Komisja Europejska > EJN > Prawo właściwe > Polska

Ostatnia aktualizacja: 14-05-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Prawo właściwe - Polska

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

I. Źródła prawa I.
I.1. Prawo wewnętrzne I.1.
I.2. Obowiązujące wielostronne umowy międzynarodowe. I.2.
I.3. Zasadnicze umowy dwustronne I.3.
II. Stosowanie reguł kolizyjnych II.
II.1. Obowiązek stosowania przez sąd prawa prywatnego międzynarodowego II.1.
II.2. Odesłanie (renvoi) II.2.
II.3. Tzw. konflikt ruchomy (le conflit mobile) II.3.
II.4. Klauzula międzynarodowego porządku publicznego (ordre public) oraz przepisy wymuszające swoje zastosowanie (overriding mandatory rules) II.4.
II.5. Dowód prawa obcego II.5.
III. Przepisy kolizyjne III.
III.1. Zobowiązania umowne III.1.
III.2. Zobowiązania pozaumowne III.2.
III.3. Statut osobowy - osoby fizyczne i prawne III.3.
III.4. Pochodzenia dziecka, w tym przysposobienie III.4.
III.5. Małżeństwo, pary żyjące bez związku małżeńskiego, partnerstwo, rozwód, separacja sądowa, zobowiązania alimentacyjne III.5.
III.6. Stosunki majątkowe między małżonkami III.6.
III.7. Spadki III.7.
III.8. Własność i Prawa rzeczowe III.8.
III.9. Upadłość III.9.

 

I. Źródła prawa

I.1. Prawo wewnętrzne

Źródłem prawa dotyczącego regulacji stosunków o charakterze międzynarodowym osób fizycznych i prawnych jest prawo krajowe i umowy międzynarodowe.

Na pierwszy plan wśród źródeł polskiego prawa prywatnego międzynarodowego wysuwa się ustawa z dnia 12 listopada 1965 - prawo prywatne międzynarodowe.

I.2. Obowiązujące wielostronne umowy międzynarodowe.

Polska jest stroną wielu konwencji multilateralnych zawierających normy kolizyjne, w szczególności:

konwencji dotyczących zagadnień rodzinnych i opiekuńczych:

Konwencja haska dotycząca uregulowania opieki nad małoletnimi z 12.06.1902, Konwencja haska o właściwości organów i prawie właściwym w zakresie ochrony małoletnich z 5.10.1961, Konwencja haska dotycząca ubezwłasnowolnienia i analogicznych zarządzeń opiekuńczych z 17.07.1905, Konwencja haska o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych z 2.10.1973

konwencji dotyczących spraw spadkowych:

Konwencja haska dotycząca kolizji praw w przedmiocie rozporządzeń testamentowych z 5.10.1961

konwencji dotyczących obywatelstwa:

Konwencja haska w sprawie pewnych zagadnień dotyczących kolizji ustaw o obywatelstwie oraz protokół dotyczący przypadku bezpaństwowości oraz Konwencja o obywatelstwie kobiet zamężnych otwarta do podpisu w Nowym Jorku 20 lutego 1957 r.

I.3. Zasadnicze umowy dwustronne

Dwustronne umowy zawarte przez Polskę dotyczą pomocy prawnej i stosunków prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych. I tak wśród wielu umów należy wymienić umowy zawarte z Austrią, Algierią, Francją, Białorusią, Bułgarią, Czechami, Estonią, Finlandią, Koreańską Republika Ludowo-Demokratyczną, Kubą, Libią, Litwą, Łotwą, Macedonią, Rosją, Rumunią, Serbią i Czarnogórą, Ukrainą, Węgrami, Socjalistyczną Republiką Wietnamu.

Do góryDo góry

II. Stosowanie reguł kolizyjnych

II.1. Obowiązek stosowania przez sąd prawa prywatnego międzynarodowego

Dla oceny udowodnionych lub przyznanych przez strony faktów i zdarzeń prawnych, mających istotne znaczenie dla sprawy, sąd stosuje właściwe prawo z urzędu - niezależnie od powołania się na nie przez strony lub uczestników postępowania.

Prawo obce należy stosować jak prawo (nie fakt) i zgodnie z zasadami przyjętymi w kraju pochodzenia tego prawa - uwzględniając tak obce źródła prawa (także zwyczajowego) jak i obce zasady jego wykładni. Następuje to niezależnie od kolizyjnoprawnej wzajemności zastosowania w podobnym stanie faktycznym polskiego prawa przez inne państwo.

II.2. Odesłanie (renvoi)

Polska aprobuje instytucję odesłania w prawie prywatnym międzynarodowym, możliwość odesłania jest jednak w polskim prawie ograniczona. Polskie przepisy kolizyjne akceptują odesłanie zwrotne. Art. 4 § 1 ustawy prawo prywatne międzynarodowe przewiduje, iż jeżeli prawo obce, wskazane jako właściwe przez ustawę niniejszą, każe stosować do danego stosunku prawnego prawo polskie, stosuje się prawo polskie.

Prawo polskie dopuszcza także tzw. odesłanie dalsze. Zgodnie z art. 4 § 2 ustawy, jeżeli obce prawo ojczyste wskazane jako właściwe przez ustawę niniejszą, każe stosować do danego stosunku prawnego inne prawo obce, stosuje się to inne prawo. Przepis ten ogranicza odesłanie tylko do prawa państwa wskazanego jako trzecie z kolei, niezależnie od tego czy normy kolizyjne tego trzeciego państwa wskazują jako właściwe prawo jakiegoś innego państwa

Do góryDo góry

II.3. Tzw. konflikt ruchomy (le conflit mobile)

Konflikt ruchomy zachodzi wówczas gdy strony przez swoją aktywność zmieniają stan faktyczny, w ten sposób, że norma kolizyjna wskazuje na inne prawo, niż to, które było właściwe przed zmianą stanu faktycznego. Np. zgodnie z art. 24 § 1 ustawy prawo prywatne międzynarodowe własność i inne prawa rzeczowe podlegają prawu państwa, w którym znajduje się ich przedmiot. Jednak, w razie przewożenia rzeczy ruchomych z jednego państwa do drugiego, dojdzie do zmiany statutu (prawa właściwego) w chwili, gdy rzecz znajdzie się poza granicami państwa wysłania. Pojawia się wówczas pytanie, wedle jakiego statutu ocenić poszczególne elementy stosunku prawnego w przypadku którego prawo właściwe uległo zmianie. Problem ten dotyczy przede wszystkim miejsca położenia rzeczy w przypadku praw rzeczowych na ruchomościach, ale również zmian obywatelstwa, zamieszkania, pobytu czy też siedziby osoby prawnej.

W ustawie prawo prywatne międzynarodowe brak jest ogólnego uregulowania tej kwestii, istnieją jednak rozwiązania szczegółowe. Jeśli chodzi np. o prawa rzeczowe na ruchomościach, art. 24 § 2 ustawy stanowi, że nabycie i utrata własności, jak również nabycie i utrata oraz zmiana treści lub pierwszeństwa innych prawa rzeczowych podlegają prawu państwa, w którym znajdował się przedmiot tych prawa w chwili, gdy nastąpiło zdarzenie pociągające za sobą wymienione skutki prawne.

W przypadkach nie uregulowanych przyjmuje się na ogół, że stosunki utrwalone pod dawnym statutem ulegają zmianie tylko o tyle, o ile wymaga tego nowy statut.

Do góryDo góry

II.4. Klauzula międzynarodowego porządku publicznego (ordre public) oraz przepisy wymuszające swoje zastosowanie (overriding mandatory rules)

Polska ustawa prawo prywatne międzynarodowe przewiduje w art. 6 tzw. klauzulę porządku publicznego, zgodnie z którą prawa obcego stosować nie można, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Klauzula porządku publicznego może być stosowana wyjątkowo, wyłącznie w przypadkach godzenia przez prawo obce w najbardziej podstawowe zasady porządku prawnego, aktualnego w chwili orzekania. Przed zastosowaniem klauzuli należy przy tym brać pod uwagę nie tyle różnice pomiędzy treścią prawa własnego i obcego, ale skutki zastosowania tych dwóch systemów prawnych w konkretnej sytuacji. Może się bowiem zdarzyć, że pomimo krańcowo odmiennych treści zastosowanie norm prawnych różnych systemów prawnych może przynieść podobne skutki, co wyłącza zastosowanie art. 6 ustawy prawo prywatne międzynarodowe.

Podobną funkcję do zasady porządku publicznego pełnią przepisy wymuszające swoje zastosowanie (lois de police, overriding mandatory rules). Są to szczególne normy prawa, które nie jest właściwe na podstawie norm kolizyjnych państwa fori, jednak ma ze sprawą ścisły związek. Mogą to być normy prawa państwa fori bądź prawa państwa trzeciego. Normy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący oraz wykazują „wolę" zastosowania do danego stanu prawnego.

Możliwość zastosowania przez sąd polski norm prawa polskiego jako przepisów wymuszających swoją właściwość, w sytuacji gdy w danej sprawie właściwe jest prawo obce nie została przewidziana w prawie kolizyjnym. Możliwość taką natomiast postuluje zarówno doktryna jak i orzecznictwo.

Do góryDo góry

II.5. Dowód prawa obcego

Konsekwencją stosowania w polskiej procedurze cywilnej prawa obcego z urzędu jest nałożenie na sąd obowiązku jego zastosowania w każdej sytuacji, gdy wynika to z norm prawnych właściwych do oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wiąże się z tym obowiązek sądu ustalenia treści prawa obcego, zasad jego wykładni oraz orzecznictwa państwa obcego.

III. Przepisy kolizyjne

III.1. Zobowiązania umowne

Źródła prawa

W prawie polskim problematykę prawa właściwego dla zobowiązań umownych regulują art. 25-31 ustawy prawo prywatne międzynarodowe. Jednak kwestie prawa właściwego dla zobowiązań umownych są również regulowane przez umowy dwustronne oraz wielostronne, a także przepisy prawa krajowego implementujące kolizyjnoprawne postanowienia dyrektyw sektorowych. Regulacje te mają pierwszeństwo stosowania przed przepisami ustawy.

Prawo właściwe

Przepisy ustawy prawo prywatne międzynarodowe jako zasadę ogólną wprowadzają swobodę wyboru prawa przez strony. Zgodnie z art. 25 § 1 ustawy strony mogą poddać swe stosunki w zakresie zobowiązań umownych wybranemu przez siebie prawu, jeżeli pozostaje ono w związku ze zobowiązaniem. „Pozostawanie w związku ze zobowiązaniem" oznacza pewne obiektywne powiązanie stosunku prawnego z państwem którego prawo strony wybrały (poprzez miejsce zawarcia, bądź wykonania umowy, miejsce zamieszkania lub siedzibę kontrahentów ect). Wybór prawa dotyczy tylko zobowiązań z elementem międzynarodowym, jest on wyłączony w przypadku gdy zobowiązanie dotyczy nieruchomości (art. 25 § 2 ustawy).

Do góryDo góry

W braku wyboru prawa ustawa ustanawia szereg łączników obiektywnych. Przy stosowaniu łączników niezbędne jest zachowanie określonej kolejności. I tak, zgodnie z art. 28 ustawy, do zobowiązań z umów giełdowych stosuje się prawo obowiązujące w siedzibie giełdy, chyba że strony dokonały wyboru prawa. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zobowiązań z umów zawieranych na targach publicznych. Jeśli strony mają siedzibę albo miejsce zamieszkania w tym samym państwie to, zgodnie z art. 26 ustawy, stosuje się prawo tego państwa (przepisu tego nie stosuje się do zobowiązań dotyczących nieruchomości). Zgodnie zaś z art. 27 ustawy do zobowiązań z umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, umowy dostawy, umowy o dzieło, umowy zlecenia, umowy agencyjnej, umowy komisu, umowy przewozu, umowy spedycji, umowy przechowania, umowy składu, umowy ubezpieczenia oraz umowy o przeniesienie praw autorskich stosuje się prawo miejsca zamieszkania lub siedziby strony zobowiązanej do świadczenia charakterystycznego (z tym, że do zobowiązań z umów zawieranych w zakresie przedsiębiorstwa, zamiast prawa państwa, w którym ma siedzibę osoba prawna albo miejsce zamieszkania osoba fizyczna, stosuje się prawo państwa, w którym znajduje się siedziba przedsiębiorstwa- art. 27 § 3 ustawy).

Brak w ustawie polskiej ogólnej regulacji kolizyjnej w zakresie prawa właściwego dla stosunków konsumenckich, która byłaby odpowiednikiem art. 5 konwencji rzymskiej. Jeśli dany stan faktyczny nie podpada pod hipotezy przepisów krajowych implementujących kolizyjne postanowienia dyrektyw konsumenckich, do sporów transgranicznych z udziałem konsumentów stosuje się prawo wskazane zgodnie z regułami ogólnymi dla zobowiązań.

Do góryDo góry

Jeśli chodzi o jednostronne czynności prawne, to zgodnie z art. 30 ustawy stosuje się odpowiednio przepisy o prawie właściwym dla zobowiązań umownych.

Zakres zastosowania prawa właściwego

Statut kontraktowy (oraz statut jednostronnej czynności prawnej) rozstrzyga m.in. o dopuszczalności dokonania określonej czynności prawnej oraz o przesłankach jej ważności. Jednak zdolność jako przesłanka dokonania czynności jest oceniana według statutu osobowego zaś kwestia prawa właściwego dla formy jest odrębnie uregulowana w art. 12 ustawy prawo prywatne międzynarodowe.

Ponadto prawo właściwe dla czynności prawnej określa reguły dotyczące wykładni oświadczeń woli, warunki i terminy, treść stosunku zobowiązaniowego, niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, sposób i zakres wynagrodzenia szkody, zmianę wygaśnięcie zobowiązania oraz przeniesienie zobowiązania (np. w drodze cesji).

III.2. Zobowiązania pozaumowne

Źródła prawa i ich stosunek

W prawie polskim problematykę prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych reguluje art. 31 ustawy prawo prywatne międzynarodowe. Podobnie jednak jak w przypadku zobowiązań umownych kwestie prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych są również regulowani przez umowy dwustronne oraz wielostronne, a także przepisy implementujące kolizyjnoprawne postanowienia dyrektyw sektorowych. Regulacje te mają pierwszeństwo stosowania przeć przepisami ustawy

W zakresie prawa właściwego dla wypadków drogowych pierwszeństwo stosowania ma konwencja Haska o prawie właściwym dla wypadków drogowych z 1971 (której Polska jest stroną).

Do góryDo góry

W zakresie swojego zastosowania, pierwszeństwo nad przepisami ustawy mają również przepisy implementujące kolizyjnoprawne postanowienia dyrektyw sektorowych (np. w dziedzinie ochrony konsumentów).

Prawo właściwe

Art 31 ust. 1 i 2 ustawy prawo prywatne międzynarodowe stanowi, że zobowiązanie nie wynikające z czynności prawnej podlega prawu państwa, w którym nastąpiło zdarzenie będące źródłem zobowiązania. Jednakże, gdy strony są obywatelami tego samego państwa i mają w nim miejsce zamieszkania, właściwe jest prawo tego państwa.

III.3. Statut osobowy - osoby fizyczne i prawne

Źródła prawa

W prawie polskim problematykę prawa właściwego dla zdolności osób fizycznych i prawnych regulują art. 9-11 ustawy prawo prywatne międzynarodowe.

Prawo właściwe

Zasadę generalną wprowadza art. 9 § 1 i 2 ustawy prawo prywatne międzynarodowe. Zgodnie z tym przepisem zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej podlega jej prawu ojczystemu, zaś zdolność osoby prawnej podlega prawu państwa, w którym osoba ta ma siedzibę. Przez siedzibę osoby prawnej doktryna rozumie rzeczywistą siedzibę jej głównych władz (zarządu).

Łącznik obywatelstwa i siedziby dla statutu personalnego osoby fizycznej i osoby prawnej doznaje pewnych wyjątków. Po pierwsze, niektóre konwencje dwustronne przewidują dla kwestii zdolności osoby prawnej właściwość prawa państwa, na którego obszarze osoba ta powstała.

Po drugie w przypadku gdy osoba prawna lub fizyczna dokonywa czynności prawnej w zakresie swego przedsiębiorstwa, jej zdolność podlega prawu państwa, w którym znajduje się siedziba tego przedsiębiorstwa (art. 9 § 3 ustawy).

Do góryDo góry

Po trzecie, art. 10 ustawy stanowi, że jeżeli cudzoziemiec niezdolny według swego prawa ojczystego dokonał w Polsce czynności prawnej mającej wywrzeć skutek w Polsce, zdolność cudzoziemca podlega w tym zakresie prawu polskiemu, o ile wymaga tego ochrona osób działających w dobrej wierze. Przepis ten, podobnie jak art. 11 konwencji rzymskiej ma na celu ochronę dobrej wiary kontrahentów osób, które są zdolne do czynności prawnej według prawa państwa dokonania tej czynności, a nie są zdolne według prawa ojczystego. Z tego też względu wyjątku tego nie stosuje się do czynności prawnych z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa spadkowego.

Szczególna regulacja obejmuje również uznanie za zmarłego i stwierdzenie zgonu. Zgodnie z art. 11 ustawy do uznania osoby zaginionej za zmarłą oraz do stwierdzenia zgonu stosuje się jej prawo ojczyste (chyba, że w sprawie o uznanie cudzoziemca za zmarłego lub o stwierdzenie jego zgonu orzeka sąd polski, wówczas stosuje się prawo polskie).

III.4. Pochodzenia dziecka, w tym przysposobienie

Pochodzenie dziecka - źródła prawa i prawo właściwe

Zagadnienia związane z pochodzeniem dziecka zostały unormowane w art. 19 § 2 ustawy o prawie prywatnym międzynarodowym, według którego ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa podlega prawu ojczystemu dziecka z chwili jego urodzenia, uznanie dziecka podlega prawu państwa, którego dziecko jest obywatelem w chwili uznania natomiast uznanie dziecka poczętego, lecz jeszcze nie urodzonego, podlega prawu ojczystemu matki.

W razie podwójnego lub wielorakiego obywatelstwa dziecka lub matki zastosowanie ma zasada wyłączności obywatelstwa polskiego sformułowana w art. 2 § 1 ustawy.

Do góryDo góry

Większość konwencji dwustronnych przyjmuje taką samą zasadę właściwości prawa ojczystego dziecka w chwili jego urodzenia. Niektóre jednak pochodzenie dziecka poddają prawu ojczystemu matki w chwili urodzenia dziecka lub miejsca zamieszkania rodziców i dzieci a w braku takiego łącznika prawu ojczystemu dziecka.

Przysposobienie - źródła prawa i prawo właściwe

Przysposobienie zgodnie z art. 22 § 1 ustawy o prawie prywatnym międzynarodowym podlega prawu ojczystemu przysposabiającego, nie może jednak nastąpić bez zachowania przepisów prawa ojczystego dziecka w zakresie jego zgody, zgody przedstawiciela ustawowego, zezwolenia właściwego organu państwowego lub ograniczeń przysposobienia związanych ze zmianą dotychczasowego miejsca zamieszkania na miejsce zamieszkania w innym państwie.

W umowach bilateralnych zawartych przez Polskę wyróżnić można następujące reguły: ą/ przysposobienie podlega prawu Strony, której obywatelem jest dziecko, b/ przysposobienie podlega prawu obu Stron jeżeli małżonkowie wnioskujący o przysposobienie posiadają różne obywatelstwa, c/ przysposobienia podlega prawu Państwa, na terytorium którego zamieszkują przysposabiany i przysposabiający lub w przypadku miejsca zamieszkania w różnych państwach, prawo tej Strony której przysposabiany jest obywatelem.

Polska jest także stroną Europejskiej Konwencji o przysposobieniu dzieci, sporządzonej w Strasburgu 24.04.1967 oraz Konwencji haskiej o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego z 29.05.1993.

III.5. Małżeństwo, pary żyjące bez związku małżeńskiego, partnerstwo, rozwód, separacja sądowa, zobowiązania alimentacyjne

Małżeństwo

Do góryDo góry

W prawie polskim problematykę prawa właściwego dla małżeństwa regulują art. 14-16 ustawy prawo prywatne międzynarodowe.

Zasadą jest, iż przesłanki zawarcia małżeństwa oraz unieważnienia małżeństwa ocenia się według prawa ojczystego dla każdego z małżonków z osobna (art. 14). Oznacza to, że możność zawarcia małżeństwa oceniana jest oddzielnie dla każdego z przyszłych małżonków według jego prawa ojczystego.

Łącznikiem obywatelstwa posługują się również umowy dwustronne Polski m.in. z Węgrami, Czechami, Słowacją, Rumunią Francją, Austrią czy Francją.

W przypadku posiadania przez małżonka (małżonków) podwójnego lub nawet wielorakiego obywatelstwa wówczas obywatel polski podlega prawu polskiemu, pomimo faktu, iż prawo innego państwa również uznawało go za obywatela tego państwa.

Jeżeli obywatel polski wstępuje w związek małżeński z cudzoziemcem mającym obywatelstwo dwóch lub więcej państw, to cudzoziemiec ten podlega jako prawu ojczystemu, prawu tego państwa, z którym jest najściślej związany.

Rozwód - prawo właściwe

Polskie prawo prywatne międzynarodowe (art. 18) przewiduje, że prawem właściwym dla rozwodu jest wspólne prawo ojczyste małżonków z chwili wystąpienia z żądaniem rozwodu. Jeżeli małżonkowie nie mają takiego wspólnego prawa ojczystego, to właściwe jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania. Jeżeli by się okazało, że małżonkowie nie mają również miejsca zamieszkania w tym samym państwie, to właściwe będzie prawo polskie.

Separacja

Polskie prawo prywatne międzynarodowe (art. 18) przewiduje, że dla separacji właściwe jest wspólne prawo ojczyste małżonków z chwili wystąpienia z żądaniem rozwodu. Jeżeli małżonkowie nie mają takiego wspólnego prawa ojczystego, to właściwe jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania. Jeżeli by się okazało, że małżonkowie nie mają również miejsca zamieszkania w tym samym państwie, to właściwe będzie prawo polskie.

Do góryDo góry

Alimenty

W prawie polskim brak jest odrębnej regulacji dotyczącej właściwości prawa w odniesieniu zobowiązań alimentacyjnych w stosunkach między małżonkami, dlatego też stosuje się posiłkowo normy regulujące stosunki majątkowe między małżonkami. I tak obowiązek alimentacyjny między małżonkami w czasie trwania małżeństwa podlega statutowi majątkowemu miedzy małżonkami.

Jeżeli z roszczeniem alimentacyjnym występuje jeden z małżonków w czasie trwania małżeństwa, to wówczas właściwe będzie każdoczesne wspólne prawo ojczyste małżonków. W sytuacji, gdy brak jest wspólnego prawa ojczystego małżonków prawem właściwym jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie maja miejsce zamieszkania, a gdy małżonkowie nie maja miejsca zamieszkania w tym samym państwie, właściwe jest prawo polskie. Roszczenia alimentacyjne w stosunkach między małżonkami rozwiedzionymi podlegają prawu, które było właściwe dla orzekania rozwodu.

III.6. Stosunki majątkowe między małżonkami

Prawo właściwe

Stosunki majątkowe między małżonkami podlegają ich każdoczesnemu wspólnemu prawu ojczystemu (art. 17§ 1 ustawy prawo prywatne międzynarodowe). W sytuacji, gdy brak jest wspólnego prawa ojczystego małżonków to prawem właściwym jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a gdy małżonkowie nie mają miejsca zamieszkania w tym samym państwie, właściwe jest prawo polskie.

Każdoczesne wspólne prawo ojczyste stron rozstrzyga także o dopuszczalności zawarcia, zmiany lub rozwiązania majątkowej umowy małżeńskiej. Jednakże stosunki majątkowe wynikające z majątkowej umowy małżeńskiej podlegają wspólnemu prawu ojczystemu stron z chwili jej zawarcia. W sytuacji, gdy brak jest wspólnego prawa ojczystego małżonków, to prawem właściwym jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a gdy małżonkowie nie mają miejsca zamieszkania w tym samym państwie, właściwe jest prawo polskie.

Do góryDo góry

III.7. Spadki

Źródła prawa

Kwestie prawa właściwego dla spraw spadkowych regulują art. 34 i 35 ustawy prawo prywatne międzynarodowe Jednak pierwszeństwo przed przepisami ustawy w zakresie formy testamentu ma konwencja haska dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych z 1961 r. oraz odpowiednie uregulowania kolizyjne w podpisanych przez Polskę konwencji dwustronnych o współpracy prawnej.

Prawo właściwe

Zgodnie z art. 34 ustawy w sprawach spadkowych właściwe jest prawo ojczyste spadkodawcy z chwili jego śmierci. Wyjątek od tej zasady w przypadku oceny ważności testamentu i innych czynności prawnych na wypadek śmierci wprowadza art. 35 ustawy, wskazując, że wystarczające w tym zakresie zachowanie formy przewidzianej przez prawo państwa, w którym czynność zostaje dokonana.

Dziedziczenie gospodarstw rolnych położonych w Polsce.

Dziedziczenie gospodarstw rolnych w Polsce podlega odrębnej regulacji, która w znacznym stopniu odbiega od ogólnych uregulowań prawa spadkowego. Zarówno w doktrynie jak i w literaturze uznaje się że statutowi spadkowemu podlega także dziedziczenie gospodarstwa rolnego położonego w Polsce, jednak ze zmianami wynikającymi z Polskich przepisów szczególnych o dziedziczeniu gospodarstw rolnych.

III.8. Własność i Prawa rzeczowe

Prawo właściwe

Własność i inne prawa rzeczowe podlegają prawu państwa, w którym znajduje się ich przedmiot (art. 24 ustawy prawo prywatne międzynarodowe). Prawem właściwym jest prawo miejsca położenia rzeczy (rzeczy ruchomej oraz nieruchomości). Natomiast nabycie i utrata własności, oraz nabycie, utrata, zmiana treści lub pierwszeństwa innych praw rzeczowych podlegają prawu państwa, w którym znajdował się przedmiot tych praw w chwili, w której nastąpiło zdarzenie pociągające za sobą wymienione skutki prawne. Odmienna regulacja dotyczy statku powietrznego, albowiem prawa rzeczowe na statku powietrznym ocenia się według prawa państwa przynależności danego statku powietrznego.

Do góryDo góry

W prawie morskim prawa rzeczowe na statku wodnym podlegają prawu państwa bandery takiego statku.

Nieruchomości

Zgodnie z art. 25 §2 ustawy prawo prywatne międzynarodowe zobowiązanie dotyczące nieruchomości (np. umowa sprzedaży, zamiana, darowizna, dożywocie, najem, dzierżawa, leasing) podlega zawsze prawu państwa, w którym nieruchomość jest położona. Oznacza to, że strony takiego zobowiązania nie mogą dokonać ewentualnie wyboru prawa.

III.9. Upadłość

Prawo właściwe

Zagadnienia dotyczące prawa właściwego w zakresie upadłości uregulowane są w prawie polskim zarówno w Ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze oraz w Prawie prywatnym międzynarodowym, z tym jednak zastrzeżeniem, że ustawa prawo prywatne międzynarodowe nie zawiera norm kolizyjnych bezpośrednio regulujących upadłości ani skutków ogłoszenia upadłości.

Przepisy art. 460 - 470 Ustawy prawo upadłościowe wyłączają stosowanie Prawa prywatnego międzynarodowego w odniesieniu do postępowań upadłościowych wszczętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w stosunku tylko do wymienionych w prawie upadłościowym podmiotów tj. zagranicznych banków, instytucji kredytowych oraz ich oddziałów. W stosunku do postępowań upadłościowych innych podmiotów np. przedsiębiorców - którymi mogą być osoby fizyczne, osoby prawne jak również jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawej - stosować się będziemy normy kolizyjne zawarte w Prawie prywatnym międzynarodowym.

Art. 460 prawa upadłościowego wprowadza zasadę, zgodnie z którą w postępowaniu upadłościowym wszczętym w Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się prawo polskie. Jednakże ustawa wprowadza też liczne wyjątki od tej zasady uwzględniając charakter danego stosunku prawnego, jego silniejsze powiązanie z innym państwem lub miejsce położenia rzeczy (ruchomej).

« Prawo właściwe - Informacje ogólne | Polska - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 14-05-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania