Komisja Europejska > EJN > Odszkodowania dla ofiar przestępstw > Czechy

Ostatnia aktualizacja: 17-10-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Czechy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Odszkodowanie od sprawcy przestępstwa 1.
1.1. W jakich okolicznościach można wnieść roszczenie o odszkodowanie w postępowaniu przeciwko sprawcy przestępstwa (postępowanie karne)? 1.1.
1.2. Na jakim etapie postępowania należy dochodzić roszczenia? 1.2.
1.3. Gdzie i w jaki sposób należy dochodzić roszczenia? 1.3.
1.4. W jaki sposób należy przedłożyć roszczenie (wskazać łączną kwotę i/lub określić wysokość poszczególnych strat)? 1.4.
1.5. Czy można uzyskać pomoc prawną przed rozpoczęciem postępowania i/lub w jego toku? 1.5.
1.6. Jakie dowody na poparcie roszczenia należy przedstawić? 1.6.
1.7. Czy w sytuacji, gdy sąd uzna roszczenia odszkodowawcze, poszkodowanemu jako ofierze przestępstwa przysługuje szczególna pomoc przy wykonaniu wyroku wobec sprawcy? 1.7.
2. Odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej 2.
2.1. Czy można otrzymać odszkodowanie od państwa lub organu publicznego? 2.1.
2.2. Czy takie odszkodowanie przysługuje tylko ofiarom określonych przestępstw? 2.2.
2.3. Czy takie odszkodowanie przysługuje wyłącznie osobom, które doznały określonych szkód? 2.3.
2.4. Czy w przypadku śmierci ofiary odszkodowanie przysługuje także krewnym lub osobom pozostającym na jej utrzymaniu? 2.4.
2.5. Czy odszkodowanie przysługuje tylko obywatelom określonych państw lub osobom zamieszkującym w określonych państwach? 2.5.
2.6. Czy można ubiegać się o odszkodowanie w Republice Czeskiej, jeśli przestępstwo popełniono poza jej terytorium? Jeżeli tak, w jakich okolicznościach? 2.6.
2.7. Czy trzeba złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na policji? 2.7.
2.8. Czy przed złożeniem wniosku o odszkodowanie należy poczekać na wynik dochodzenia, śledztwa lub zakończenie postępowania karnego? 2.8.
2.9. Czy odszkodowania należy najpierw dochodzić w stosunku do sprawcy szkody, jeśli został ustalony? 2.9.
2.10. Czy możliwe jest uzyskanie odszkodowania, nawet jeśli sprawca nie został ustalony lub nie został skazany? Jeżeli tak, jakie dowody należy przedstawić na poparcie wniosku? 2.10.
2.11. Czy określono termin złożenia wniosku o odszkodowanie? 2.11.
2.12. Za jakie szkody można uzyskać odszkodowanie? 2.12.
2.13. W jaki sposób oblicza się wysokość odszkodowania? 2.13.
2.14. Czy istnieje dolna lub górna granica wysokości odszkodowania, jakie można przyznać? 2.14.
2.15. Czy odszkodowanie od państwa zostanie pomniejszone o odszkodowanie, które uzyskano lub które zostanie uzyskane za te same szkody z innych źródeł (np. ubezpieczenie)? 2.15.
2.16. Czy istnieją inne kryteria, które mogą wpłynąć na szanse uzyskania odszkodowania lub sposób jego obliczenia, np. zachowanie ofiary w związku ze zdarzeniem, które spowodowało szkodę? 2.16.
2.17. Czy można uzyskać zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, to na jakich warunkach? 2.17.
2.18. Gdzie można otrzymać potrzebne formularze i dalsze informacje na temat sposobu składania wniosku? Czy istnieje specjalny telefoniczny numer informacyjny lub strona internetowa, z których można skorzystać? 2.18.
2.19. Czy można uzyskać pomoc prawną przy składaniu wniosku? 2.19.
2.20. Gdzie należy wysłać wniosek? 2.20.
2.21. Czy istnieją organizacje wsparcia dla ofiar przestępstw, które mogą udzielić dalszej pomocy? 2.21.

 

1. Odszkodowanie od sprawcy przestępstwa

1.1. W jakich okolicznościach można wnieść roszczenie o odszkodowanie w postępowaniu przeciwko sprawcy przestępstwa (postępowanie karne)?

Powodem w postępowaniu karnym jest ten, kto wskutek popełnionego przestępstwa doznał uszkodzenia ciała, odniósł szkodę na mieniu, szkodę niemajątkową lub inną stratę dającą się wyrazić w postaci wartości pieniężnej. Roszczenie o odszkodowanie przeciwko sprawcy w postępowaniu karnym należy wnieść najpóźniej w toku postępowania dowodowego. W roszczeniu trzeba określić podstawę i wysokość roszczenia o odszkodowanie.

1.2. Na jakim etapie postępowania należy dochodzić roszczenia?

Roszczenia o odszkodowanie można dochodzić w dowolnym momencie po wszczęciu postępowania karnego (np. na etapie postępowania przygotowawczego), aż do zakończenia postępowania dowodowego.

1.3. Gdzie i w jaki sposób należy dochodzić roszczenia?

Ustawa nie przewiduje konkretnej formy dla wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie. Jednakże wskazane jest złożenie wniosku w formie pisemnej, z opisem okoliczności wystąpienia szkody, podaniem wartości szkody majątkowej oraz propozycją powoda dotyczącą sądowego rozstrzygnięcia o sposobie naprawienia przez oskarżonego szkody wyrządzonej wskutek przestępstwa. Ponadto roszczenie o odszkodowanie można wnieść do organów egzekwowania prawa (podczas przesłuchania powoda przez policję).

Do góryDo góry

Roszczenie o odszkodowanie wnosi się do właściwego organu egzekwowania prawa, tj. sądu, prokuratora lub policji, zależnie od etapu postępowania karnego. Roszczenie odszkodowawcze należy wnieść w taki sposób i w takiej formie, aby nie było żadnych wątpliwości co do charakteru tego roszczenia. Roszczenie musi być skierowane przeciwko konkretnej osobie – poszanowanie tej zasady jest szczególnie ważne we wspólnym postępowaniu przeciwko kilku oskarżonym o popełnienie przestępstwa.

Roszczenie odszkodowawcze w postępowaniu karnym jest formą rekompensaty dla ofiar przestępstw. Poszkodowani mogą dochodzić odszkodowania także w procesie cywilnym, nawet jeżeli nie wystąpili z takim roszczeniem w postępowaniu karnym.

1.4. W jaki sposób należy przedłożyć roszczenie (wskazać łączną kwotę i/lub określić wysokość poszczególnych strat)?

Kwota roszczenia powinna być dokładna, łączna, z rozbiciem na wartości poszczególnych strat. Jeżeli jest to niemożliwe (np. powód nie jest jeszcze w stanie podać dokładnej wartości szkody, gdyż wciąż nie pracuje z powodu niezdolności do pracy oraz pobiera świadczenie chorobowe), należy podać minimalną wysokość roszczenia. Kwota roszczenia może następnie ulec zmianie w dowolnym momencie w toku postępowania, do momentu gdy sąd uda się na naradę w celu ustalenia orzeczenia. Orzekając o odszkodowaniu, sąd jest związany roszczeniem powoda, tzn. nie może orzec odszkodowania przekraczającego kwotę roszczenia. Oznacza to, że kiedy wyjdzie na jaw, iż szkoda jest większa, niż początkowo twierdził poszkodowany, to do niego należy zmiana i uzupełnienie powództwa.

Do góryDo góry

1.5. Czy można uzyskać pomoc prawną przed rozpoczęciem postępowania i/lub w jego toku?

Poszkodowany w postępowaniu karnym może być reprezentowany przez adwokata, umocowanego do dochodzenia roszczeń w imieniu powoda, składania wniosków, proponowania środków zabezpieczających i działania jako strona czynności, do których uprawniony jest powód. Jeżeli powód dochodzący roszczeń odszkodowawczych wykaże, że nie stać go na pokrycie kosztów adwokata, może zwrócić się do sądu o wyznaczenie obrońcy z urzędu, który udzieli mu pomocy prawnej nieodpłatnie lub po obniżonej stawce opłaty.

1.6. Jakie dowody na poparcie roszczenia należy przedstawić?

Po wniesieniu roszczenia o odszkodowanie należy przedstawić wszelkie dowody potwierdzające wysokość poniesionej straty. Jeśli np. szkoda wynikła na konkretnej rzeczy wskutek popełnionego przestępstwa oraz musiała być naprawiona, należy przedłożyć dowód potwierdzający koszt naprawy. Jeżeli poszkodowany doznał uszkodzenia ciała i wskutek tego jest na zwolnieniu lekarskim, powinien przedłożyć dowody potwierdzające wysokość pobieranego świadczenia chorobowego oraz wysokość zarobków w okresie przed urazem w celu określenia dokładnej wartości poniesionej szkody, wyrażonej jako różnica między świadczeniem chorobowym a uprzednim wynagrodzeniem.

1.7. Czy w sytuacji, gdy sąd uzna roszczenia odszkodowawcze, poszkodowanemu jako ofierze przestępstwa przysługuje szczególna pomoc przy wykonaniu wyroku wobec sprawcy?

W Republice Czeskiej osobom występującym z powództwem nie przysługuje żadna szczególna pomoc w wykonaniu wyroku wobec sprawcy. Osoby, których nie stać na pomoc prawną, mogą zwrócić się do Czeskiej Izby Adwokackiej o wyznaczenie adwokata. Adwokat wyznaczony przez Izbę jest obowiązany do świadczenia usług prawnych na warunkach określonych przy wyznaczeniu. W praktyce Izba zwykle określa, że usługi prawne mają być świadczone nieodpłatnie, jedynie za pokryciem różnych wydatków. Jeśli okaże się, że status materialny wnioskodawcy nie uprawnia go do darmowej pomocy prawnej, wyznaczonemu adwokatowi przysługuje wynagrodzenie według obowiązujących stawek opłat adwokackich.

Do góryDo góry

2. Odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej

2.1. Czy można otrzymać odszkodowanie od państwa lub organu publicznego?

Tak. Na mocy ustawy nr 209/1997 państwo przyznaje pomoc finansową ofiarom przestępstw na warunkach określonych w tej ustawie.

2.2. Czy takie odszkodowanie przysługuje tylko ofiarom określonych przestępstw?

Tak. Taka pomoc finansowa przysługuje tylko tym ofiarom przestępstw, które odniosły uszkodzenia ciała.

2.3. Czy takie odszkodowanie przysługuje wyłącznie osobom, które doznały określonych szkód?

Pomoc finansowa przysługuje ofiarom przestępstw, które odniosły uszkodzenia ciała wskutek przestępstwa. Jednakże pomoc finansowa należy się tylko w razie uzyskania co najmniej 100 punktów w skali punktacji używanej do oceny dotkliwości obrażeń. Pomoc finansowa przysługuje także osobom, które pozostawały na utrzymaniu ofiary przestępstwa zmarłej wskutek odniesionych urazów.

2.4. Czy w przypadku śmierci ofiary odszkodowanie przysługuje także krewnym lub osobom pozostającym na jej utrzymaniu?

Patrz odpowiedź powyżej.

2.5. Czy odszkodowanie przysługuje tylko obywatelom określonych państw lub osobom zamieszkującym w określonych państwach?

Państwo przyznaje pomoc finansową dla ofiar przestępstw obywatelom czeskim i bezpaństwowcom z prawem stałego lub długoterminowego pobytu na terytorium Republiki Czeskiej. Obywatele państw obcych mogą ubiegać się o pomoc na podstawie traktatu międzynarodowego obowiązującego na obszarze Republiki Czeskiej. Republika Czeska jest stroną Europejskiej Konwencji o kompensacji dla ofiar przestępstw z użyciem przemocy, podpisanej w dniu 24 listopada 1983 r. w Strasburgu. W tym względzie warto przytoczyć dyrektywę wspólnotową odnoszącą się do odszkodowań dla ofiar przestępstw, która ustanawia obowiązek państwa członkowskiego do wypłaty kompensaty osobom zamieszkałym na stałe w innym państwie członkowskim UE, które stały się ofiarami przestępstwa popełnionego na terytorium tego pierwszego państwa. Republika Czeska dokona transpozycji tej dyrektywy do prawa krajowego i wtedy pomoc finansowa będzie przysługiwać także osobom zamieszkałym na stałe w państwie członkowskim UE.

Do góryDo góry

2.6. Czy można ubiegać się o odszkodowanie w Republice Czeskiej, jeśli przestępstwo popełniono poza jej terytorium? Jeżeli tak, w jakich okolicznościach?

Jak wspomniano wyżej, pomoc finansowa od państwa przysługuje obywatelom czeskim. Ustawa nie precyzuje, czy popełnienie przestępstwa na terytorium Republiki Czeskiej stanowi warunek ubiegania się o pomoc przez ofiarę. Stąd nasuwa się wniosek, że pomoc finansowa przysługuje obywatelom czeskim niezależnie od miejsca popełnienia przestępstwa.

2.7. Czy trzeba złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na policji?

Tak, złożenie w porę zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa jest jednym z warunków uzyskania pomocy finansowej. Zgodnie z ustawą o pomocy finansowej państwo nie udziela pomocy finansowej, jeżeli ofiara nie złoży bezzwłocznie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, w związku z którym dochodzi odszkodowania.

2.8. Czy przed złożeniem wniosku o odszkodowanie należy poczekać na wynik dochodzenia, śledztwa lub zakończenie postępowania karnego?

Ofiara może uzyskać pomoc finansową, jeżeli sprawca zostaje skazany za przestępstwo, w wyniku którego doszło do uszkodzenia ciała lub jeżeli sprawca zostaje zwolniony z zarzutu, gdyż jest niezdolny, by stanąć przed sądem. Jednakże w pewnych okolicznościach nie trzeba oczekiwać na rozstrzygnięcie (np. kiedy sprawca jest nieznany lub nie można mu przedstawić zarzutu), jeśli tylko wynik śledztwa lub dochodzenia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że skutkiem popełnionego przestępstwa było uszkodzenie ciała ofiary.

Do góryDo góry

2.9. Czy odszkodowania należy najpierw dochodzić w stosunku do sprawcy szkody, jeśli został ustalony?

Mimo że taki obowiązek nie jest wprost zapisany w ustawie, to można stwierdzić jego istnienie na podstawie wykładni przepisów, w myśl których od ofiary oczekuje się czynnego dochodzenia odszkodowania od sprawcy. Stąd też pomoc finansowa może zostać przyznana w części lub nieprzyznana wcale, zależnie od położenia społecznego ofiary oraz tego, czy ofiara wyczerpała wszystkie przysługujące jej środki prawne dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przeciwko sprawcy lub innej osobie odpowiedzialnej za szkodę.

2.10. Czy możliwe jest uzyskanie odszkodowania, nawet jeśli sprawca nie został ustalony lub nie został skazany? Jeżeli tak, jakie dowody należy przedstawić na poparcie wniosku?

Rozpoznanie lub skazanie sprawcy nie jest warunkiem uprawnienia do odszkodowania - patrz odpowiedź na pytanie 2.8. W takich przypadkach należy stwierdzić, czy popełnione przestępstwo skutkowało uszkodzeniem ciała ofiary. Można to okreslić na podstawie ustaleń organów scigania lub dowodów przedstawionych przez ofiarę.

2.11. Czy określono termin złożenia wniosku o odszkodowanie?

Wniosek o odszkodowanie należy złożyć w ciągu roku od dnia, w którym ofiara powzięła wiadomość o szkodzie spowodowanej popełnieniem przestępstwa, inaczej wygasa prawo do odszkodowania.

2.12. Za jakie szkody można uzyskać odszkodowanie?

Państwo przewiduje pomoc finansową dla ofiar, które doznały uszkodzenia ciała na skutek przestępstwa. W bardziej szczegółowym ujęciu jest to pokrycie wykazanej utraty zarobków i kosztów leczenia; w razie śmierci ofiary osobom najbliższym przysługuje odszkodowanie na pokrycie wykazanych kosztów pogrzebu i kosztów utrzymania.

Do góryDo góry

2.13. W jaki sposób oblicza się wysokość odszkodowania?

Pomoc finansową przyznaje się w jednorazowo w kwocie 25 000 CZK lub w wysokości wykazanej utraty zarobków, kosztów leczenia, kosztów pogrzebu i kosztów utrzymania. Kwoty uzyskane przez ofiarę tytułem odszkodowania z innych źródeł odlicza się od tej sumy.

2.14. Czy istnieje dolna lub górna granica wysokości odszkodowania, jakie można przyznać?

Państwowa pomoc finansowa nie może być wyższa niż 150 000 CZK. Dolnej granicy nie ustalono.

2.15. Czy odszkodowanie od państwa zostanie pomniejszone o odszkodowanie, które uzyskano lub które zostanie uzyskane za te same szkody z innych źródeł (np. ubezpieczenie)?

Pomoc finansową przyznaje się w wysokości wykazanej utraty zarobków, kosztów leczenia, kosztów pogrzebu i kosztów utrzymania, pomniejszonej o łączną wartość uzyskanych przez ofiarę odszkodowań z innych źródeł (np. od zakładu ubezpieczeń).

2.16. Czy istnieją inne kryteria, które mogą wpłynąć na szanse uzyskania odszkodowania lub sposób jego obliczenia, np. zachowanie ofiary w związku ze zdarzeniem, które spowodowało szkodę?

Tak, zachowanie ofiary z związku z przestępstwem jest brane pod rozwagę przy zasądzaniu pomocy finansowej oraz wpływa na jej wysokość. Spośród innych czynników można wskazać zakres, w jakim ofiara odpowiada za powstałą szkodę, czy ofiara zgodziła się z postawieniem sprawcy w stan oskarżenia, czy też odmówiła składania zeznań jako świadek w procesie karnym.

Do góryDo góry

2.17. Czy można uzyskać zaliczkę na poczet odszkodowania? Jeśli tak, to na jakich warunkach?

Prawo czeskie nie przewiduje wypłaty zaliczek na poczet pomocy finansowej. Jednakże ustawa przewiduje względnie krótki (trzymiesięczny) termin złożenia wniosku o pomoc finansową. W pewnym sensie jednorazową kwotę 25 000 CZK, która może zostać przyznana po spełnieniu określonych w ustawie warunków pomocy finansowej, można rozumieć jako zaliczkę; sumę tę otrzymuje się najpierw, a następnie, jeżeli da się wykazać rzeczywistą wysokość poniesionej szkody w ustalonym terminie, wypłacana jest różnica.

2.18. Gdzie można otrzymać potrzebne formularze i dalsze informacje na temat sposobu składania wniosku? Czy istnieje specjalny telefoniczny numer informacyjny lub strona internetowa, z których można skorzystać?

Wszystkie organy egzekwowania prawa (policja, prokuratura, sędziowie) są obowiązane do powiadomienia ofiary o warunkach uzyskania pomocy finansowej. Potrzebne formularze i inne informacje na temat składania wniosków o pomoc finansową udostępnia Ministerstwo Sprawiedliwości Republiki Czeskiej.

2.19. Czy można uzyskać pomoc prawną przy składaniu wniosku?

Ofiara nie potrzebuje zastępstwa prawnego do złożenia wniosku o pomoc finansową. Jednakże ofiara może zatrudnić zastępcę prawnego na własny koszt. Również w tym przypadku osoby, których nie stać na pomoc prawną, mogą zwrócić się do Izby Adwokackiej o wyznaczenie adwokata.

2.20. Gdzie należy wysłać wniosek?

Wnioski o pomoc finansową należy kierować do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Czeskiej, Vyšehradská 16, 128 00 Praha 2.

2.21. Czy istnieją organizacje wsparcia dla ofiar przestępstw, które mogą udzielić dalszej pomocy?

Biały Krąg Bezpieczeństwa [Bílý kruh bezpečí] jest organizacją nienastawioną na zysk, udzielającą pomocy ofiarom przestępstw. Organizacja oferuje w szczególnosci doradztwo prawne i konsultacje z psychologiem, w tym informowanie o możliwosci uzyskania odszkodowania od sprawcy lub od państwa. Więcej informacji znajduje się na stronie http://www.bkb.cz ceština - English.

Dalsze informacje

  • Sekcja „odszkodowania” ceština - English na stronie Ministerstwa Sprawiedliwosci Republiki Czeskiej.

« Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Informacje ogólne | Czechy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 17-10-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania