Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Εφαρμοστέο δίκαιο > Γερµανία

Τελευταία ενημέρωση: 16-04-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Εφαρμοστέο δίκαιο - Γερµανία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. Πηγές δικαίου I.
I.1. Εγχώριο δίκαιο I.1.
I.2. Πολυμερείς συμφωνίες I.2.
I.3. Διμερείς συμφωνίες I.3.
II. Εφαρμογή του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου II.
II.1. Αυτεπάγγελτη εφαρμογή των κανόνων ιδιωτικού διεθνούς δικαίου II.1.
II.2. Αναπαραπομπή και περαιτέρω παραπομπή («renvoi») II.2.
II.3. Μεταβολή του συνδετικού στοιχείου («conflit mobile») II.3.
II.4. Εξαιρέσεις στην εφαρμογή των κανόνων του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (προστασία της δημόσιας τάξης) II.4.
II.5. Απόδειξη αλλοδαπού δικαίου II.5.
III. Κανόνες ιδιωτικού ιδιωτικού δικαίου III.
III.1. Συμβατικές ενοχές III.1.
III.2. Εξωσυμβατικές ενοχές III.2.
III.3. Προσωπική κατάσταση III.3.
III.4. Εξ αίματος καταγωγή, σχέση μεταξύ γονέων και τέκνων και υιοθεσία III.4.
III.5. Γάμος, ελεύθερες ενώσεις, διαζύγιο, διατροφή III.5.
III.6. Περιουσιακές σχέσεις των συζύγων III.6.
III.7. Έννομες συνέπειες θανάτου, διαθήκες III.7.
III.8. Εμπράγματα δικαιώματα III.8.
III.9. Πτώχευση III.9.

 

Disclaimer

Οι παρακάτω πληροφορίες παρατίθενται χωρίς ουδεμία ευθύνη για την ορθότητα του περιεχομένου τους. Δεν μπορούν και δεν είναι σκόπιμο να υποκαθιστούν τη λήψη νομικών συμβουλών για μία συγκεκριμένη υπόθεση.

Σκοπός της ενημέρωσης είναι απλώς να αποκτηθεί μια βασική ιδέα για το γερμανικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον εγκρίθηκε η δημοσιοποίηση των υπόψη πληροφοριών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Δικτύου. Για κάθε περαιτέρω χρήση των πληροφοριών πρέπει να υπάρξει προηγούμενη συμφωνία με το ομοσπονδιακό Υπουργείο Δικαιοσύνης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.

I. Πηγές δικαίου

I.1. Εγχώριο δίκαιο

Πρωταρχική πηγή του γερμανικού ιδιωτικού διεθνούς δικαίου είναι ο εισαγωγικός νόμος του αστικού κώδικα («Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuche» - «EGBGB»), και συγκεκριμένα τα άρθρα 3 έως 46 του εν λόγω νόμου. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του EGBGB, οι διατάξεις νομικών πράξεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και οι διατάξεις διεθνών συμβάσεων οι οποίες είναι άμεσα εφαρμοστέες στην εγχώρια έννομη τάξη κατισχύουν των διατάξεων του ρηθέντος νόμου εντός των ορίων του πεδίου εφαρμογής τους.

Εκτός από το νόμο EGBGB, η γερμανική νομοθεσία περιλαμβάνει επίσης κατεσπαρμένες διατάξεις για τη ρύθμιση θεμάτων ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, π.χ. στον κανονισμό περί πτώχευσης («Insolvenzordnung» - «InsO») και στον εισαγωγικό νόμο του νόμου περί ασφαλιστικών συμβάσεων («Einführungsgesetz zum Versicherungsvertragsgesetz» - «EGVVG»).

Για τα θέματα που δεν ρυθμίζονται νομοθετικώς, π.χ. στον τομέα του διεθνούς δικαίου των εταιρειών, το εφαρμοστέο δίκαιο καθορίζεται από τα δικαστήρια.

I.2. Πολυμερείς συμφωνίες

Απαρίθμηση των πολυμερών συμφωνιών που έχουν υπογραφεί και κυρωθεί από τη Γερμανία παρατίθεται στο Ευρετήριο B της ομοσπονδιακής επίσημης εφημερίδας (παραγγελίες στον δικτυακό τόπο www.bundesgesetzblatt.de Deutsch). Μεταξύ των πολυμερών κρατικών συμβάσεων που μνημονεύονται εκεί συμπεριλαμβάνονται επίσης εκείνες που περιέχουν ενιαίες διατάξεις ιδιωτικού διεθνούς δικαίου.

Συχνά η θέσπιση τέτοιων πολυμερών συμφωνιών γίνεται με πρωτοβουλία διεθνών οργανισμών. Στο πλαίσιο αυτό είναι σκόπιμο να αναφερθεί ιδίως η Διάσκεψη της Χάγης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο (www.hcch.net English - français). Στην εξέλιξη του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου συμβάλλουν ακόμη η UNCITRAL (uncitral@uncitral.org) και η UNIDROIT (info@unidroit.org), οι οποίες αμφότερες είναι οργανισμοί που ασχολούνται με την εναρμόνιση του διεθνούς δικαίου και με τη θέσπιση νομικών ρυθμίσεων για το διεθνές εμπόριο. Η Γερμανία συμμετέχει στις εργασίες και των τριών προαναφερθέντων οργανισμών.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

I.3. Διμερείς συμφωνίες

Κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου είναι επίσης κατεσπαρμένοι σε διμερείς κρατικές συμβάσεις. Απαρίθμηση των συμφωνιών της Γερμανίας με άλλα κράτη παρατίθεται στο Ευρετήριο B της ομοσπονδιακής επίσημης εφημερίδας.

II. Εφαρμογή του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου

II.1. Αυτεπάγγελτη εφαρμογή των κανόνων ιδιωτικού διεθνούς δικαίου

Το γερμανικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο δεν προσλαμβάνει σημασία μόνο στο πλαίσιο νομικών διαφορών. Ανεξάρτητα από τις νομικές διαφορές που ενδέχεται να ανακύψουν στο μέλλον, οι εμπορικοί εταίροι στα διάφορα κράτη πρέπει να γνωρίζουν ποιο δίκαιο θα διέπει τις συμβάσεις που συνάπτουν. Βάσει του εν λόγω δικαίου καθορίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις τους. Οι αυτοκινητιστές που μεταβαίνουν σε άλλες χώρες για τις διακοπές τους πρέπει να γνωρίζουν ποιο δίκαιο ρυθμίζει την ευθύνη την οποία υπέχουν σε περίπτωση που προκαλέσουν εκεί τροχαίο ατύχημα. Βάσει του εν λόγω δικαίου θα καθορισθεί το είδος και η έκταση τυχόν αποζημίωσης.

Σε περίπτωση που υποβληθεί στην κρίση γερμανικού δικαστηρίου μία διαφορά της οποίας τα πραγματικά περιστατικά παραπέμπουν στην ύπαρξη συνάφειας με το δίκαιο κάποιου άλλου κράτους, το δικαστήριο αποφασίζει για το ποιο δίκαιο είναι εφαρμοστέο με βάση τις διατάξεις ιδιωτικού διεθνούς δικαίου στις οποίες υπόκειται το ίδιο. Οι δικαστές στη Γερμανία είναι υποχρεωμένοι να γνωρίζουν τους κανόνες του γερμανικού ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και να τους εφαρμόζουν αυτεπαγγέλτως. Εν προκειμένω δεν υπάρχει ελευθερία επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου.

II.2. Αναπαραπομπή και περαιτέρω παραπομπή («renvoi»)

Το θέμα της αναπαραπομπής/περαιτέρω παραπομπής ρυθμίζεται κατά βάση από το άρθρο 4 του EGBGB. Αν το αλλοδαπό δίκαιο παραπέμπει στο γερμανικό δίκαιο, τότε είναι εφαρμοστέες οι ουσιαστικές διατάξεις της γερμανικής νομοθεσίας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Στον βαθμό που τα μέρη έχουν σύμφωνα με το γερμανικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο την ευχέρεια να επιλέξουν το εφαρμοστέο δίκαιο, η επιλογή αυτή αφορά αποκλειστικά και μόνο τις ουσιαστικές διατάξεις.

II.3. Μεταβολή του συνδετικού στοιχείου («conflit mobile»)

Το φαινόμενο της μεταβολής του εφαρμοστέου δικαίου (σε «ανοικτές» αντικειμενικές υποστάσεις) είναι γνωστό στο γερμανικό δίκαιο. Παραδείγματος χάρη, τα δικαιώματα επί πράγματος καθορίζονται καταρχήν με βάση το δίκαιο του τόπου όπου βρίσκεται το πράγμα, οπότε αν το πράγμα μετακινηθεί, τα δικαιώματα επ’ αυτού ενδέχεται να καθορίζονται πλέον με βάση το δίκαιο κάποιας άλλης έννομης τάξης.

Αλλά και σε άλλους τομείς δικαίου γίνεται δεκτή η μεταβολή του συνδετικού στοιχείου, π.χ. όταν επέρχεται μεταβολή της ιθαγένειας.

Εντούτοις, δεν είναι δυνατή μεταβολή του εφαρμοστέου δικαίου οσάκις ο οικείος κανόνας ιδιωτικού διεθνούς δικαίου προβλέπει συγκεκριμένο χρονικό σημείο ως συνδετικό στοιχείο. Λογουχάρη, για το εφαρμοστέο κληρονομικό δίκαιο κρίσιμη θεωρείται η ιθαγένεια που είχε ο κληρονομούμενος κατά τον χρόνο του θανάτου του (βλ. το σημείο 3.7).

II.4. Εξαιρέσεις στην εφαρμογή των κανόνων του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (προστασία της δημόσιας τάξης)

Ένα γερμανικό δικαστήριο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόζει διατάξεις της γερμανικής νομοθεσίας οι οποίες έχουν υποχρεωτική ισχύ ακόμη και αν σύμφωνα με το γερμανικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο θα έπρεπε να εφαρμοσθούν οι διατάξεις κάποιου αλλοδαπού δικαίου. Η νομολογία και η νομική θεωρία δεν έχουν ακόμη δώσει σαφή και οριστική απάντηση στο ερώτημα εάν, με ποιον τρόπο και σε ποια έκταση πρέπει να γίνονται σεβαστές στη Γερμανία υποχρεωτικής ισχύος διατάξεις αλλοδαπού δικαίου οσάκις τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του γερμανικού δικαίου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Στο άρθρο 6 EGBGB είναι διατυπωμένη η επιφύλαξη της δημόσιας τάξης σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο. Βάσει αυτής, δεν πρέπει να εφαρμόζεται ένας αλλοδαπός κανόνας δικαίου σε περίπτωση που η εφαρμογή του θα ήταν προδήλως ασυμβίβαστη με θεμελιώδεις αρχές του γερμανικού δικαίου. Η χρήση του όρου «θεμελιώδεις αρχές» σημαίνει ότι πρέπει να διακυβεύονται θεμελιώδους χαρακτήρα αρχές δικαίου. Κατά κανόνα, πρόκειται για κατάφωρες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων των οποίων ο σεβασμός κατοχυρώνεται από το γερμανικό Σύνταγμα. Για τη δυνατότητα εφαρμογής της επιφύλαξης της δημόσιας τάξης έχει επίσης σημασία το κατά πόσον τα πραγματικά περιστατικά της εκάστοτε υπόθεσης εμφανίζουν συνάφεια με την εγχώρια έννομη τάξη, διότι μόνον τότε γίνεται κατά κανόνα δεκτό ότι επηρεάζεται η γερμανική σφαίρα έννομων σχέσεων.

II.5. Απόδειξη αλλοδαπού δικαίου

Οι Γερμανοί δικαστές δεν οφείλουν απλώς να εφαρμόζουν αυτεπαγγέλτως τις διατάξεις του γερμανικού ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, αλλά σύμφωνα με το άρθρο 293 του γερμανικού κώδικα πολιτικής δικονομίας («ZPO») είναι επίσης υποχρεωμένοι σε μία δικαστική διαδικασία να εξακριβώνουν το περιεχόμενο του εφαρμοστέου αλλοδαπού δικαίου με εύορκη κρίση και με αξιοποίηση των δυνατοτήτων διάγνωσης που έχουν στη διάθεσή τους. Το δικαστήριο δύναται να κάνει χρήση της συνεργασίας των διαδίκων, αλλά δεν δεσμεύεται από την επιχειρηματολογία τους.

III. Κανόνες ιδιωτικού ιδιωτικού δικαίου

III.1. Συμβατικές ενοχές

Η Γερμανία ενσωμάτωσε στη νομοθεσία της τις διατάξεις της σύμβασης της Ρώμης του 1980 σχετικά με το δίκαιο που διέπει τις συμβατικές ενοχές με τη θέσπιση του άρθρου 27 επόμ. του EGBGB. Τα άρθρα 7 έως 14 του νόμου EGVVG περιέχουν ειδικούς κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου για ορισμένους τύπους ασφαλιστικών συμβάσεων.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Οι συμβατικές ενοχές υπόκεινται κατά πρώτο λόγο στο δίκαιο που έχουν επιλέξει οι συμβαλλόμενοι (άρθρο 27 EGBGB).

Πλην όμως, η ελευθερία επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου υπόκειται σε περιορισμούς, παραδείγματος χάρη όταν τα πραγματικά περιστατικά έχουν αμιγώς εγχώριο χαρακτήρα, δηλαδή όταν δεν εμπεριέχουν κανένα διασυνοριακό στοιχείο. Σε τέτοιες περιπτώσεις - ανεξαρτήτως της επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου – παραμένουν εφαρμοστέες οι υποχρεωτικής ισχύος διατάξεις του δικαίου του κράτους που συνδέεται με τα εκάστοτε πραγματικά περιστατικά. Στην περίπτωση των καταναλωτικών συμβάσεων, η επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου δεν επιτρέπεται να έχει ως αποτέλεσμα τον παραμερισμό ευνοϊκών για τον καταναλωτή και υποχρεωτικής ισχύος προστατευτικών διατάξεων του δικαίου του κράτους κατοικίας του.

Καταρχήν, όταν οι συμβαλλόμενοι έχουν επιλέξει συγκεκριμένο εφαρμοστέο δίκαιο, σε αυτό υπάγεται το σύνολο της σύμβασης. Ωστόσο, οι συμβαλλόμενοι δύνανται να αποφασίσουν ότι το δίκαιο το οποίο επιλέγουν είναι εφαρμοστέο μόνο για ένα μέρος των μεταξύ τους συμβατικών σχέσεων και ότι για το υπόλοιπο μέρος ο προσδιορισμός του εφαρμοστέου δικαίου γίνεται εξ αντικειμένου.

Σε περίπτωση που δεν έχει γίνει επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου, ο προσδιορισμός του γίνεται με κριτήριο ένα αντικειμενικό συνδετικό στοιχείο. Σύμφωνα με το άρθρο 28 EGBGB, στην περίπτωση αυτή είναι εφαρμοστέο το δίκαιο της χώρας που εμφανίζει στενότερη συνάφεια με τη σύμβαση. Κατά κανόνα, πρόκειται για το δίκαιο της χώρας όπου έχει τη συνήθη διαμονή του ή τα κεντρικά του γραφεία ο συμβαλλόμενος εκείνος ο οποίος βαρύνεται με τη «χαρακτηριστική παροχή» της σύμβασης. Πάντως, η συνολική εκτίμηση όλων των περιστάσεων είναι δυνατό να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κατ’ εξαίρεση μία σύμβαση παρουσιάζει στενότερη συνάφεια με κάποια άλλη έννομη τάξη, η οποία και είναι επομένως εφαρμοστέα.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για τις συμβάσεις που αφορούν ακίνητα, μεταφορές, απασχόληση και κατανάλωση.

III.2. Εξωσυμβατικές ενοχές

Για τις απαιτήσεις που στηρίζονται σε αδικαιολόγητο πλουτισμό, το άρθρο 38 EGBGB προβλέπει μια πλειάδα κανόνων για τον προσδιορισμό του εφαρμοστέου δικαίου. Οι απαιτήσεις αποζημίωσης που στηρίζονται σε πραγματοποιηθείσα παροχή διέπονται από το δίκαιο στο οποίο υπόκειται η έννομη σχέση στο πλαίσιο της οποίας ήταν απαιτητή η παροχή. Οι απαιτήσεις αποζημίωσης εξαιτίας αδικαιολόγητης παραβίασης προστατευόμενου δικαιώματος διέπονται από το δίκαιο του κράτους στο οποίο έγινε η παραβίαση. Σε άλλες περιπτώσεις εφαρμοστέο είναι το δίκαιο του κράτους στο οποίο επήλθε ο πλουτισμός.

Οι έννομες απαιτήσεις οι οποίες πηγάζουν από τη διευθέτηση υπόθεσης τρίτου διέπονται σύμφωνα με το άρθρο 39 EGBGB από το δίκαιο του κράτους όπου πραγματοποιήθηκε η διευθέτηση. Ειδική ρύθμιση ισχύει για την εξόφληση χρέους τρίτου.

Οι απαιτήσεις αποζημίωσης ένεκα ανεπίτρεπτης πράξης διέπονται σύμφωνα με το άρθρο 40 EGBGB καταρχήν από το δίκαιο του κράτους όπου έγινε η πράξη. Ωστόσο, ο ζημιωθείς δύναται να αξιώσει να εφαρμοσθεί το δίκαιο του κράτους στο οποίο υπέστη βλάβη το έννομο συμφέρον του. Σε περίπτωση που κατά τον χρόνο επέλευσης του ζημιογόνου γεγονότος ο υπόχρεος σε αποζημίωση και ο ζημιωθείς είχαν τη συνήθη διαμονή τους στο ίδιο κράτος, το γεγονός αυτό θεωρείται ειδικό συνδετικό στοιχείο και, συνεπώς, είναι εφαρμοστέο το δίκαιο του εν λόγω κράτους.

Σε κάθε περίπτωση, τα μέρη είναι ελεύθερα σύμφωνα με το άρθρο 42 EGBGB να επιλέξουν έστω και εκ των υστέρων το εφαρμοστέο δίκαιο.

Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 41 EGBGB, το εφαρμοστέο δίκαιο είναι δυνατό να υποκατασταθεί από το δίκαιο ενός κράτους το οποίο, εξαιτίας ιδιαζουσών περιστάσεων, εμφανίζει ουσιωδώς στενότερη συνάφεια με τα εκάστοτε πραγματικά περιστατικά.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τέλος, το άρθρο 40 παράγραφος 3 EGBGB προβλέπει ειδική επιφύλαξη ένεκα της δημόσιας τάξης, περιστέλλοντας τη δυνατότητα εκτέλεσης απαιτήσεων οι οποίες πηγάζουν από ανεπίτρεπτη πράξη.

III.3. Προσωπική κατάσταση

Σύμφωνα με το γερμανικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, τα νομικά ζητήματα που αφορούν τις προσωπικές έννομες σχέσεις ενός φυσικού προσώπου διέπονται από την έννομη τάξη στην οποία παραπέμπει η ιθαγένεια του φυσικού προσώπου.

Αν ένα φυσικό πρόσωπο κατέχει την ιθαγένεια περισσοτέρων χωρών, κρίσιμη θεωρείται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 εδάφιο 1 EGBGB η λεγόμενη «ουσιαστική ιθαγένεια», δηλαδή η ιθαγένεια του κράτους με το οποίο συνδέεται στενότερα το συγκεκριμένο φυσικό πρόσωπο. Αν, πάλι, το πρόσωπο που έχει την ιθαγένεια περισσοτέρων χωρών είναι και Γερμανός υπήκοος, τότε σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 εδάφιο 2 EGBGB λαμβάνεται υπόψη μόνο η γερμανική ιθαγένεια.

Το κριτήριο της ιθαγένειας εφαρμόζεται για το δικαίωμα κάθε φυσικού προσώπου σε ένα όνομα (για τις λεπτομέρειες, βλ. το άρθρο 10 EGBGB), καθώς και για την ικανότητα δικαίου και τη δικαιοπρακτική ικανότητα ενός φυσικού προσώπου.

III.4. Εξ αίματος καταγωγή, σχέση μεταξύ γονέων και τέκνων και υιοθεσία

Σύμφωνα με το άρθρο 19 EGBGB, η εξ αίματος καταγωγή ενός τέκνου προσδιορίζεται κατά πρώτο λόγο με βάση το δίκαιο της χώρας όπου διατηρεί τη συνήθη διαμονή του το τέκνο. Δεν γίνεται διάκριση μεταξύ τέκνων γεννημένων εντός και εκτός γάμου. Σε σχέση με τον κάθε γονέα, η καταγωγή μπορεί επίσης να προσδιορισθεί με βάση το εθνικό δίκαιο του γονέα. Αν η μητέρα είναι παντρεμένη, μπορεί εν τέλει για τη ρύθμιση του θέματος της καταγωγής να έχει σημασία το οικογενειακό δίκαιο στο οποίο υπαγόταν η μητέρα κατά τον χρόνο της γέννησης του τέκνου. Διαφορετική ρύθμιση ισχύει για τα τέκνα που γεννήθηκαν πριν από την 1.7.1998.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Για τις προσβολές της εξ αίματος καταγωγής, το άρθρο 20 EGBGB προβλέπει γενικά ότι αυτές διέπονται από την έννομη τάξη στην οποία σχηματίστηκαν οι προϋποθέσεις της καταγωγής, ενώ, όταν η καταγωγή προσβάλλεται από το τέκνο, εφαρμοστέο είναι το δίκαιο του κράτους όπου διατηρεί τη συνήθη διαμονή του το τέκνο.

Η γονική μέριμνα διέπεται σύμφωνα με το άρθρο 21 EGBGB κατά κανόνα από το δίκαιο του κράτους όπου διατηρεί τη συνήθη διαμονή του το τέκνο, εκτός αν ισχύει κάτι διαφορετικό δυνάμει της σύμβασης του 1961 περί προστασίας των ανηλίκων. Σύμφωνα με την εν λόγω σύμβαση, για ορισμένα θέματα είναι εφαρμοστέο το εθνικό δίκαιο του τέκνου.

Για την εγκυρότητα μιας υιοθεσίας εφαρμοστέο είναι καταρχήν, σύμφωνα με το άρθρο 22 EGBGB, το εθνικό δίκαιο του προσώπου που υιοθετεί κατά τον χρόνο της υιοθεσίας. Για την υιοθεσία τέκνου από έναν σύζυγο ή και από τους δύο συζύγους εφαρμοστέο είναι το δίκαιο που διέπει τις γενικές έννομες συνέπειες του γάμου. Όταν οι σύζυγοι έχουν διαφορετική ιθαγένεια, μπορούν να υιοθετήσουν ένα τέκνο και με βάση το δίκαιο του κράτους στο οποίο διατηρούν την κοινή συνήθη διαμονή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 23 EGBGB, για τη συγκατάθεση του τέκνου και των βιολογικών γονέων του για την υιοθεσία είναι καταρχήν εφαρμοστέο το εθνικό δίκαιο του τέκνου.

Το θέμα της αναγνώρισης και της διαπίστωσης της εγκυρότητας μιας υιοθεσίας που έχει πραγματοποιηθεί στην αλλοδαπή ρυθμίζεται με τον «Νόμο σχετικά με τις συνέπειες της υιοθεσίας τέκνου επί τη βάσει αλλοδαπού δικαίου» («Gesetz über Wirkungen der Annahme als Kind nach ausländischem Recht» - Adoptionswirkungsgesetz – συντομογραφικώς «AdWirkG»).

III.5. Γάμος, ελεύθερες ενώσεις, διαζύγιο, διατροφή

Σύμφωνα με το άρθρο 13 EGBGB, οι προϋποθέσεις για τη σύναψη γάμου καθορίζονται κατά κανόνα για έκαστο μελλόνυμφο με βάση το δίκαιο του κράτους του οποίου αυτός είναι υπήκοος. Υπό ιδιαίτερες περιστάσεις ενδέχεται να είναι εφαρμοστέο κατ’ εξαίρεση το γερμανικό δίκαιο.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Στη Γερμανία οι γάμοι τελούνται αποκλειστικά και μόνο από τους ληξιάρχους ή, κατ’ εξαίρεση, από πρόσωπα που έχουν επιφορτισθεί από ξένο κράτος να τελούν γάμους (άρθρο 13 παρ. 3 EGBGB).

Σύμφωνα με το άρθρο 14 EGBGB, οι γενικές συνέπειες του γάμου διέπονται κατά πρώτο λόγο από το δίκαιο του κράτους του οποίου αμφότεροι οι σύζυγοι έχουν την ιθαγένεια, δηλαδή από το κοινό εθνικό δίκαιο των συζύγων.

Σε περίπτωση που το εθνικό δίκαιο των συζύγων δεν είναι κοινό, εφαρμοστέο είναι το δίκαιο του κράτους στο οποίο οι σύζυγοι διατηρούν την κοινή συνήθη διαμονή τους.

Το άρθρο 14 παράγραφος 3 EGBGB προβλέπει περιορισμένη ελευθερία επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου.

Σύμφωνα με το άρθρο 17 EGBGB, για το διαζύγιο είναι εν γένει εφαρμοστέο το δίκαιο το οποίο ήταν εφαρμοστέο για τις γενικές συνέπειες του γάμου κατά τον χρόνο κατάθεσης της αγωγής διαζυγίου, δηλαδή το δίκαιο στο οποίο υπάγονταν οι οικογενειακές σχέσεις του ζεύγους κατά τον χρόνο της εκκρεμοδικίας. Στη Γερμανία η λύση ενός γάμου μπορεί να γίνει μόνο από δικαστήριο.

Για το δικαίωμα επικαρπίας επί κατοικίας των συζύγων η οποία βρίσκεται στην ημεδαπή ή επί οικοσκευής η οποία βρίσκεται στην ημεδαπή είναι εφαρμοστέες οι ουσιαστικές διατάξεις της γερμανικής νομοθεσίας.

Για τον επιμερισμό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων είναι σύμφωνα με το άρθρο 17 παράγραφος 3 EGBGB το δίκαιο που διέπει το διαζύγιο. Σε περίπτωση που το αλλοδαπό δίκαιο δεν προβλέπει τον θεσμό του επιμερισμού των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, τότε ο επιμερισμός αυτός πραγματοποιείται υπό ορισμένες προϋποθέσεις επικουρικώς κατόπιν αιτήσεως σύμφωνα με τις διατάξεις του γερμανικού δικαίου.

Σύμφωνα με το άρθρο 18 EGBGB, το οποίο αναπαράγει τις διατάξεις της σύμβασης της Χάγης του 1973 σχετικά με το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο στις αξιώσεις διατροφής, για τις αξιώσεις διατροφής μεταξύ συγγενών ή μεταξύ συζύγων είναι εφαρμοστέο το δίκαιο του κράτους στο οποίο έχει τη συνήθη διαμονή του το πρόσωπο που δικαιούται διατροφή.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Εάν κατ’ εξαίρεση το δίκαιο του κράτους της συνήθους διαμονής δεν αναγνωρίζει δικαίωμα διατροφής, είναι δυνατό να εφαρμοσθεί το κοινό εθνικό δίκαιο των εμπλεκομένων. Αν και αυτό το τελευταίο είναι ατελέσφορο, είναι αντ’ αυτού εφαρμοστέο το δίκαιο του κράτους σε δικαστήριο του οποίου εγέρθηκε η αξίωση διατροφής.

Για τις επίσημα δηλωμένες ελεύθερες ενώσεις είναι εφαρμοστέο το άρθρο 17 b EGBGB.

III.6. Περιουσιακές σχέσεις των συζύγων

Σύμφωνα με το άρθρο 15 EGBGB, για τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων είναι εφαρμοστέο το δίκαιο το οποίο διέπει τις γενικές συνέπειες του γάμου κατά τον χρόνο σύναψης του γάμου. Σε περίπτωση που και οι δύο σύζυγοι έχουν την ίδια ιθαγένεια τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, για τις μεταξύ τους περιουσιακές σχέσεις είναι εφαρμοστέο το κοινό τους εθνικό δίκαιο. Αν οι σύζυγοι δεν έχουν κοινή ιθαγένεια, εφαρμοστέο είναι το δίκαιο της χώρας στην οποία αμφότεροι οι σύζυγοι είχαν τη συνήθη διαμονή τους κατά τον χρόνο σύναψης του γάμου.

Σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 EGBGB, οι σύζυγοι δύνανται μέχρι ενός σημείου να επιλέξουν το δίκαιο που θα διέπει τις μεταξύ τους περιουσιακές σχέσεις.

III.7. Έννομες συνέπειες θανάτου, διαθήκες

Σύμφωνα με το άρθρο 25 EGBGB, τα κληρονομικά ζητήματα ρυθμίζονται από το εθνικό δίκαιο του κληρονομούμενου κατά τον χρόνο του θανάτου. Για τα ακίνητα που βρίσκονται στην ημεδαπή είναι δυνατό να επιλεγεί ως εφαρμοστέο το γερμανικό δίκαιο.

Σύμφωνα με το άρθρο 26 EGBGB, το οποίο αναπαράγει τις σημαντικότερες διατάξεις ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της σύμβασης της Χάγης του 1961 σχετικά με το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο στον τύπο των διατάξεων τελευταίας βουλήσεως, μία διαθήκη θεωρείται τυπικώς έγκυρη εφόσον πληροί τις τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπει μία έννομη τάξη με την οποία υφίσταται συνάφεια με βάση την ιθαγένεια ή τη συνήθη διαμονή του κληρονομούμενου ή τον τόπο σύνταξης της διαθήκης.

III.8. Εμπράγματα δικαιώματα

Σύμφωνα με το άρθρο 43 EGBGB, τα δικαιώματα επί πραγμάτων διέπονται καταρχήν από το δίκαιο του κράτους στο οποίο βρίσκεται το εκάστοτε πράγμα. Το δίκαιο της τοποθεσίας του πράγματος ρυθμίζει, επί παραδείγματι, το περιεχόμενο της κυριότητας καθώς και τον τρόπο με τον οποίον είναι δυνατό να μεταβιβασθεί η κυριότητα ή να συσταθεί ενέχυρο επί πράγματος.

Το άρθρο 45 EGBGB προβλέπει ειδικό συνδετικό στοιχείο για τα μέσα μεταφοράς.

Ειδικό καθεστώς ισχύει επίσης για τη μετατόπιση πραγμάτων από ένα κράτος σε άλλο βάσει του άρθρου 43 παράγραφος 2 EGBGB.

Τέλος, το θέμα της έκδοσης κτηματικών τίτλων ρυθμίζεται αυτοτελώς στο άρθρο 44 EGBGB.

Μολονότι στον τομέα των εμπράγματων δικαιωμάτων δεν αναγνωρίζεται ελευθερία επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου, παρόλα αυτά το άρθρο 46 EGBGB ορίζει ότι είναι δυνατό να γίνει παρέκκλιση από το δίκαιο που προκύπτει με βάση τα συνδετικά στοιχεία που μνημονεύονται παραπάνω αν τα πραγματικά περιστατικά μιας υπόθεσης εμφανίζουν ουσιωδώς στενότερη συνάφεια με το δίκαιο κάποιου άλλου κράτους.

III.9. Πτώχευση

Το άρθρο 335 InsO ορίζει ότι η πτωχευτική διαδικασία και οι συνέπειές της διέπονται καταρχήν από το δίκαιο του κράτους στο οποίο κινήθηκε η διαδικασία της πτώχευσης. Το άρθρο 336 και επόμενα του InsO προβλέπουν κάποια ειδικά συνδετικά στοιχεία για επιμέρους πτυχές του διεθνούς πτωχευτικού δικαίου (π.χ. συνθήκες εργασίας, συμψηφισμός, προβολή αμφισβήτησης), τα οποία είναι δυνατό να αποκλίνουν από την ανωτέρω αρχή.

Πρόσθετες πληροφορίες

Το ενημερωτικό έντυπο του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Δικαιοσύνης σχετικά με το διεθνές ιδιωτικό δίκαιο είναι δημοσιευμένο στη διεύθυνση www.bmj.bund.de Deutsch - English

« Εφαρμοστέο δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες | Γερµανία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 16-04-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο