Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Εφαρμοστέο δίκαιο > Κοινοτικό δίκαιο

Τελευταία ενημέρωση: 10-07-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Εφαρμοστέο δίκαιο - Κοινοτικό δίκαιο

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


Για την τελευταία ενημέρωση του κειμένου βλ. English

Κάποια ημέρα, οι δικαστές όλων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα εφαρμόζουν το δίκαιο της ίδιας χώρας σε δεδομένη διεθνή κατάσταση.

Η Σύμβαση της Ρώμης του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές εναρμονίζει τους κανόνες σύγκρουσης νόμων που ισχύουν για τις συμβάσεις. Η Κοινότητα ασχολείται τώρα με την θέσπιση πράξης σχετικά με τους κανόνες σύγκρουσης νόμων στον τομέα των εξωσυμβατικών ενοχών (Ρώμη II). Σκοπεύει, εξάλλου, να εναρμονίσει τους κανόνες σύγκρουσης νόμων που διέπουν το διαζύγιο, τις γαμικές σχέσεις και την κληρονομική διαδοχή και τις διαθήκες. Κύριος στόχος των μέτρων αυτών είναι να εξασφαλίσουν ότι δεδομένη έννομη κατάσταση κρίνεται σύμφωνα με το ουσιαστικό δίκαιο της ίδιας χώρας, ανεξάρτητα από το δικαστήριο που την εκδικάζει και το κράτος μέλος της ΕΕ στην οποία εκδικάζεται και να συντελέσουν έτσι στη δημιουργία ενός αληθινού ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης.

Συμβατικές ενοχές

  • Η Σύμβαση της Ρώμης του 1980 τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 1991 και συμπληρώνει τη Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 (Διεθνές δίκαιο στο θέμα « Δικαιοδοσία των δικαστηρίων »). Πράγματι, η τελευταία, όπως και ο κανονισμός "Bρυξέλλες I" που την αντικατέστησε από την 1η Μαρτίου 2002, προβλέπει σε ορισμένες περιπτώσεις ότι αρμόδια για την εκδίκαση μιας απαίτησης μπορούν να είναι τα δικαστήρια περισσότερων κρατών μελών. Δημιουργείται έτσι ο κίνδυνος να προσφεύγει ένας διάδικος στο δικαστήριο μιας χώρας όχι επειδή το δικαστήριο αυτό είναι το πλέον ενδεδειγμένο για να κρίνει τη διαφορά (για παράδειγμα, επειδή τα αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται για την εκδίκαση της διαφοράς είναι συγκεντρωμένα εκεί), αλλά επειδή το συγκεκριμένο δικαστήριο θα εφαρμόσει πιο ευνοϊκό δίκαιο σε σχέση με την απαίτησή του – μέθοδος γνωστή με την ονομασία "forum shopping". Η ενοποίηση των κανόνων σύγκρουσης νόμων θα εξασφαλίσει ότι όλοι οι δικαστές της Ένωσης εφαρμόζουν σε δεδομένη διεθνή σύμβαση το δίκαιο της ίδιας χώρας, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο forum shopping στο εσωτερικό της Κοινότητας.
  • Οι κανόνες της Σύμβασης της Ρώμης ισχύουν σε όλα τα κράτη μέλη (ΕΕ-15), συμπεριλαμβανομένης της Δανίας. Όσον αφορά τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004, η Σύμβαση δεν έχει ακόμα τεθεί σε εφαρμογή.
  • Ο ακρογωνιαίος λίθος του συστήματος που θεσπίζεται από τη Σύμβαση είναι η λεγόμενη αρχή της αυτονομίας της βούλησης, η οποία επιτρέπει στους συμβαλλομένους να επιλέγουν ελεύθερα το δίκαιο που θα εφαρμοσθεί όσον αφορά τη σύμβασή τους. Η ελευθερία που παρέχεται στους συμβαλλομένους είναι σημαντική : μπορούν να επιλέξουν οποιοδήποτε δίκαιο, ακόμα και αν δεν παρουσιάζει κανέναν αντικειμενικό σύνδεσμο με τη σύμβαση ή ακόμα και να τροποποιήσουν την αρχική τους επιλογή.
  • Αν οι συμβαλλόμενοι δεν έχουν προσδιορίσει ποιο δίκαιο θα εφαρμοσθεί στη σύμβασή τους, η σύμβαση διέπεται από το δίκαιο της χώρας με την οποία παρουσιάζει το στενότερο σύνδεσμο. Η σύμβαση τεκμαίρεται ότι παρουσιάζει το στενότερο σύνδεσμο με τη χώρα συνήθους κατοικίας του συμβαλλομένου που εκπληρώνει τη "χαρακτηριστική παροχή", πράγμα που σημαίνει συγκεκριμένα στην πράξη ότι, κατ' αρχήν, μια σύμβαση πώλησης διέπεται από το δίκαιο του τόπου εγκατάστασης του πωλητή και μια σύμβαση παροχής υπηρεσιών από το δίκαιο του τόπου εγκατάστασης του παρόχου της υπηρεσίας. Ωστόσο, πρόκειται για απλά τεκμήρια, και ο δικαστής μπορεί να επιλέξει να εφαρμόσει ένα άλλο δίκαιο εφόσον κρίνει ότι το δίκαιο αυτό παρουσιάζει στενότερο σύνδεσμο με τη συγκεκριμένη σύμβαση.
  • Παρόμοια με τον κανονισμό "Βρυξέλλες I", η Σύμβαση της Ρώμης περιλαμβάνει ειδικούς κανόνες για την προστασία των "ασθενέστερων" μερών, όπως οι καταναλωτές και οι μισθωτοί. Το απλό γεγονός ότι μια σύμβαση εξειδικεύει ότι πρέπει να εφαρμοσθεί ένα συγκεκριμένο δίκαιο δεν αποστερεί τον καταναλωτή ή τον μισθωτό από την προστασία των επιτακτικών κανόνων του κανονικά εφαρμοστέου σε αυτούς δικαίου. Αν οι συμβαλλόμενοι δεν έχουν κάνει ειδική πρόβλεψη, η καταναλωτική σύμβαση διέπεται από το δίκαιο της χώρας συνήθους διαμονής του καταναλωτή, ενώ η σύμβαση εργασίας διέπεται από το δίκαιο της χώρας στην οποία προσφέρει συνήθως την εργασία του ο μισθωτός και, αν δεν υπάρχει τέτοιος τόπος, από το δίκαιο της χώρας στην οποία ευρίσκεται η έδρα της εταιρείας που τον απασχολεί.
  • Στα τέλη του 2002, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πράσινο βιβλίο με θέμα το κατά πόσον η Σύμβαση της Ρώμης του 1980 πρέπει να μετατραπεί σε καθαυτό κοινοτικό μέσο (κανονισμό ή οδηγία) και να εκσυγχρονιστεί σε βάθος. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έλαβε περίπου 80 εισηγήσεις English.
  • Σαν αποτέλεσμα της διαδικασίας διαβούλευσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε, στις 15 Δεκεμβρίου 2005, πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (“Ρώμη I”) με στόχο τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της Σύμβασης της Ρώμης και ταυτόχρονα την μετατροπή της σε κοινοτική νομική πράξη.

Εξωσυμβατικές ενοχές

  • Στο μέτρο που ο κανονισμός "Βρυξέλλες I" διέπει τόσο τις συμβατικές όσο και τις εξωσυμβατικές ενοχές, ήταν σκόπιμο να εναρμονιστούν και οι κανόνες σύγκρουσης νόμων που διέπουν αυτούς τους δύο τομείς. Για το λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε, στις 22 Ιουλίου 2003, πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές (“Ρώμη II”). Η πράξη αυτή στοχεύει να ρυθμίσει ζητήματα καθορισμού του εφαρμοστέου δικαίου που ανακύπτουν στο πλαίσιο διεθνών καταστάσεων και αφορούν εξωσυμβατικές ενοχές, όπως η σωματική βλάβη, η ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων και οι περιβαλλοντικές ζημίες.
  • Πριν από την έγκριση αυτής της πρότασης πραγματοποιήθηκε ευρεία δημόσια συζήτηση για το συγκεκριμένο ζήτημα, η οποία συμπεριέλαβε δημόσια ακρόαση που έγινε στις Βρυξέλλες στις 7 Ιανουαρίου 2003 και γραπτή διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους κύκλους στη βάση ενός προσχεδίου πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου English για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές στις 3 Μαΐου 2002. Η Επιτροπή δέχθηκε 80 περίπου συμβολές, οι οποίες συνοψίζονται σε ένα έγγραφο σύνθεσης English.

Διατροφή

Κληρονομική διαδοχή και διαθήκη

  • Η Επιτροπή δημοσίευσε την 1η Μαρτίου 2005 ένα Πράσινο βιβλίο για την κληρονομική διαδοχή και διαθήκη, το οποίο περιλαμβάνει περιπτώσεις σύγκρουσης νόμων σε σχέση με το συγκεκριμένο τομέα δικαίου.
  • Οι απαντήσεις στο Πράσινο βιβλίο δημοσιεύθηκαν στην ιστοσελίδα English της Γενικής Διεύθυνσης Δικαιοσύνη, Ελευθερία και Ασφάλεια.

Διαζύγιο

  • Η Επιτροπή ξεκίνησε εργασίες για το εφαρμοστέο δίκαιο σε υποθέσεις διαζυγίου. Η Επιτροπή δημοσίευσε στις 14 Μαρτίου 2005 μια Πράσινη βίβλο σχετικά Â�ε το εφαρÂ�οστέο δίκαιο και τη διεθνή δικαιοδοσία σε υποθέσεις διαζυγίου. Έλαβε περίπου 65 απαντήσεις. Διοργανώθηκε δημόσια ακρόαση στις 6 Δεκεμβρίου 2005.
  • Ως αποτέλεσμα της διαδικασίας διαβούλευσης, η Επιτροπή υπέβαλε στις 17 Ιουλίου 2006 πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία και για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο σε γαμικές διαφορές PDF File (PDF File 281 KB). Ο συνολικός στόχος της παρούσας πρότασης είναι να δημιουργήσει ένα σαφές και πλήρες νομικό πλαίσιο στον τομέα των γαμικών διαφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να εξασφαλίσει στους πολίτες δέουσες λύσεις όσον αφορά την ασφάλεια δικαίου, την προβλεψιμότητα, την ευελιξία και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη.
  • Η πρόταση θεσπίζει εναρμονισμένους κανόνες σύγκρουσης νόμων σε υποθέσεις διαζυγίου και δικαστικού χωρισμού προκειμένου να επιτρέψει στους συζύγους να προβλέπουν με ευκολία το δίκαιο που θα εφαρμοστεί στη γαμική διαφορά τους. Ο προτεινόμενος κανόνας βασίζεται κατά κύριο λόγο στην επιλογή των συζύγων. Αυτή η επιλογή περιορίζεται στο δίκαιο που εμφανίζει στενό σύνδεσμο με το γάμο. Ελλείψει επιλογής, το εφαρμοστέο δίκαιο καθορίζεται σε συνάρτηση με μία κλίμακα κριτηρίων σύνδεσης, τα οποία θα εξασφαλίσουν ότι η γαμική διαφορά διέπεται από έννομη τάξη με την οποία ο γάμος έχει στενή σχέση.
  • Η πρόταση στοχεύει επίσης να βελτιώσει την πρόσβαση στη δικαιοσύνη στις γαμικές διαφορές. Η δυνατότητα επιλογής του αρμόδιου δικαστηρίου στις διαδικασίες που αφορούν το διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό ("παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας") θα διευκολύνει την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους συζύγους διαφορετικής ιθαγένειας. Ο κανόνας περί παρέκτασης εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το κατά πόσον το ζεύγος ζει σε ένα κράτος μέλος ή σε τρίτη χώρα. Εξάλλου, η πρόταση ανταποκρίνεται ειδικά στην ανάγκη να κατοχυρωθεί η πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους συζύγους διαφορετικής ιθαγένειας που ζουν σε τρίτη χώρα.

Περιουσιακές σχέσεις των συζύγων

  • Στις 17 Ιουλίου 2006 η Επιτροπή εξέδωσε Πράσινο Βιβλίο PDF File (PDF File 277 KB) για τη ρύθμιση της σύγκρουσης νόμων όσον αφορά τις περιουσιακές σχέσεις μεταξύ συζύγων, καθώς και το ζήτημα της δικαιοδοσίας και της αμοιβαίας αναγνώρισης. Το συγκεκριμένο έγγραφο ξεκινά ευρεία διαβούλευση English σχετικά με τα νομικά ζητήματα που τίθενται σε διεθνές επίπεδο όσον αφορά τις περιουσιακές σχέσεις μεταξύ συζύγων και τις περιουσιακές συνέπειες που έχουν άλλες μορφές ενώσεων. Παρουσιάζει τις διάφορες πτυχές του θέματος που φαίνεται ότι απαιτούν την έκδοση νομοθετικών κανόνων σε κοινοτικό επίπεδο.

Έγγραφα αναφοράς:

  • Πράσινο Βιβλίο PDF File (PDF File 277 KB) για τη ρύθμιση της σύγκρουσης νόμων όσον αφορά τις περιουσιακές σχέσεις μεταξύ συζύγων, καθώς και το ζήτημα της διεθνούς δικαιοδοσίας και της αμοιβαίας αναγνώρισης (COM/2006/0400 τελικό)
  • Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου PDF File (PDF File 281 KB) για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία και για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο σε γαμικές διαφορές (COM/2006/0399 τελικό)
  • Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη Ι) (COM/2005/0650 τελικό)
  • Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία σε θέματα υποχρεώσεων διατροφής (COM/2005/0649 τελικό)
  • Πράσινο Βιβλίο - Κληρονομική διαδοχή και διαθήκη (COM/2005/0065 τελικό)
  • Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές (Ρώμη II) (COM/2003/0427 τελικό)
  • Προσχέδιο πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου English Προσχέδιο πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη II)
  • Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τη μετατροπή σε κοινοτική πράξη και τον εκσυγχρονισμό της σύμβασης της Ρώμης του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (COM/2002/0654 τελικό)
  • Μελέτη συγκριτικού δικαίου English για τους κανόνες σύγκρουσης δικαιοδοσίας και σύγκρουσης νόμων στις διαθήκες και κληρονομικές διαδοχές στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Νοέμβριος 2002
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (Βρυξέλλες II)
  • Σύμβαση της Ρώμης του 1980 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (παγιωμένη μορφή)
  • Σύμβαση των Βρυξελλών 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (παγιωμένη μορφή)

« Εφαρμοστέο δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες | Κοινοτικό δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 10-07-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο