Komisja Europejska > EJN > Prawo właściwe > Prawo wspólnotowe

Ostatnia aktualizacja: 10-07-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Prawo właściwe - Prawo wspólnotowe

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


Ostatnia aktualizacja patrz English

Pewnego dnia sędziowie wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej zastosują prawo tego samego kraju do danej sytuacji międzynarodowej.

Konwencja rzymska z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych dostosowuje normy kolizyjne obowiązujące przy umowach. Wspólnota przygotowuje obecnie instrument w sprawie norm kolizyjnych w zakresie zobowiązań pozaumownych (tzw. „Rzym II”). Wspólnota rozważa ponadto ujednolicenie w przyszłości norm kolizyjnych w sprawie rozwodów, małżeńskiego ustroju majątkowego oraz dziedziczenia i testamentów. Środki te mają przede wszystkim na celu zapewnienie, by konkretna sytuacja prawna była sądzona na podstawie prawa materialnego tego samego kraju, bez względu na sąd oraz państwo członkowskie UE, do którego wniesiona zostaje sprawa, a tym samym zapewnienie współuczestniczenia w tworzeniu prawdziwego europejskiego obszaru sprawiedliwości.

Zobowiązania umowne

  • Po wejściu w życie z dniem 1 kwietnia 1991 r. Konwencja rzymska stała się uzupełnieniem Konwencji brukselskiej z 1968 r. (prawo międzynarodowe w zakresie „jurysdykcji sądowej”). Ta ostatnia bowiem, podobnie jak rozporządzenie „Bruksela I”, które zastąpiło ją z dniem 1 marca 2002 r. przewiduje w niektórych przypadkach, że sądy kilku państw członkowskich mogą być właściwe dla sądzenia w sprawie roszczenia. Istnieje wówczas ryzyko, że strona wybierze sąd danego kraju nie dlatego, że sąd ten będzie najwłaściwszy dla rozsądzenia sporu, (np. ze względu na skupione tam dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sporu), lecz dlatego, że sąd ten zastosuje prawo materialne oferujące rozwiązanie najkorzystniejsze dla roszczenia - proceder znany pod nazwą „forum shopping”. Ujednolicenie norm kolizyjnych przy zapewnieniu, że wszyscy sędziowie Unii Europejskiej będą stosować to samo prawo tego samego kraju do danej umowy międzynarodowej, zmniejsza ryzyko „forum shopping” (czyli poszukiwanie sądu stosującego prawo najbardziej korzystne dla strony) w obrębie Wspólnoty.
  • Zasady Konwencji rzymskiej obowiązują we wszystkich państwach członkowskich piętnastki, w tym w Danii. Jeżeli chodzi o państwa członkowskie, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 r., to Konwencja nie weszła jeszcze w życie.
  • Kluczowym punktem systemu wprowadzonego na mocy konwencji jest zasada wolności wyboru, pozwalająca stronom swobodnie wybrać prawo właściwe dla ich umowy. Wolność wyboru pozostawiona stronom jest bardzo duża: mogą wybrać jakiekolwiek przepisy prawne, nawet jeżeli nie wykazują one żadnego związku z przedmiotem umowy; mogą również w dowolnym momencie dokonać zmiany swojego pierwotnego wyboru.
  • Gdy strony nie określą prawa właściwego dla umowy zawartej między nimi, umowa podlega prawu kraju, z którym wykazuje najściślejsze związki. Umowa uznawana jest za wykazującą najściślejsze związki z krajem, w którym strona, która powinna dostarczyć „charakterystyczne świadczenie”, ma swoje miejsce zamieszkania, co oznacza w praktyce, ogólnie rzecz biorąc, że umowa sprzedaży podlega przepisom prawnym kraju, w którym swoją siedzibę ma sprzedający, a umowa o świadczenie usług podlega przepisom prawnym kraju, w którym swoją siedzibę ma świadczący usługi. Chodzi tu jednak o domniemania usuwalne, a sędzia może zadecydować o zastosowaniu innych przepisów prawnych, które w jego mniemaniu wykazują jeszcze ściślejsze związki z przedmiotową umową.
  • Podobnie jak rozporządzenie „Bruksela I”, Konwencja rzymska zawiera przepisy szczególne mające na celu ochronę stron zwanych „słabymi”, takich jak konsumenci i pracownicy. W związku z tym sam wskazywania przez umowę jakiegoś prawa właściwego nie może pozbawić konsumenta lub pracownika ochrony przysługującej mu na mocy przepisów ochronnych obowiązującego prawa, które byłoby normalnie do nich stosowane. W przypadku, gdy strony nie postanowiły inaczej w tej sprawie, umowa konsumencka podlega przepisom prawnym kraju zamieszkania konsumenta, podczas gdy umowa o pracę podlega przepisom prawnym kraju, w którym pracownik wykonuje zwykle swą pracę, a w przypadku braku takiego miejsca - prawu kraju, w którym siedzibę ma przedsiębiorstwo zatrudniające pracownika.
  • Komisja Europejska przedstawiła, z końcem roku 2002, zieloną księgę dotyczącą kwestii, czy należy przekształcić Konwencję rzymską z 1980 r. w instrument wspólnotowy we właściwym znaczeniu tego słowa (rozporządzenie lub dyrektywę) oraz unowocześnić ją merytorycznie. W ramach tego działania, do Komisji zostało skierowanych około 80 komentarzy English.
  • W wyniku procesu konsultacji w dniu 15 grudnia 2005 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa własnościowego dla zobowiązań umownych („Rzym I”), mający na celu modernizację przepisów Konwencji rzymskiej, a jednocześnie przekształcenie jej we wspólnotowy instrument prawny

Zobowiązania pozaumowne

  • Ponieważ rozporządzenie „Bruksela I” reguluje zarówno zobowiązania umowne, jak i pozaumowne, istnieje potrzeba ujednolicenia norm kolizyjnych w obu tych obszarach. W związku z tym w dniu 22 lipca 2003 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych („Rzym II”). Instrument ten ma na celu uregulowanie kwestii określania prawa właściwego w kwestiach związanych z zobowiązaniami pozaumownymi w sytuacjach międzynarodowych takich jak obrażenia ciała, odpowiedzialność za produkt i szkody w środowisku.
  • Przyjęcie tego wniosku zostało poprzedzone szeroką debatą publiczną w jego przedmiocie, obejmującą publiczne przesłuchanie w Brukseli w dniu 7 stycznia 2003 r. oraz pisemną konsultację wśród zainteresowanych środowisk na podstawie wstępnego projektu wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady English dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych w dniu 3 maja 2002 r. Komisja otrzymała około 80 komentarzy, które zostały streszczone w dokumencie przedstawiającym ujęcie całościowe English.

Zobowiązania alimentacyjne

Testamenty i prawo spadkowe

  • W dniu 1 marca 2005 r. Komisja opublikowała zieloną księgę prawa spadkowego i testamentów, zawierającą aspekty norm kolizyjnych związanych z tym obszarem prawa.
  • Komentarze do zielonej księgi zostały opublikowane na witrynie internetowej English Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa.

Rozwody

  • Komisja rozpoczęła prace nad prawem właściwym w sprawach rozwodowych. W dniu 14 marca 2005 r. Komisja opublikowała zieloną księgę dotyczącą prawa właściwego i właściwości sądów w sprawach rozwodowych. Komisja otrzymała około 65 komentarzy. W dniu 6 grudnia 2005 r. odbyło się publiczne przesłuchanie.
  • W wyniku procesu konsultacji w dniu 17 lipca 2006 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2201/2003 w odniesieniu do jurysdykcji i wprowadzające zasady dotyczące prawa właściwego w sprawach małżeńskich PDF File (PDF File 246 KB). Ogólnym celem tego wniosku jest ustanowienie jasnych i wszechstronnych ram prawnych w sprawach małżeńskich w Unii Europejskiej oraz zapewnienie obywatelom odpowiednich rozwiązań pod względem pewności i przewidywalności prawnej, elastyczności i dostępu do sądu.
  • We wniosku proponuje się wprowadzenie zharmonizowanych norm kolizyjnych w sprawach związanych z rozwodem i separacją prawną, co pozwoli małżonkom łatwiej przewidzieć, który system prawa będzie miał zastosowanie do postępowania w ich przypadku. Podstawą proponowanej normy jest przede wszystkim decyzja małżonków. Wybór ograniczony jest do systemów prawa, z którymi małżeństwo ma ścisły związek. W przypadku braku możliwości wyboru prawo właściwe określane jest na podstawie szeregu powiązanych ze sobą czynników, co ma zapewnić zastosowanie do postępowania w sprawie małżeńskiej systemu prawa, z którym małżeństwo ma bliski związek.
  • Propozycje zawarte we wniosku mają również ułatwić dostęp do sądu w postępowaniach w sprawach małżeńskich. Możliwość wyboru sądu właściwego w postępowaniach dotyczących rozwodów i separacji prawnej („prorogacja”) ułatwi dostęp do sądu małżonkom, którzy są różnej narodowości. Zasada dotycząca prorogacji ma zastosowanie bez względu na to, czy para zamieszkuje w państwie członkowskim, czy w państwie trzecim. Ponadto propozycje zawarte we wniosku uwzględniają w szczególności potrzebę zapewnienia dostępu do sądu małżonkom różnej narodowości zamieszkującym w państwie trzecim.

Majątkowy ustrój małżeński

  • W dniu 17 lipca 2006 r. Komisja przyjęła zieloną księgę PDF File (PDF File 255 KB) w sprawie kolizji przepisów prawnych dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, w tym zagadnienia właściwości i wzajemnego uznawania. Celem zielonej księgi jest zainicjowanie szerokich konsultacji English na temat pojawiających się na poziomie międzynarodowym problemów prawnych w zakresie majątkowych ustrojów małżeńskich i stosunków majątkowych wynikających ze związków innego typu. W księdze przedstawiono różne aspekty tej dziedziny, które wymagają wprowadzenia uregulowań prawnych na poziomie wspólnotowym.

Dokumenty źródłowe:

  • Zielona księga PDF File (PDF File 255 KB) w sprawie kolizji przepisów prawnych dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, w tym zagadnienia właściwości i wzajemnego uznawania (COM/2006/0400 wersja ostateczna)
  • Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady PDF File (PDF File 246 KB) zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2201/2003 w odniesieniu do jurysdykcji i wprowadzające zasady dotyczące prawa właściwego w sprawach małżeńskich (COM/2006/0399 wersja ostateczna)
  • Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (COM/2005/0650 końcowy)
  • Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych i współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (COM/2005/0649 wersja ostateczna)
  • Zielona księga prawa spadkowego i testamentów (COM/2005/0065 końcowy)
  • Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (COM/2003/0427 final)
  • Wstępny wniosek dotyczący rozporządzenia English Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II)
  • Zielona księga o przekształceniu Konwencji rzymskiej z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych w instrument wspólnotowy, a także o jego unowocześnieniu (COM/2002/0654 final)
  • Badanie w zakresie prawa porównawczego English w sprawie przepisów o jurysdykcji i norm kolizyjnych dotyczących testamentów i dziedziczenia w państwach członkowskich Unii Europejskiej, listopad 2002 r.
  • Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela II)
  • Konwencja rzymska z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych (wersja skonsolidowana)
  • Konwencja brukselska z 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (wersja skonsolidowana)

« Prawo właściwe - Informacje ogólne | Prawo wspólnotowe - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 10-07-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania