Komisja Europejska > EJN > Odszkodowania dla ofiar przestępstw > Finlandia

Ostatnia aktualizacja: 17-07-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Finlandia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


Ostatnia aktualizacja patrz English - suomi - svenska
 

SPIS TRESCI

1. Uzyskiwanie rekompensaty w postaci odszkodowania od przestępcy 1.
1.1. Na jakich warunkach mogę wystąpić z roszczeniem o odszkodowanie w procesie przeciwko przestępcy (w postępowaniu karnym)? 1.1.
1.2. Na jakim etapie postępowania powinienem/-am wystąpić z roszczeniem? 1.2.
1.3. W jaki sposób powinienem/-am wystąpić z roszczeniem i do kogo? 1.3.
1.4. W jaki sposób powinienem/-am przedstawić roszczenie (wskazać całą kwotę i/lub podać poszczególne straty)? 1.4.
1.5. Czy mogę uzyskać pomoc prawną przed i/ lub w trakcie postępowania? 1.5.
1.6. Jakie dowody będą wymagane na poparcie roszczenia? 1.6.
1.7. Jeżeli sąd zasądzi na moją korzyść odszkodowanie, czy będę mógł/mogła skorzystać ze szczególnej pomocy jako ofiara przestępstwa w zakresie wykonania orzeczenia przeciwko przestępcy? 1.7.
2. Uzyskanie odszkodowania od państwa albo organu publicznego 2.
2.1. Czy możliwe jest uzyskanie odszkodowania od państwa lub organu publicznego? 2.1.
2.2. Czy możliwość ta jest ograniczona do ofiar pewnych rodzajów przestępstw? 2.2.
2.3. Czy możliwość ta jest ograniczona do ofiar, które poniosły pewnego rodzaju szkody? 2.3.
2.4. Czy odszkodowanie mogą otrzymać krewni lub osoby pozostające na utrzymaniu ofiar zmarłych w wyniku przestępstwa? 2.4.
2.5. Czy możliwość uzyskania odszkodowania jest ograniczona do osób określonej narodowości lub osób zamieszkujących w określonym kraju? 2.5.
2.6. Czy mogę ubiegać się o odszkodowanie od Finlandii, jeśli przestępstwo popełniono w innym państwie? Jeśli tak, to na jakich warunkach? 2.6.
2.7. Czy trzeba zgłosić przestępstwo policji? 2.7.
2.8. Czy trzeba poczekać na wynik dochodzenia policyjnego lub postępowania karnego przed złożeniem wniosku o odszkodowanie? 2.8.
2.9. Jeżeli zidentyfikowano przestępcę, czy trzeba najpierw spróbować uzyskać odszkodowanie od przestępcy? 2.9.
2.10. Jeżeli nie zidentyfikowano ani nie skazano przestępcy, czy można nadal kwalifikować się do uzyskania odszkodowania? Jeśli tak, jakie dowody należy przedstawić, by uwiarygodnić swój wniosek? 2.10.
2.11. Czy istnieje termin złożenia wniosku o odszkodowanie? 2.11.
2.12. Za jakie szkody mogę uzyskać odszkodowanie? 2.12.
2.13. W jaki sposób oblicza się odszkodowanie? 2.13.
2.14. Czy istnieje dolna i/lub górna granica kwoty odszkodowania, jaką można zasądzić? 2.14.
2.15. Czy odszkodowanie od państwa zostanie pomniejszone o odszkodowanie, które uzyskałem/-am lub mogę uzyskać, za te same szkody, ale z innych źródeł (np. ubezpieczenia)? 2.15.
2.16. Czy istnieją kryteria, które mogą wpłynąć na moje szanse uzyskania odszkodowania lub sposób obliczenia kwoty odszkodowania, np. moje zachowanie w związku ze zdarzeniem, które spowodowało szkodę? 2.16.
2.17. Czy mogę uzyskać zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, to na jakich warunkach? 2.17.
2.18.

Gdzie mogę otrzymać potrzebne formularze i dalsze informacje na temat sposobu składania wniosku?

Czy istnieje specjalny telefon zaufania lub strona internetowa, z której mógłbym/mogłabym skorzystać? 2.18.
2.19. Czy mogę uzyskać pomoc prawną przy składaniu wniosku? 2.19.
2.20. Gdzie należy wysłać wniosek? 2.20.
2.21. Czy istnieją jakieś organizacje wsparcia dla ofiar przestępstw, które mogą udzielić dalszej pomocy? 2.21.

 

1. Uzyskiwanie rekompensaty w postaci odszkodowania od przestępcy

1.1. Na jakich warunkach mogę wystąpić z roszczeniem o odszkodowanie w procesie przeciwko przestępcy (w postępowaniu karnym)?

Z roszczeniem o odszkodowanie można wystąpić w trakcie sporządzania oskarżenia. Roszczenie o odszkodowanie rozpatruje się zazwyczaj razem z oskarżeniem, chociaż może być rozpatrywane również w osobnym postępowaniu sądowym.

1.2. Na jakim etapie postępowania powinienem/-am wystąpić z roszczeniem?

O ile jest to możliwe, roszczenie należy wnieść podczas postępowania przygotowawczego. Na tym etapie policja ma obowiązek ustalić, czy strona poszkodowana ma jakieś roszczenia. Prokurator zazwyczaj jest zobowiązany, aby na wniosek strony poszkodowanej zgłosić roszczenie podczas wnoszenia oskarżenia. Obowiązek ten nie występuje jednak w sytuacjach, gdy roszczenie jest niejasne itp.

1.3. W jaki sposób powinienem/-am wystąpić z roszczeniem i do kogo?

Roszczenie należy wnieść na piśmie do prokuratora lub, jeżeli sprawa jest już rozpatrywana w sądzie, do sądu.

1.4. W jaki sposób powinienem/-am przedstawić roszczenie (wskazać całą kwotę i/lub podać poszczególne straty)?

Roszczenie odszkodowania powinno być możliwie szczegółowe. Należy podać rodzaj odniesionych obrażeń lub poniesionej szkody według ich rodzaju (np. szkoda majątkowa, uszczerbek na zdrowiu, koszty opieki medycznej itp.) oraz kwotę odszkodowania

Do góryDo góry

1.5. Czy mogę uzyskać pomoc prawną przed i/ lub w trakcie postępowania?

Tak, jeżeli zostaną spełnione warunki uzyskania publicznej pomocy prawnej. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, pomoc prawna może zostać przyznana zarówno na czas postępowania przygotowawczego jak i postępowania sądowego. Ponadto w sytuacjach gdy ofiara przestępstwa jest stroną poszkodowaną w wyniku przestępstwa na tle seksualnym (rozdział 20 kodeksu karnego) lub gdy sprawca przestępstwa jest osobą bliską ofierze, a sprawa dotyczy zabójstwa lub uszczerbku na zdrowiu, jak określono w rozdziale 21, sekcje 1-6 kodeksu karnego (np. usiłowanie zabójstwa lub napaść kwalifikowana), ofierze zawsze może zostać wyznaczony pełnomocnik opłacany ze środków publicznych.

1.6. Jakie dowody będą wymagane na poparcie roszczenia?

Każdy pisemny dowód dotyczący poniesionej szkody lub jej wysokości należy dołączyć do wniosku o odszkodowanie. Ważne jest, aby do wniosku dołączyć zaświadczenia lekarskie, rachunki itp. Sąd oceni adekwatność dowodów w każdym poszczególnym przypadku. Jeżeli dowody na wysokość poniesionej szkody nie są wystarczające, wówczas do sądu należy oszacowanie jej wielkości.

1.7. Jeżeli sąd zasądzi na moją korzyść odszkodowanie, czy będę mógł/mogła skorzystać ze szczególnej pomocy jako ofiara przestępstwa w zakresie wykonania orzeczenia przeciwko przestępcy?

Wniosek o wykonanie orzeczenia należy złożyć w urzędzie wykonawczym, gdzie zostanie udzielona pomoc w składaniu wniosku. Wniosek ten można również wysłać pocztą elektroniczną. Formularz wniosku jest dostępny (w języku fińskim) pod adresem http://www.oikeus.fi/6558.htm suomi (należy wybrać ’Ulosottoasiat’, ’Ulosottohakemus – Tuomiota tai päätöstä edellyttävät asiat’). Oprócz samego formularza do urzędu wykonawczego należy również wysłać orzeczenie sądu lub jego urzędowo potwierdzony odpis. Wniosek można złożyć od razu po wydaniu orzeczenia przez sąd w związku z czym nie trzebaczekać na uprawomocnienie się wyroku.

Do góryDo góry

2. Uzyskanie odszkodowania od państwa albo organu publicznego

2.1. Czy możliwe jest uzyskanie odszkodowania od państwa lub organu publicznego?

Tak, wnioski są kierowane do Skarbu Państwa.

2.2. Czy możliwość ta jest ograniczona do ofiar pewnych rodzajów przestępstw?

W zasadzie jedynym wymogiem jest, aby obrażenia lub szkoda zostały wyrządzone w wyniku popełnienia przestępstwa karnego. Jednakże nie wypłaca się odszkodowania za wypadki samochodowe. Wypadek samochodowy oznacza uszczerbek na zdrowiu lub szkodę majątkową wyrządzone w wyniku używania pojazdu silnikowego w ruchu drogowym. Z kolei odszkodowanie za straty moralne jest wypłacane jedynie w przypadku, gdy ich przyczyną jest przestępstwo przeciwko wolności osobistej lub przestępstwo na tle seksualnym.

2.3. Czy możliwość ta jest ograniczona do ofiar, które poniosły pewnego rodzaju szkody?

Nie zawsze. W sekcji 2.12 wymienione są rodzaje obrażeń lub szkód, za które w Finlandii można uzyskać odszkodowanie.

2.4. Czy odszkodowanie mogą otrzymać krewni lub osoby pozostające na utrzymaniu ofiar zmarłych w wyniku przestępstwa?

Osoby szczególnie bliskie osobie zmarłej są uprawnione do odszkodowania za straty moralne. Na przykład związki pomiędzy małżonkami oraz pomiędzy nieletnim a rodzicem są zazwyczaj uważane za szczególnie bliskie.

Do góryDo góry

Jeżeli osoba zmarła płaciła alimenty to osoba uprawniona do świadczeń alimentacyjnych lub świadczeń na utrzymanie dziecka otrzyma odszkodowanie. Odszkodowanie odpowiada wówczas kwocie, jaką osoba ta prawdopodobnie otrzymywałaby od osoby zmarłej. Emerytury i renty przyznawane w ramach różnych ustaw o emeryturach i rentach będą odliczane od kwoty odszkodowania, jaka zostanie wypłacona osobie uprawnionej do świadczeń alimentacyjnych.

Ponadto kwota odszkodowania w rozsądnej wysokości może zostać wypłacona w celu pokrycia kosztów pogrzebu.

2.5. Czy możliwość uzyskania odszkodowania jest ograniczona do osób określonej narodowości lub osób zamieszkujących w określonym kraju?

Zasadniczo odszkodowanie jest wypłacane za przestępstwa popełnione w Finlandii w związku z czym narodowość osoby uprawnionej do odszkodowania nie jest istotna. Finlandia nie wypłaca jednak odszkodowania bez szczególnego powodu, jeżeli w chwili popełnienia przestępstwa zarówno sprawca, jak i ofiara przestępstwa pozostawali w Finlandii tymczasowo i przez krótki czasu.

2.6. Czy mogę ubiegać się o odszkodowanie od Finlandii, jeśli przestępstwo popełniono w innym państwie? Jeśli tak, to na jakich warunkach?

Jeżeli przestępstwo popełniono poza granicami Finlandii, odszkodowania można się domagać jedynie za poniesiony uszczerbek na zdrowiu i pod warunkiem spełnienia określonych warunków.

Jednym z wymogów jest, aby w chwili popełnienia przestępstwa ofiara mieszkała na stałe w Finlandii. Jeżeli ofiara przestępstwa przebywała poza granicami Finlandii, jej pobyt tam musiał być umotywowany pracą, nauką lub inną porównywalną przyczyną, aby uprawnić ją do odszkodowania. Odszkodowanie uznaniowe może zostać wypłacone również w innych przypadkach, jeżeli zostaną one uznane za uzasadnione.

Do góryDo góry

2.7. Czy trzeba zgłosić przestępstwo policji?

Nie. Jednak jeżeli przestępstwo nie zostało zgłoszone policji, która nie została o tym powiadomiona w inny sposób, to muszą zaistnieć szczególne powody, aby odszkodowanie zostało wypłacone.

2.8. Czy trzeba poczekać na wynik dochodzenia policyjnego lub postępowania karnego przed złożeniem wniosku o odszkodowanie?

Wniosek o odszkodowanie może zostać złożony wcześniej. Jednak Skarb Państwa zazwyczaj czeka do czasu wydania orzeczenia przez sąd pierwszej instancji dotyczącego prawa osoby wnioskującej do otrzymania odszkodowania od osoby, która spowodowała uszczerbek na zdrowiu lub szkodę, lub do czasu podjęcia decyzji o niewnoszeniu oskarżenia wobec przestępcy. Skarb Państwa może podjąć decyzję w tej sprawie jeżeli wobec przestępcy nie zostanie wniesione oskarżenie w terminie sześciu miesięcy od czasu poinformowania policji o popełnieniu przestępstwa.

2.9. Jeżeli zidentyfikowano przestępcę, czy trzeba najpierw spróbować uzyskać odszkodowanie od przestępcy?

Nie.

2.10. Jeżeli nie zidentyfikowano ani nie skazano przestępcy, czy można nadal kwalifikować się do uzyskania odszkodowania? Jeśli tak, jakie dowody należy przedstawić, by uwiarygodnić swój wniosek?

Nadal można ubiegać się o odszkodowanie (zob. sekcje 2.7 i 2.8). Dowody muszą wykazywać, że uszczerbek na zdrowiu lub szkoda zostały wyrządzone czynem przestępczym. Akta postępowania przygotowawczego przeprowadzonego przez policję lub wyrok są zazwyczaj dołączane jako dowód. W razie ich braku należy dostarczyć inne wiarygodne dowody. Ważne jest ustalenie czy fakty dotyczące popełnienia przestępstwa mogą być uważane za wiarygodne.

Do góryDo góry

2.11. Czy istnieje termin złożenia wniosku o odszkodowanie?

O odszkodowanie należy ubiegać się pisemnie w terminie dziesięciu lat od chwili popełnienia przestępstwa. Jeżeli zaistnieją szczególne powody, Skarb Państwa może rozpatrzyć również wnioski złożone po upływie tego terminu.

2.12. Za jakie szkody mogę uzyskać odszkodowanie?

W Finlandii odszkodowanie może zostać wypłacone ze środków publicznych w następujących przypadkach:

  1. uszczerbek na zdrowiu
    • koszty opieki medycznej oraz inne koszty związane z odniesionymi obrażeniami
    • ból i cierpienie
    • straty moralne porównywalne z bólem i cierpieniem pod warunkiem, że jest to zaburzenie psychiczne, które może zostać medycznie stwierdzone
    • trwałe inwalidztwo lub upośledzenie oraz trwałe uszkodzenie skóry – utrata dochodów
    • uszkodzone ubrania oraz przedmioty codziennego użytku, okulary i protezy dentystyczne
    • straty moralne (zob. ograniczenia w sekcji 2.2)
  2. szkoda majątkowa
    • odszkodowanie może zostać przyznane pod warunkiem, że szkoda została wyrządzona przez osobę, która przebywała w zakładzie psychiatrycznym lub w inny sposób była pozbawiona wolności. W niektórych sytuacjach odszkodowanie za szkodę majątkową może również zostać przyznane uznaniowo.
  3. koszty sądowe jeżeli sprawa była rozpatrywana przez sąd, a wnioskujący otrzymuje również inne odszkodowanie ze środków publicznych
  4. rozsądne koszty pogrzebu.

2.13. W jaki sposób oblicza się odszkodowanie?

Nie ma przepisów określających sposób obliczania wysokości odszkodowania. Dlatego też Skarb Państwa oszacowuje wysokość odszkodowania według jednolitych kryteriów, przy uwzględnieniu szczególnego charakteru każdej sprawy. Skarb Państwa stosuje orientacyjne tabele jedynie do odszkodowań z tytułu bólu i cierpienia oraz trwałego inwalidztwa, upośledzenia i uszkodzenia skóry. W tych tabelach wysokość odszkodowania jest uzależniona od stopnia doznanego uszczerbku na zdrowiu, tj. okresu niepełnosprawności, czasu trwania hospitalizacji, zakresu leczenia itp. Określając wysokość odszkodowania Skarb Państwa nie jest związany orzeczeniem sądu dotyczącym odszkodowania.

Do góryDo góry

2.14. Czy istnieje dolna i/lub górna granica kwoty odszkodowania, jaką można zasądzić?

Ogólnym ograniczeniem jest, aby odszkodowanie nie było wypłacane jeżeli jest ono niższe niż 34 EUR.

Maksymalne kwoty ustanowione w obowiązującym prawie fińskim (dla przestępstw popełnionych po 1 stycznia 2003 r.) są następujące:

  • z tytułu utraty dochodów i świadczeń alimentacyjnych - 125 EUR/dzień
  • z tytułu utraty świadczeń alimentacyjnych - kwota ustalona za porozumieniem stron lub orzeczeniem sądu
  • z tytułu odszkodowania wypłacanego osobie szczególnie bliskiej zmarłemu – 3 700 EUR
  • z tytułu uszczerbku na zdrowiu poniesionego w wyniku jednego zdarzenia - nie więcej niż 51 000 EUR całościowej kwoty odszkodowania
  • za szkodę majątkową – 5 500 EUR.

2.15. Czy odszkodowanie od państwa zostanie pomniejszone o odszkodowanie, które uzyskałem/-am lub mogę uzyskać, za te same szkody, ale z innych źródeł (np. ubezpieczenia)?

Tak. Kwoty przyznane na mocy innych przepisów osobom, które poniosły uszczerbek na zdrowiu lub szkodę są odliczane od odszkodowania udzielanego przez państwo. Ponadto odliczane jest również odszkodowanie otrzymywane z polisy ubezpieczeniowej. Odszkodowanie wypłacane przez sprawcę przestępstwa jest odliczane tylko w wysokości, w jakiej rzeczywiście zostało wypłacone.

2.16. Czy istnieją kryteria, które mogą wpłynąć na moje szanse uzyskania odszkodowania lub sposób obliczenia kwoty odszkodowania, np. moje zachowanie w związku ze zdarzeniem, które spowodowało szkodę?

Wysokość odszkodowania wypłacanego ze środków publicznych może zostać zmieniona, jeżeli osoba, która poniosła uszczerbek na zdrowiu lub szkodę, w pewnym stopniu się do tego przyczyniła. Ma to również miejsce w przypadku, gdy do zaistnienia uszczerbku na zdrowiu lub szkody przyczyniła się inna okoliczność, niezależna od czynu, który je spowodował.

Do góryDo góry

W odniesieniu do szkody majątkowej odszkodowanie nie jest wypłacane bez szczególnego powodu jeżeli:

  • osoba, która poniosła szkodę bez ważnego powodu nie podjęła zwyczajowych środków ostrożności lub nie ubezpieczyła mienia
  • przestępca i osoba, która poniosła szkodę, w chwili popełnienia przestępstwa mieszkały razem w jednym gospodarstwie domowym.

2.17. Czy mogę uzyskać zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, to na jakich warunkach?

Zaliczka może zostać wypłacona, jeżeli wydanie orzeczenia dotyczącego odszkodowania zostało przełożone, a wnioskujący jest do niego w sposób oczywisty uprawniony.

2.18.

Gdzie mogę otrzymać potrzebne formularze i dalsze informacje na temat sposobu składania wniosku?

Czy istnieje specjalny telefon zaufania lub strona internetowa, z której mógłbym/mogłabym skorzystać?

Skarb Państwa może dostarczyć dalszych informacji (zob. sekcja 2.20).

2.19. Czy mogę uzyskać pomoc prawną przy składaniu wniosku?

Można złożyć wniosek samodzielnie, a w razie trudności Skarb Państwa może udzielić pomocy. Koszty pomocy prawnej zostaną w rozsądnym stopniu pokryte ze środków publicznych, jeżeli wnioskującemu zostało przyznane bezpłatne postępowanie sądowe. Kompensacja rozsądnych kosztów związanych ze złożeniem wniosku może zostać wypłacona, jeżeli sprawa nie była rozpatrywana przez sąd, ale wnioskujący spełnia kryteria zwolnienia z kosztów procesowych.

Do góryDo góry

2.20. Gdzie należy wysłać wniosek?

Valtiokonttori (Skarb Państwa)

Sörnäisten Rantatie 13

P.O. BOX  68

FIN-00531 Helsinki, FINLANDIA

tel. +358 9 77 251

faks +358 9 772 5334

www.valtiokonttori.fi English - suomi - svenska

www.statetreasury.fi English - suomi - svenska

2.21. Czy istnieją jakieś organizacje wsparcia dla ofiar przestępstw, które mogą udzielić dalszej pomocy?

  • Rikosuhripäivystys (Wsparcie dla ofiar przestepstw w Finlandii) English - suomi - svenska
    tel. +358 203-1611
  • Raiskauskriisikeskus Tukinainen (Osrodek Kryzysowy Tukinainen dla Ofiar Gwaltu) Englishsuomi - svenska
    tel. +358 800-97895
  • Broszura „If you become a victim of a crime” („Jesli padles ofiara przestepstwa”) na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwosci: Englishsuomi - svenska

« Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Informacje ogólne | Finlandia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 17-07-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania