2.9. Czy, jeśli dojdzie do identyfikacji sprawcy czynu zabronionego, należy najpierw spróbować uzyskać odszkodowanie od sprawcy?

Roszczenie na podstawie Ustawy o odszkodowaniu ofiar przemocy, stanowiące część składową socjalnego prawa odszkodowawczego, istnieje niezależnie od ewentualnych roszczeń odszkodowawczych w stosunku do sprawcy. Jeśli sprawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności finansowej, roszczenia ofiary w stosunku do niego przechodzą na instytucję państwową w wysokości odszkodowania przyznanego zgodnie z przepisami Ustawy o odszkodowaniu ofiar.

Do góryDo góry

2.10. Czy można otrzymać odszkodowanie, jeśli sprawcy nie zidentyfikowano lub nie udowodniono mu winy? Jeśli tak, jakie dowody należy przedłożyć dla poparcia wniosku?

Przyznanie odszkodowania, jak opisano w pkt 2.8, jest zupełnie niezależne od osądzenia i ukarania sprawcy. Wnioskodawca jest zobowiązany, jak zawsze w prawie socjalnym, do udowodnienia wszystkich faktów uzasadniających roszczenie odszkodowawcze, a więc w szczególności do udowodnienia czynu z użyciem przemocy, którego ofiarą padł, oraz związanych z tym szkód na zdrowiu. W przypadkach, w których sprawca nie jest znany lub nie istnieją pozostałe środki dowodowe, wnioskodawca korzysta z daleko idących ulg w składaniu dowodów.

2.11. Czy składanie wniosku o odszkodowanie jest ograniczone terminowo?

Złożenie wniosku o odszkodowanie nie jest ograniczone terminowo. Świadczenia przyznawane są zasadniczo od miesiąca złożenia wniosku. Można je przyznać również za okres przed złożeniem wniosku, jeśli wniosek złożono w ciągu roku od popełnienia czynu.

2.12. Jakich szkód dotyczy powyższe uregulowanie?

Zgodnie z Ustawą o odszkodowaniu ofiar przemocy świadczenia przyznawane są w celu wyrównania zdrowotnych i gospodarczych skutków doznanych szkód. Szkody niematerialne nie podlegają odszkodowaniu.

2.13. W jaki sposób oblicza się odszkodowanie?

Ofiary przemocy otrzymują wszystkie środki opieki nad chorym konieczne do przywrócenia lub poprawy zdrowia (łącznie z np. środkami rehabilitacji zdrowotnej lub zawodowej, opieką, terapią psychologiczną itp.), świadczenia zapewniające utrzymania oraz trwałe świadczenia rentowe wyrównujące szkody zdrowotne i gospodarcze. Wysokość połączonych świadczeń rentowych zależy od rozmiaru danej szkody na zdrowiu oraz od utraty dochodów wynikającej z doznanej szkody.

Do góryDo góry

2.14. Czy istnieje maksymalna lub minimalna kwota odszkodowania?

Miesięczne świadczenia rentowe dla wyrównania szkód na zdrowiu zależą od zakresu szkody, wypłacane kwoty podlegają rocznej indeksacji. Najniższą możliwą miesięcznie wypłacaną kwotą jest 118 euro. Wszystkie dodatkowo uzyskane, pozostałe świadczenia rentowe w celu wyrównania skutków gospodarczych zależą od dochodów ofiary przemocy. Nie określono maksymalnych granic miesięcznego i pełnego odszkodowania.

2.15. Czy odszkodowanie, które ofiara otrzymała lub mogłaby otrzymać z powodu tej samej szkody z innych źródeł (na przykład ubezpieczenia), jest potrącane z odszkodowania od Skarbu Państwa?

Zaliczeniu podlegają wyłącznie świadczenia, które ofiara faktycznie otrzymuje za tą samą szkodę i które wypełniają ten sam cel.

2.16. Czy istnieją inne kryteria, które mogą wpływać na możliwość otrzymania odszkodowania lub na sposób obliczenia kwoty odszkodowania, jak na przykład zachowanie ofiary w związku z wydarzeniem, które jest powodem wystąpienia szkody?

Odszkodowania można odmówić, jeśli ofiara spowodowała (przyczyniła się do spowodowania) szkodę lub jeśli przyznanie świadczeń byłoby niesłuszne z innych powodów.

2.17. Czy można wypłacić zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, na jakich warunkach?

Niezwłocznie wypłaca się świadczenia związane z opieką nad chorym lub przejmuje się koszty tej opieki. Nie przewidziano zaliczek w przypadku świadczeń rentowych. Niemniej jednak wnioski o przyznanie odszkodowania ofierze są traktowane i rozstrzygane priorytetowo.

Do góryDo góry

2.18. Gdzie można otrzymać konieczne dokumenty lub dalsze informacje dotyczące złożenia wniosku? Czy istnieje informacja telefoniczna (tzw. hotline) lub strona internetowa dotycząca takich  przypadków?

Złożenie wniosku nie wymaga zasadniczo konkretnej formy. Dokumenty można otrzymać we właściwych urzędach ds. opieki w poszczególnych krajach związkowych, które udzielają także stosownych porad ofiarom przemocy. Pozostałych informacji można zasięgnąć m. in. w innych urzędach socjalnych, u ubezpieczycieli społecznych, w kasach chorych, ubezpieczalniach oraz na policji. Federalne Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej wyda bezpłatną broszurę na temat odszkodowania dla ofiar w Niemczech. Teksty ustaw oraz dalsze informacje na temat odszkodowania dla ofiar można przeczytać na stronie internetowej Federalnego Ministerstwa. Kraje związkowe właściwe do wykonania ustawy również wydają odpowiednie broszury informacyjne oraz udostępniają informacje na swoich stronach internetowych. Nie istnieje specjalna urzędowa infolinia dla ofiar przemocy, jednak w każdej chwili mogą one otrzymać pomoc pod ogólnodostępnym numerem ratunkowym policji.

2.19. Czy pokrzywdzony może uzyskać zwolnienie z kosztów procesowych w momencie złożenia wniosku?

Postępowanie administracyjne, w ramach którego rozpatruje się wniosek o odszkodowanie, jest bezpłatne. Także w sytuacji ewentualnych kolejnych postępowań przed właściwymi sądami do spraw socjalnych nie pobiera się kosztów sądowych.

2.20. Do kogo należy złożyć wniosek?

Wniosek o odszkodowanie dla ofiary jest rozpatrywany przez właściwe miejscowo urzędy ds. opieki w krajach związkowych. Wnioski można składać także w dowolnym urzędzie do spraw socjalnych.

2.21. Czy istnieją zrzeszenia pomocy ofiarom czynów zabronionych, które oferują dodatkową pomoc?

Istnieje wiele organizacji prywatnych, których zadaniem jest niesienie pomocy ofiarom przemocy. Są to zarówno zrzeszenia działające lokalnie, jak i o zasięgu krajowym.

Dalsze informacje

Ofiara przemocy może dochodzić od sprawcy odszkodowania finansowego, które obejmie także szkody niematerialne, w drodze postępowania prawnocywilnego oraz w ramach procesu karnego (tzw. proces adhezyjny).

« Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Informacje ogólne | Niemcy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 04-07-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania