Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Hiszpania

Ostatnia aktualizacja: 08-06-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Hiszpania

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


W przypadku rozwiązywania sporów, drogę sądową należy traktować jako ostateczne wyjście, jako że jest ona kosztowna (opłaty sądowe) i czasochłonna (biorąc pod uwagę długość trwania całości postępowania sądowego i ewentualne okolicznościowe opóźnienia w wymierzaniu sprawiedliwości).

Zawsze lepiej jest najpierw podjąć próbę osiągnięcia ugody pozasądowej lub polubownego rozwiązania. Samo prawo hiszpańskie propaguje stosowanie tych alternatywnych środków, ułatwiając do nich dostęp, a w niektórych przypadkach, jak na przykład w przypadku określonych sporów dotyczących zatrudnienia, nakazując ich zastosowanie przed wstąpieniem na drogę sądową.

Poniżej przedstawiono praktyczne informacje na temat alternatywnego rozstrzygania sporów w Hiszpanii.

W Hiszpanii, oprócz negocjacji prywatnych, stanowiących zwykle jeden z najistotniejszych aspektów praktyki prawniczej, istnieje postępowanie pojednawcze, które musi być prowadzone przed Służbami Mediacyjnymi Administracji Pracy przed sprawą sądową z zakresu prawa pracy (link do sądu pracy).

W sądach cywilnych dla postępowania dotyczącego kwot powyżej 3 000 €, po złożeniu wniosku i odpowiedzi od pozwanego stosuje się obowiązkową procedurę pojednawczą. Procedurę tę prowadzi sędzia, który jest zobowiązany dokładać starań w celu osiągnięcia porozumienia. Postępowanie sądowe rozpoczyna się jedynie wówczas, gdy procedura ta nie zakończy się powodzeniem.

Jedną z funkcji urzędników sądowych jest prowadzenie postępowania pojednawczego, na warunkach określonych w prawach proceduralnych, łącznie ze szczególnymi pracami mediacyjnymi. Funkcja ta nie będzie obowiązywać do momentu wejścia w życie Ustawy o dobrowolnej jurysdykcji.

Arbitraż polega na zastępowaniu, za zgodą stron, interwencji i orzeczeń sądów interwencjami i orzeczeniami arbitra (strony trzeciej lub trybunału arbitrażowego). Podlega to prawu prywatnemu, aczkolwiek w ostatnich latach instytucjonalny aspekt arbitrażu rozwijają ministerstwa spraw konsumenckich i izby handlowe.

Stosując postępowanie pojednawcze lub arbitraż można rozstrzygnąć każdy rodzaj sporu, z wyjątkiem:

  • Spraw, dla których wydany został ostateczny wyrok sądowy, z wyjątkiem kwestii wynikających z wykonania;
  • Spraw nierozerwalnie związanych z innymi sprawami, w przypadku których strony nie posiadają mocy decyzyjnej, na przykład status cywilny osób, kwestie przyszłego utrzymania i sprawy małżeńskie (separacja, unieważnienie i rozwód), aczkolwiek kwestie finansowe z nich wynikające można rozstrzygać poza sądem;
  • Sprawy, w których, zgodnie z prawem, wymagana jest interwencja Służb Prokuratury Publicznej celem reprezentowania i obrony osób, które w związku z niezdolnością do działania lub brakiem zastępstwa prawnego nie mogą prowadzić czynności samodzielnie, jak ma to miejsce w przypadku niezdolności do czynności prawnych i osób małoletnich;
  • Spraw konsumenckich nie można rozstrzygać w drodze arbitrażu w przypadku otrucia, urazów, śmierci lub dowodów przestępstwa opartych na domniemaniu faktycznym.

Postępowanie pojednawcze reguluje Kodeks Postępowania Cywilnego (dla procedur cywilnych) i Kodeks Postępowania Pracy (dla procedur związanych z zatrudnieniem).

Do góryDo góry

W sprawach cywilnych, do momentu wejścia w życie Ustawy o dobrowolnej jurysdykcji, postępowanie pojednawcze jest dowolne i nie można go narzucić. Kompetencje w zakresie rozpoznawania postępowania pojednawczego posiadają sędziowie sądów pierwszej instancji oraz Sędziowie Pokoju (sędziowie niezawodowi) właściwi dla adresu, lub w przypadku jego braku – miejsca zamieszkania pozwanego. Dokument pojednawczy, zawierający porozumienia pomiędzy stronami, stanowi instrument wykonawczy, który można wykorzystać w celu wszczęcia postępowania wykonawczego.

Arbitraż reguluje Ustawa o arbitrażu, ustawa nr 60/2003 z dnia 23 grudnia 2003 r. Ustawa ta stosuje się również do specjalnych mechanizmów arbitrażowych, z których najczęściej stosowanym w praktyce jest arbitraż w sprawach konsumenckich dla rozstrzygania sporów dotyczących konsumpcji towarów i usług objętych Ustawą nr 26/1984 z dnia 19 lipca 1984 r. w sprawie ogólnej ochrony konsumenta i użytkownika.

Podstawą dla arbitrażu w Hiszpanii może być prawo lub zasada słuszności. Ogólnie arbitraż rozwiązuje spory, stosując obowiązujące prawo, chyba że strony udzielą wyłącznego upoważnienia do rozstrzygnięcia sporu wyłącznie na podstawie zasady słuszności. Kryterium słuszności, czyli innymi słowy brak zastosowania obowiązującego ustawodawstwa, jest kryterium stosowanym do poparcia wyroków arbitrażowych w niektórych instytucjonalnych postępowaniach arbitrażowych, jak na przykład tych dotyczących spraw konsumenckich.

Z listy poniżej należy wybrać sytuację odpowiadającą naszej, aby dowiedzieć się, czy możemy skorzystać z któregoś z dostępnych środków alternatywnego rozstrzygania sporów:

Spory między osobami fizycznymi

Musi istnieć porozumienie w sprawie arbitrażu, które może przyjąć formę klauzuli w kontrakcie lub może stanowić niezależną umowę. Powinno ono stwierdzać, że strony zgadzają się poddać arbitrażowi wszelkie spory, jakie mogą zaistnieć lub zaistniały w odniesieniu do określonego stosunku prawnego, o charakterze umownym lub pozaumownym.

Umowę arbitrażową należy sporządzić w formie pisemnego dokumentu z podpisami stron lub w drodze wymiany pism, telegramów, faksów lub innych środków telekomunikacyjnych umożliwiających odnotowanie istnienia umowy.

Wymóg ten uważać się będzie za spełniony, jeśli umowa arbitrażowa zapisana jest i dostępna dla późniejszych konsultacji na nośniku elektronicznym, optycznym lub innym.

Do góryDo góry

Umowę arbitrażową uważa się za ujętą w umowie pomiędzy stronami, jeśli została ona zapisana w formie dokumentu, który strony przekazały sobie w którejś z form wspomnianych w poprzednim akapicie.

Dla swojej ważności umowa ta nie może odnosić się do spraw, które z mocy prawa są wyłączone z arbitrażu.

Żadne prawo ani wyrok sądowy nie może zmusić stron do skorzystania z arbitrażu. W przypadku osób prywatnych korzystanie z arbitrażu jest dobrowolne.

W arbitrażu zachowuje się zasady równości, prawa do przesłuchania i postępowania prywatno-dowodowego. Arbiter musi traktować strony w sposób równy i stworzyć każdej z nich wystarczającą możliwość dochodzenia jej praw. Jest on również zobowiązany zachować poufność informacji uzyskanych w trakcie postępowania arbitrażowego.

Strony mają dowolność uzgodnienia procedury, którą następnie muszą stosować arbitrzy. Jeżeli porozumienie w tej kwestii nie jest możliwe, arbiter może, z zastrzeżeniem przepisów Ustawy o arbitrażu, poprowadzić procedurę arbitrażową według własnego uznania. To umocowanie arbitrów obejmuje prawo do decydowania w kwestii dopuszczalności, istotności i użyteczności dowodów, wysłuchania zeznań, nawet z inicjatywy arbitra, oraz w kwestii ważenia dowodów.

Jeżeli strony nie uzgodnią inaczej, arbiter podejmie decyzję, czy w celu przedstawienia argumentów, wysłuchania zeznań i wniesienia pisemnych oświadczeń stron musi odbyć się rozprawa, czy też może odbyć się to wyłącznie w formie pisemnej.

Jeżeli strony nie uzgodnią inaczej, zarówno arbitrzy jak i organ arbitrażowy mogą zwrócić się do stron o zaliczkową płatność funduszy, które uważają za konieczne dla pokrycia opłat i kosztów arbitrów, oraz kosztów, jakie mogą pojawić się w trakcie procedury. W przypadku niedokonania przez strony tych płatności zaliczkowych, arbitrzy mają prawo zawiesić lub zakończyć procedurę arbitrażową. Jeżeli jedna ze stron nie dokonała płatności w przewidzianym terminie, arbitrzy mogą, przed ogłoszeniem zakończenia lub zawieszenia procedury, przekazać ten fakt pozostałym stronom, tak aby mogły one, jeśli zechcą, dokonać płatności w imieniu tej strony, w przewidzianym do tego celu terminie.

Dla tego typu arbitrażu nie przewiduje się bezpłatnej pomocy prawnej.

Wyrok w sprawie sporu, który wydaje arbiter określa się jako „laudo”. Wszystkie wyroki arbitrażowe muszą być sporządzane w formie pisemnej z podpisami arbitrów, którzy mogą wyrazić rozbieżny pogląd. W przypadku więcej niż jednego arbitra wystarczające są podpisy większości członków panelu arbitrażowego lub po prostu przewodniczącego. Wyrok arbitrażowy uznaje się za odnotowany, jeśli istnieje zapis jego treści oraz podpisów, oraz jest on dostępny dla późniejszych konsultacji na nośniku elektronicznym, optycznym lub innym. Arbiter musi wyjaśnić podstawy swojej decyzji, w kontekście prawa lub zasady słuszności. Z zastrzeżeniem uzgodnień istniejących między stronami, arbitrzy mogą określić w wyroku arbitrażowym koszty arbitrażu, które obejmują opłaty i koszty arbitrów oraz, w stosownych przypadkach, opłaty i koszty radcy prawnego i zastępców prawnych stron, koszt usług świadczonych przez organ arbitrażowy oraz inne koszty wynikające z procedury arbitrażowej.

Do góryDo góry

Jeżeli wyrok arbitrażowy nie zostanie wypełniony dobrowolnie, istnieje możliwość wszczęcia postępowania wykonawczego za pośrednictwem sądów, zgodnie z przepisami Kodeksu Postępowania Cywilnego (link do zestawienia dot. wykonywania orzeczeń).

W przypadku różnicy zdań w kwestii obowiązkowego charakteru wyroku arbitrażowego, umowa arbitrażowa zobowiązuje strony do przyjęcia postanowień wyroku i zabrania sądom rozpoznawania sporów przedłożonych do arbitrażu, w przypadku jeśli któraś z zainteresowanych stron powoła się na wyrok w trakcie procesu sądowego.

Umowa arbitrażowa nie uniemożliwia stronom zwrócenia się do sądu o przyjęcie środków zapobiegawczych lub sądowi przyznania takich środków, przed lub w trakcie procedury arbitrażowej (link do środków tymczasowych i zapobiegawczych).

Wyrok arbitrażowy może zostać anulowany na podstawie wniosku jednej ze stron, która będzie twierdzić i udowodni, co następuje:

  • Umowa arbitrażowa nie istnieje lub jest nieważna;
  • Strona nie została właściwie zawiadomiona o mianowaniu arbitra lub o postępowaniu arbitrażowym lub z jakiegokolwiek innego powodu nie miała możliwości dochodzenia swoich praw;
  • Arbitrzy podjęli decyzje w sprawie innych kwestii, których nie poddano im do rozstrzygnięcia;
  • Mianowanie arbitrów lub postępowanie arbitrażowe nie były zgodne z umową pomiędzy stronami, chyba że umowa ta pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami Ustawy lub, w przypadku braku takiej umowy, mianowanie lub procedura nie były zgodne z Ustawą;
  • Arbitrzy podjęli decyzje w sprawach, których nie można poddawać arbitrażowi;
  • Wyrok arbitrażowy działa w sprzeczności z polityką publiczną.

Postępowanie unieważniające należy wszcząć przed sądem regionalnym; od jego wyroku nie można się odwołać.

Spory rodzinne

Jeżeli chodzi o procedury separacyjne i rozwodowe, sądy propagują rozstrzyganie konfliktów w drodze wzajemnych uzgodnień pomiędzy stronami, biorąc pod uwagę fakt, że postępowanie wszczęte z powodu konfrontacji pomiędzy stronami można zakończyć polubownie. Umowa, która musi obejmować aspekty dotyczące kurateli i opieki nad dziećmi, uzgodnień dot. odwiedzin, udziału w kosztach wynikających z małżeństwa oraz, w stosownych przypadkach, utrzymania i wykorzystania miejsca będącego miejscem zamieszkania rodziny, uzyska zatwierdzenie ze strony sądu wyłącznie jeżeli uznaje się, że nie szkodzi ona interesom osób małoletnich lub żadnej ze stron związku. Służby Prokuratury Publicznej interweniują w przypadku jeśli sprawa dotyczy osób małoletnich, a sądy mogą zaproponować zmiany, jeśli uznają je za wskazane.

Patrz „Rozwód – Hiszpania”, „Władza rodzicielska – Hiszpania” oraz „Roszczenia alimentacyjne - Hiszpania”.

W niektórych Wspólnotach Autonomicznych, takich jak Katalonia, Walencja i Kraj Basków mediacje rodzinne podlegają specjalnym zasadom.

Spory pomiędzy pracodawcami a pracownikami

Strona w budowie.

Spory pomiędzy właścicielami a najemcami

Ustawa nr 49/2003 z dnia 26 listopada 2003 r. w sprawie dzierżawy gospodarstw rolnych zniosła obowiązkowe interwencje rad arbitrażowych dla gospodarstw rolnych w przypadku określonych sporów, jak na przykład spory dotyczące dostępu do majątku najemcy. Strony mogą obecnie swobodnie poddawać sprawy arbitrażowi, na warunkach określonych w ustawodawstwie obowiązującym w danej kwestii.

Użyteczne linki

  • System arbitrażowy spraw konsumenckich español
  • Europejski formularz reklamacji dla konsumentów English PDF File (PDF File 82,9 KB)
  • Sieć pozasądowego rozstrzygania sporów w sektorze usług finansowych: „FIN-NET” Deutsch - English - français

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Hiszpania - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 08-06-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania