Komisja Europejska > EJN > Prawo właściwe > Włochy

Ostatnia aktualizacja: 07-11-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Prawo właściwe - Włochy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

I. ŹRÓDŁA OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW I.
I.1. Przepisy krajowe I.1.
I.2. Obowiązujące wielostronne konwencje międzynarodowe

Pełna lista obowiązujących wielostronnych konwencji międzynarodowych I.2.

I.3. Główne obowiązujące konwencje dwustronne

Niewyczerpująca lista konwencji dwustronnych najczęściej stosowanych przez sądy I.3.

II. ZASTOSOWANIE NORM KOLIZYJNYCH II.
II.1. Czy sędzia ma obowiązek stosować normy kolizyjne z własnej inicjatywy? II.1.
II.2. Odesłanie II.2.
II.3. Zmiana czynnika łączącego II.3.
II.4. Wyjątki od normalnego zastosowania norm kolizyjnych II.4.
II.5. Dowód prawa obcego II.5.
III. NORMY KOLIZYJNE III.
III.1. Zobowiązania umowne i akty prawie III.1.
III.2. Zobowiązania pozaumowne (czyny niedozwolone, bezpodstawne wzbogacenie, negotiorum gestio itd.) III.2.
III.3. Status osobisty i jego aspekty związane ze stanem cywilnym (nazwisko, stałe miejsce zamieszkania, zdolność prawna) III.3.
III.4. Ustalenie stosunku rodzicielstwa, w tym przysposobienie III.4.
III.5. Małżeństwo, pary niebędące w związku małżeńskim, rozwód, separacja sądowa, obowiązki alimentacyjne III.5.
III.6. Małżeńskie ustroje majątkowe III.6.
III.7. Testamenty i dziedziczenie III.7.
III.8. Nieruchomości

Nieruchomości, ruchomości (nie wydaje się w tym kontekście przydatne podawanie szczegółowych zasad dotyczących wartości niematerialnych i prawnych). III.8.

III.9. Niewypłacalność III.9.

 

I. ŹRÓDŁA OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW

I.1. Przepisy krajowe

We Włoszech kwestie międzynarodowego prawa prywatnego reguluje ustawa nr 218 z dnia 31 maja 1995 r., która zastąpiła art. 16–31 ogólnych przepisów prawnych kodeksu cywilnego.

I.2. Obowiązujące wielostronne konwencje międzynarodowe

Pełna lista obowiązujących wielostronnych konwencji międzynarodowych

Patrz załączona lista PDF File (PDF File 118 KB) wielostronnych konwencji międzynarodowych obowiązujących we Włoszech.

I.3. Główne obowiązujące konwencje dwustronne

Niewyczerpująca lista konwencji dwustronnych najczęściej stosowanych przez sądy

Konwencje dwustronne stosowane w przeszłości do spraw międzynarodowego prawa prywatnego między Włochami a poszczególnymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej zostały zastąpione instrumentami wspólnotowymi przyjętymi w tej dziedzinie. Najczęściej stosowanymi rozporządzeniami WE są rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 w sprawie doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych; rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych; rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej; rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych.

Do góryDo góry

W sprawach między Włochami a państwami nienależącymi do UE najczęściej stosowane są konwencje o pomocy prawnej oraz uznawaniu i wykonywaniu wyroków, zawarte z Argentyną (Rzym, 9 grudnia 1987 r.), Brazylią (Rzym, 17 października 1989 r.), Federacją Rosyjską oraz pozostałymi państwami byłego ZSRR (Rzym, 25 stycznia 1979 r.), republikami byłej Jugosławii (Belgrad, 7 maja 1962 r.), niektórymi spośród byłych dominiów Zjednoczonego Królestwa, w tym z Australią i Kanadą (Londyn, 17 grudnia 1930 r.), ze Szwajcarią o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych (Rzym, 3 stycznia 1933 r.), o odszkodowaniach za wypadki drogowe (Rzym, 16 sierpnia 1978 r.) oraz z Bułgarią (Rzym, 18 maja 1990 r.), Rumunią (Bukareszt, 11 listopada 1972 r.) oraz Turcją (Rzym, 10 sierpnia 1926 r.).

II. ZASTOSOWANIE NORM KOLIZYJNYCH

II.1. Czy sędzia ma obowiązek stosować normy kolizyjne z własnej inicjatywy?

Do jakiego stopnia i w jakich okolicznościach sędziowie muszą dokonywać wyboru przepisów prawa, nawet jeżeli nie wniosły o to strony?

Zgodnie z prawem włoskim, stosowanie norm kolizyjnych w tym konkretnym kontekście wchodzi w zakres standardowych obowiązków sędziego. Musi on zdecydować, które prawo jest właściwe, bez względu na to, czy wniosły o to strony (iura novit curia).

II.2. Odesłanie

Jeżeli sąd, przed który trafiła dana sprawa, zdecyduje, że zastosowanie ma prawo innego kraju, może zdarzyć się, że prawo takie, na skutek zastosowania własnych norm kolizyjnych, samo wskazuje na inne prawo właściwe.

Do góryDo góry

Na przykład francuskie normy kolizyjne stanowią, że prawem właściwym do określenia zdolności prawnej obywateli angielskich zamieszkałych we Francji jest prawo angielskie. Natomiast angielskie normy kolizyjne stanowią, że prawem właściwym jest prawo kraju zamieszkania, czyli w tym przypadku Francji.

Proszę wskazać, czy normy kolizyjne obejmują zasadę odesłania (renvoi) i do jakiego stopnia uwzględniają możliwość, że prawo innego kraju wskazuje prawo włoskie lub prawo kraju trzeciego jako prawo właściwe.

Odesłanie do przepisów prawa innego kraju, które z kolei odsyłają do prawa włoskiego ma miejsce, kiedy prawo innego kraju dopuszcza lub samo ustanawia odesłanie do prawa włoskiego. Odesłanie nie ma miejsca, jeżeli prawo właściwe zostało wybrane przez strony lub obejmuje przepisy dotyczące formy aktów lub zobowiązań pozaumownych.

II.3. Zmiana czynnika łączącego

Co dzieje się w przypadku zmiany czynnika łączącego, np. zbycia ruchomości?

Zastosowanie mają powyższe zasady.

II.4. Wyjątki od normalnego zastosowania norm kolizyjnych

  • Czy sądy mogą odmówić zastosowania prawa własciwego w przypadku niezgodnosci z międzynarodową polityką publiczną? Czy istnieją przepisy ustawowe lub inne mające zastosowanie na obszarze państwa bez względu na normy kolizyjne (przepisy obowiązkowe, w sensie „lois de police”)?
  • Zgodnie z prawem włoskim (art. 16 ustawy nr 218/1995) sędzia nie może zastosować odesłania do prawa innego kraju, jeżeli jego skutki są „sprzeczne z polityką publiczną”. Zwykle uznaje się, że oznacza to „międzynarodową politykę publiczną”.
  • Zgodnie z prawem włoskim (art. 17 wspomnianej ustawy), w przypadkach kolizji przepisów prawa pierwszeństwo mają przepisy włoskie i nie są dopuszczalne żadne odstępstwa, bez względu na odniesienie do prawa innego kraju, o ile jest ono niezgodne z celem i zakresem przepisów prawa krajowego.

II.5. Dowód prawa obcego

  • Jakie są role sędziego i stron?

    Sędzia bada prawo obce. Może także uzyskać pomoc stron.

    Do góryDo góry

  • Jakie rodzaje dowodów są akceptowane?

    Prawa obcego dowodzi się tak, jakby było ono faktem. W związku z tym jako srodki dowodowe stosowane mogą być instrumenty okreslone w konwencjach międzynarodowych, informacje przekazane przez organy zagraniczne za posrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwosci oraz opinie biegłych i wyspecjalizowanych podmiotów.

  • Co dzieje się, jeżeli nie można przeprowadzić dowodu prawa obcego?

    O ile to możliwe, stosuje się zasadę odesłania z wykorzystaniem innych czynników łączących, występujących w tej samej sprawie. Jeżeli nie jest to możliwe, stosuje się prawo włoskie.

III. NORMY KOLIZYJNE

III.1. Zobowiązania umowne i akty prawie

Samo odesłanie do Konwencji rzymskiej z 1980 r. nie jest wystarczające. Zasady dotyczące kwestii nieobjętych Konwencją rzymską zasługują na bliższą uwagę.

Prawo włoskie mówi o tym wprost. W przypadku zobowiązań umownych odnosi się w szczególności do Konwencji rzymskiej z dnia 19 czerwca 1980 r. W sprawach nieobjętych wspomnianą konwencją odnosi się do innych istotnych konwencji międzynarodowych, które się do nich stosują.

Ustalenie prawa właściwego zależne jest jednak od umów swobodnie zawieranych przez strony.

Zastosowanie prawa wskazanego przez konwencję międzynarodową lub wybranego wolą stron może jednak zostać wyłączone, jeżeli zostanie ono uznane za sprzeczne z porządkiem publicznym (np. jeżeli jest niezgodne z polityką lub przepisami bezpieczeństwa).

III.2. Zobowiązania pozaumowne (czyny niedozwolone, bezpodstawne wzbogacenie, negotiorum gestio itd.)

Wspomniana powyżej ustawa nr 218/1995 określa zasady mające zastosowanie w następujących przypadkach zobowiązań pozaumownych: zobowiązanie jednostronne (prawo państwa, w którym podjęto zobowiązanie); instrumenty kredytowe (Konwencje genewskie z 1930 r. w sprawie weksli, weksli własnych i czeków; natomiast w przypadku pozostałych instrumentów kredytowych, w odniesieniu do zobowiązań podstawowych zastosowanie ma prawo kraju, w którym wydano instrument); dobrowolna reprezentacja (prawo państwa, w którym przedstawiciel prowadzi działalność lub w którym przede wszystkim wykonuje swoje uprawnienia); zobowiązania wynikające z prawa (prawo miejsca, w którym doszło do zdarzenia, będącego przyczyną powstania zobowiązania); odpowiedzialność za czyny niedozwolone (prawo państwa, w którym doszło do zdarzenia, bez uszczerbku, o ile zażąda tego ofiara, dla zastosowania prawa stosującego się do czynu powodującego szkodę oraz bez uszczerbku dla odniesienia do prawa krajowego, jeżeli zaangażowani są obywatele tylko jednego państwa).

Do góryDo góry

III.3. Status osobisty i jego aspekty związane ze stanem cywilnym (nazwisko, stałe miejsce zamieszkania, zdolność prawna)

Status osobisty, zdolność prawną oraz istnienie i charakter praw osobistych, w tym prawa do nazwiska, regulują przepisy prawa krajowego strony zainteresowanej, z wyjątkiem praw wynikających ze stosunków rodzinnych, do których indywidualnie w każdym przypadku stosowane są zasady dotyczące odesłania określone w ustawie nr 218/1995.

III.4. Ustalenie stosunku rodzicielstwa, w tym przysposobienie

W odniesieniu do stosunku rodzicielstwa, status dziecka małżeńskiego oraz obywatelstwo nabywane są na podstawie prawa kraju rodziców lub jednego z rodziców w chwili narodzin. Przy ustalaniu stosunku rodzicielskiego uwzględnia się prawo ojczyste dziecka w chwili narodzin.

W przypadku przysposobienia, jeżeli dziecko jest przysposabiane z myslą o zapewnieniu mu statusu dziecka małżeńskiego, o którym decydują sądy włoskie, zastosowanie ma prawo włoskie.

W przypadku pozostałych norm kolizyjnych, art. 38 ustawy nr 218/1995 zawiera szczegółowe przepisy dotyczące różnych możliwych scenariuszy.

III.5. Małżeństwo, pary niebędące w związku małżeńskim, rozwód, separacja sądowa, obowiązki alimentacyjne

Jeśli chodzi o sprawy małżeńskie, relacje osobiste między małżonkami reguluje prawo kraju, którego oboje małżonkowie są obywatelami; w przeciwnym razie regulowane są one przepisami prawa państwa, w którym para zwykle mieszka.

Do góryDo góry

Prawo stosujące się do relacji osobistych zasadniczo obejmuje także małżeńskie ustroje majątkowe, jednak w tym ostatnim przypadku możliwe jest odstępstwo od niego, jeżeli małżonkowie uzgodnili inaczej lub też w przypadkach konkretnie określonych prawem.

Prawo włoskie nie traktuje związków innych niż małżeństwo jako samodzielnej instytucji.

Separację sądową i rozwód reguluje prawo kraju, którego oboje małżonkowie są obywatelami; w przeciwnym razie regulowane są one przepisami prawa państwa, w którym para zwykle mieszka. W drugim ze wspomnianych przypadków, jeżeli prawo obce nie przewiduje powyższych instytucji, zastosowanie ma prawo włoskie.

Rodzinne obowiązki alimentacyjne regulowane są poprzez odniesienie do Konwencji haskiej z dnia 2 października 1973 r.

III.6. Małżeńskie ustroje majątkowe

We Włoszech stosuje się ogólną zasadę małżeńskiej umowy majątkowej między małżonkami.

Małżonkowie mają możliwość wyboru ustroju alternatywnego wobec małżeńskiej umowy majątkowej, takiego jak rozdzielność majątkowa lub inny ustrój określony w drodze umowy między małżonkami.

III.7. Testamenty i dziedziczenie

Dziedziczenie regulowane jest prawem miejsca pobytu testatora w chwili śmierci. Za pomocą odpowiedniego oświadczenia w testamencie, testator może za życia poddać kwestię dziedziczenia po nim prawu kraju swojego zamieszkania; jeżeli jest on obywatelem włoskim, wybór ten nie wpływa na prawo pierwszeństwa spadkobierców zamieszkałych we Włoszech.

Co do formy testamentu, to uważany jest on za ważny, jeśli zostanie uznany na mocy prawa miejsca, w którym testator rozdysponował swój majątek, prawa państwa, którego obywatelem był testator w chwili sporządzenia testamentu lub w chwili śmierci, bądź też prawa miejsca zamieszkania lub pobytu testatora w tym czasie.

III.8. Nieruchomości

Nieruchomości, ruchomości (nie wydaje się w tym kontekście przydatne podawanie szczegółowych zasad dotyczących wartości niematerialnych i prawnych).

Prawa majątkowe i inne prawa rzeczowe regulowane są przepisami państwa, w którym znajduje się majątek.

III.9. Niewypłacalność

W prawie włoskim nie ma przepisu określającego wprost prawo właściwe w przypadkach kolizji związanych z niewypłacalnością.

Jednolite przepisy dotyczące kolizji przepisów prawnych państw członkowskich UE zawiera rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000.

« Prawo właściwe - Informacje ogólne | Włochy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 07-11-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania