Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Słowenia

Ostatnia aktualizacja: 05-12-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Słowenia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


Przegląd alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów zawarto w zestawieniu „Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - informacje ogólne"

W tym nowym zestawieniu spróbujemy przedstawić więcej praktycznych informacji na temat alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów (ARS) w Słowenii.



 

SPIS TRESCI

Przede wszystkim, ogólnie, jakie są sposoby ARS? Przede wszystkim, ogólnie, jakie są sposoby ARS?
Jakie rodzaje sporów można rozwiązać za pomocą tego sposobu ARS? Jakie rodzaje sporów można rozwiązać za pomocą tego sposobu ARS?
Czy korzystanie z tego sposobu ARS jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenie sądowego? Czy korzystanie z tego sposobu ARS jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenie sądowego?
Czy ten rodzaj ARS jest regulowany przez jakieś akty prawne? Czy ten rodzaj ARS jest regulowany przez jakieś akty prawne?
Istnieją klauzule umowne stanowiące, że wszelkie spory umowne przed wniesieniem sprawy do sądu należy rozwiązywać przy pomocy ARS. Czy takie ustalenia są wiążące dla stron umowy w odniesieniu do tych sposobów ARS? Istnieją klauzule umowne stanowiące, że wszelkie spory umowne przed wniesieniem sprawy do sądu należy rozwiązywać przy pomocy ARS. Czy takie ustalenia są wiążące dla stron umowy w odniesieniu do tych sposobów ARS?
W jaki sposób można zapewnić, aby przedmiotowy sposób ARS, zapewnił gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez tradycyjny wymiar sprawiedliwości? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji? W jaki sposób można zapewnić, aby przedmiotowy sposób ARS, zapewnił gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez tradycyjny wymiar sprawiedliwości? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji?
Czy niezbędna jest pomoc prawna? Jaką rolę odgrywa prawnik w tego rodzaju ARS? Czy niezbędna jest pomoc prawna? Jaką rolę odgrywa prawnik w tego rodzaju ARS?
Czy możliwe jest zastosowanie tego sposobu ARS na odległość, np. w formie elektronicznej? Czy możliwe jest zastosowanie tego sposobu ARS na odległość, np. w formie elektronicznej?
Czy ten sposób ARS jest bezpłatny? Jeżeli nie, w jaki sposób dokonuje się podziału kosztów? Czy możliwe jest przyznanie bezpłatnej pomocy prawnej? (patrz temat pomoc prawnaCzy ten sposób ARS jest bezpłatny? Jeżeli nie, w jaki sposób dokonuje się podziału kosztów? Czy możliwe jest przyznanie bezpłatnej pomocy prawnej? (patrz temat pomoc prawna)
Czy po bezskutecznym zastosowaniu tego sposobu ARS dalej istnieje możliwość złożenia sprawy w sądzie? Czy działania podejmowane w wyniku tego sposobu ARS mają wpływ na okres przedawnienia sprawy w sądzie? Czy po bezskutecznym zastosowaniu tego sposobu ARS dalej istnieje możliwość złożenia sprawy w sądzie? Czy działania podejmowane w wyniku tego sposobu ARS mają wpływ na okres przedawnienia sprawy w sądzie?
Jaką formę przybiera ugoda w przypadku pomyślnego rozwiązania sporu za pomocą tego sposobu ARS? Jakie są skutki braku samoistnego wykonania ugody? Czy można zastosować standardowe postępowanie wykonawcze? Czy sprawę można w dalszym ciągu wnieść do sądu? Jaką formę przybiera ugoda w przypadku pomyślnego rozwiązania sporu za pomocą tego sposobu ARS? Jakie są skutki braku samoistnego wykonania ugody? Czy można zastosować standardowe postępowanie wykonawcze? Czy sprawę można w dalszym ciągu wnieść do sądu?

 

Przede wszystkim, ogólnie, jakie są sposoby ARS?

Sposoby ARS pozwalają na rozwiązywanie sporów bez udziału sądu lub co najmniej bez orzeczenia sądowego co do istoty sprawy. Do głównych sposobów ARS stosowanych w Słowenii należą: arbitraż, mediacja i powództwo sądowe w szerszym znaczeniu tego pojęcia, mające na celu osiągnięcie ugody sądowej.

Komisja arbitrażowa jest prywatnym sądem złożonym z jednej osoby lub większej liczby osób, wyznaczonych za zgodą stron. Strony, działając na mocy ustaleń lub spontanicznie, na podstawie porozumienia lub umowy powierzają komisji wydanie decyzji co do istoty sprawy, która jest uznawana przez prawo za równoważną z prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. Poprzez zawarcie umowy arbitrażowej strony wykluczają własciwosć sądu powszechnego.

Mediacja jest sposobem rozwiązania sporu z pomocą bezstronnej osoby trzeciej, która nie może wydać wiążącej decyzji.

W trakcie postępowania w sądzie cywilnym strony mogą w dowolnym momencie zawrzeć ugodę w przedmiocie sporu (ugodę sądową). Każda osoba, która ma zamiar wszcząć powództwo, może spróbować zawrzeć ugodę sądową (zapobiegawczą ugodę sądową) w lokalnym sądzie miejsca zamieszkania strony przeciwnej. Umowa dotycząca zawarcia ugody sądowej stanowi tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję.

W większosci sytuacji można skorzystać z jednego z różnych sposobów ARS. Aby uzyskać więcej informacji, należy wybrać z poniższej listy sytuację, która jest najbardziej zbliżona do Państwa sytuacji.

  • Spory między konsumentem a firmą

Jak zostało to już wyjasnione w zestawieniu „ARS - prawo wspólnotowe", Komisja opublikowała na swojej stronie internetowej wykaz instytucji do spraw ARS zajmujących się rozwiązywaniem sporów konsumenckich we wszystkich państwach członkowskich. Wykaz English ten zawiera praktyczne informacje potrzebne do podjęcia decyzji, czy zwrócić się do jednego z tych organów: strukturę organu, zakres działalnosci, rodzaje procedur, opłaty i inne informacje.

Do góryDo góry

W celu rozwiązania sporów możemy być zmuszeni do zwrócenia się do instytucji do spraw ARS znajdującej się w innym państwie członkowskim. Informacje praktyczne dotyczące tych instytucji można uzyskać na stronach internetowych EEJNet lub FIN-NET (dla sporów dotyczących usług finansowych).

Jakie rodzaje sporów można rozwiązać za pomocą tego sposobu ARS?

Arbitraż nie jest właściwym sposobem rozwiązywania wszystkich rodzajów sporów. Ustawa o postępowaniu cywilnym (Dziennik Urzędowy Republiki Słoweńskiej nr 36/04 – oficjalny tekst jednolity; dalej: „ZPP”) stanowi, iż w przypadku sporów co do praw, którymi strony swobodnie dysponują, mogą one określić w umowie, iż właściwa do rozwiązania sporu jest krajowa komisja arbitrażowa. W przypadku sporów, w których co najmniej jedna ze stron jest osobą fizyczną mieszkającą zagranicą lub osobą prawną posiadającą siedzibę zagranicą, strony mogą ustalić, iż właściwa do rozwiązania sporu jest zagraniczna komisja arbitrażowa, pod warunkiem że sąd słoweński nie posiada wyłącznej jurysdykcji w omawianym sporze. W drodze arbitrażu nie można na przykład rozwiązywać sporów w sprawach małżeńskich ani też powództw o ustalenie lub podważenie ojcostwa lub macierzyństwa. Strony wybierają arbitraż głównie w sporach gospodarczych. Przy słoweńskiej Izbie Handlowo-przemysłowej działa stały Sąd Arbitrażowy odpowiedzialny za rozwiązywanie sporów w relacjach biznesowych, wynikających z praw, którymi strony mogą swobodnie dysponować. Komisja arbitrażowa przy Zavarovalnica Triglav d.d. jest wyspecjalizowanym organem zajmującym się rozwiązywaniem sporów dotyczących spraw ubezpieczeniowych oraz odszkodowawczych. Sąd Arbitrażowy przy giełdzie w Lublanie jest natomiast wyspecjalizowanym organem odpowiedzialnym za rozwiązywanie sporów dotyczących obrotu papierami wartościowymi.

Do góryDo góry

Z ugody sądowej można korzystać przy rozwiązywaniu wszelkich rodzajów sporów prawa cywilnego, z wyjątkiem sporów w sprawach małżeńskich oraz sporów między rodzicami a dziećmi (oprócz przypadków dotyczących ochrony, wykształcenia i utrzymania dzieci oraz dotyczących umów między dziećmi a rodzicami lub innymi osobami, w których sąd nie zezwala na zawarcie ugody o ile stwierdzi, że nie leży ona w interesie dziecka). Podobnie ugody sądowej nie można zawrzeć, jeśli chodzi o roszczenia, których strony nie mogą swobodnie dochodzić (ponieważ są one sprzeczne z obowiązującymi przepisami lub zasadami moralnymi).

Z mediacji korzysta szereg instytucji pozarządowych lub sądów w różnych rodzajach sporów. Sądy posługują się mediacją sądową w sprawach cywilnych, rodzinnych i handlowych, podczas gdy instytucje pozarządowe korzystają z mediacji w sporach międzysąsiedzkich, sporach między wynajmującymi a najemcami, sporach w szkołach, w miejscach pracy lub też sporach między organizacjami a konsumentami.

Czy korzystanie z tego sposobu ARS jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenie sądowego?

ZPP zawiera przepisy mające na celu zachęcenie do zawierania ugód sądowych. W tym celu w ustawie zamieszczono także przepis przewidujący przeprowadzenie specjalnego posiedzenia ugodowego, w trakcie którego zbadanoby możliwość zawarcia ugody sadowej. Zawarcie takiej ugody zależy jednakże od wolnej woli stron. Dobrowolne jest także korzystanie z mediacji i innych sposobów ARS. ZPP stanowi, iż sąd może, podczas takiego posiedzenie ugodowego, zawiesić prowadzenie postępowania cywilnego na zgodny wniosek stron, co umożliwi dokonanie próby rozwiązania sporu środkami alternatywnymi.

Do góryDo góry

Ustawa o ustroju sądów pracy i sądów ubezpieczeń społecznych (Dziennik Urzędowy Republiki Słoweńskiej nr 2/2004, 10/04 – sprostowanie nr 61/04), która weszła w życie dnia 1 stycznia 2005 r., obok przepisów dotyczących procedury stosowanej w sporach w sprawach pracowniczych i dotyczących ubezpieczeń społecznych stanowi, iż w przypadku, gdy zastosowanie obowiązkowej procedury pokojowego rozwiązania sporu jest wymagane przez prawo lub umowę zbiorową, powództwo sądowe jest dopuszczalne jedynie pod warunkiem, iż taka procedura została wszczęta uprzednio i zakończyła się niepowodzeniem. Przepis ten nie ma zastosowania w sporach dotyczących istnienia lub rozwiązania stosunku pracy.

Korzystanie z arbitrażu jest dobrowolne i opiera się na stosownym porozumieniu między stronami.

Czy ten rodzaj ARS jest regulowany przez jakieś akty prawne?

Ugodę sądową reguluje ZPP. Zawiera ona także podstawowe przepisy w dziedzinie arbitrażu. Mediacja nie jest uregulowana prawnie.

Istnieją klauzule umowne stanowiące, że wszelkie spory umowne przed wniesieniem sprawy do sądu należy rozwiązywać przy pomocy ARS. Czy takie ustalenia są wiążące dla stron umowy w odniesieniu do tych sposobów ARS?

Jeżeli strony w drodze umowy uzgodnią, że rozwiązania konkretnego sporu dokona właściwa komisja arbitrażowa, a w tej same sprawie zostanie wszczęte powództwo między stronami, to sąd, w odpowiedzi na zarzuty strony pozwanej, sam uzna swój brak właściwości, unieważni wszelkie czynności przeprowadzone w trakcie postępowania oraz oddali powództwo.

Do góryDo góry

Zawarcie ugody sądowej następuje przed sądem. Korzystanie z mediacji jest dobrowolne i nie ma wpływu na postępowanie sądowe.

W jaki sposób można zapewnić, aby przedmiotowy sposób ARS, zapewnił gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez tradycyjny wymiar sprawiedliwości? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji?

Jeśli chodzi o arbitraż, należy pamiętać, iż celem zawarcia umowy arbitrażowej jest wykluczenie jurysdykcji sądów powszechnych. Postępowanie arbitrażowe jest zazwyczaj tajne, chyba że strony ustalą inaczej. Kwestie poufności są regulowane przez zasady proceduralne przyjęte przez sądy i organizacje zajmujące się mediacją. Na przykład zasady mediacji sądowej w sądzie okręgowym dla Lublany stanowią, iż wszystko to, co zostało przedstawione sądowi, niezależnie czy w formie pisemnej czy ustnej, uważa się za poufne. W przypadku, gdy próba mediacji kończy się niepowodzeniem, stronom zwraca się wszystkie dokumenty pisemne, a sąd w późniejszym postępowaniu sądowym nie może brać pod uwagę żadnych oświadczeń ani dokumentów otrzymanych w czasie trwania mediacji. W przypadku zawarcia ugody sądowej w czasie postępowania cywilnego, zastosowanie mają zasady poufności stosowane do postępowania cywilnego.

Czy niezbędna jest pomoc prawna? Jaką rolę odgrywa prawnik w tego rodzaju ARS?

W postępowaniu arbitrażowym jedynie osoba posiadająca pełną zdolność prawną może niezależnie podejmować czynności procesowe. Strona, która nie posiada zdolności do brania udziału w postępowaniu cywilnym musi być reprezentowana przez przedstawiciela prawnego. Strona może upoważnić inną osobę do jej reprezentowania. W postępowaniu arbitrażowym strony są bardzo często reprezentowane przez prawników.

Do góryDo góry

Zasady procedury mediacyjnej są ustalane przez sądy i organizacje zajmujące się mediacją. Co do zasady pomoc prawna w czasie mediacji nie jest obowiązkowa, ale stronę może reprezentować osoba upoważniona.

Jeżeli ugoda sądowa jest zawierana przed sądem, zasady dotyczące reprezentacji nie różnią się od tych, które obowiązują w postępowaniu cywilnym. Według ZPP strona może prowadzić sprawę osobiście lub przez upoważnionego przedstawiciela. W postępowaniu pociągającym za sobą stosowanie środków zaskarżenia strona może podejmować czynności procesowe jedynie za pośrednictwem przedstawiciela będącego prawnikiem. W postępowaniu przed sądem lokalnym przedstawicielem może być każda osoba posiadająca pełną zdolność prawną, a w postępowaniu przed sądem okręgowym, sądem wyższej instancji lub sądem najwyższym – przedstawicielem może być jedynie prawnik lub inna osoba, która zdała egzamin państwowy z zakresu prawa.

Czy możliwe jest zastosowanie tego sposobu ARS na odległość, np. w formie elektronicznej?

W kwestii stosowania procedur na odległość ZPP, która reguluje ugody sądowe, stanowi, iż wnioski otrzymane za pośrednictwem technologii komunikacyjnych oraz wnioski otrzymane zgodnie z warunkami określonymi przez prawo dla korzystania z technologii informacyjnej uważa się za podpisane przez osobę, której imię i nazwisko widnieje na wniosku jako imię i nazwisko sygnatariusza wniosku. ZPP stanowi ponadto, iż ugoda sadowa jest zawarta, jeśli zgoda stron na ugodę zostanie zaprotokołowana, a protokół zostanie podpisany przez strony.

Do góryDo góry

Bardziej szczegółowe zasady procedur ARS ustalają instytucje zajmujące się ARS.

Czy ten sposób ARS jest bezpłatny? Jeżeli nie, w jaki sposób dokonuje się podziału kosztów? Czy możliwe jest przyznanie bezpłatnej pomocy prawnej? (patrz temat pomoc prawna)

Postępowanie arbitrażowe jest odpłatne. Co do zasady koszty ponosi strona, która przegrała postępowanie. Wysokość kwoty zależy od faktycznej kwoty roszczenia, formy komisji arbitrażowej i od tego, czy spór ma charakter krajowy czy zagraniczny. Arbitraż różni się od postępowania sądowego, ponieważ nie podlega opodatkowaniu.

ZPP stanowi, iż w przypadku zakończenia powództwa cywilnego ugodą sądową, każda strona ponosi własne koszty, chyba że ugoda stanowi inaczej.

Płatności z tytułu kosztów mediacji regulują instytucje zajmujące się mediacją. Mediacja sądowa co do zasady jest bezpłatna dla stron (z wyjątkiem kosztów zaangażowanego przez stronę przedstawiciela).

Zgodnie z ustawą o bezpłatnej pomocy prawnej (Dziennik Urzędowy Republiki Słoweńskiej nr 96/2004 – oficjalny tekst jednolity), bezpłatna pomoc prawna może być przyznana na poradę prawną, reprezentację prawną i inne usługi prawne określone przez przepisy prawne, na wszelkie formy ochrony prawnej przed słoweńskimi sądami ogólnymi i sądami wyspecjalizowanymi, przed Trybunałem Konstytucyjnym Republiki Słoweńskiej oraz przed wszystkimi organami, instytucjami lub osobami w Republice Słoweńskiej, które są właściwe do pozasądowego rozwiązywania sporów („postępowania sądowego”) oraz jako zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. Bezpłatna pomoc prawna jest także przyznawana na postępowanie przed sądami międzynarodowymi lub komisjami arbitrażowymi, jeżeli prawo do bezpłatnej pomocy prawnej nie podlega regulacji zasad sądu międzynarodowego lub komisji arbitrażowej lub też jeżeli osoba fizyczna ubiegająca się o pomoc nie jest uprawniona do otrzymania bezpłatnej pomocy prawnej na mocy stosownych przepisów.

Do góryDo góry

Czy po bezskutecznym zastosowaniu tego sposobu ARS dalej istnieje możliwość złożenia sprawy w sądzie? Czy działania podejmowane w wyniku tego sposobu ARS mają wpływ na okres przedawnienia sprawy w sądzie?

Mediacja nie ma wpływu na możliwość wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania sadowego lub na okres przedawnienia sprawy w sądzie.

Poprzez wyrażenie zgody na arbitraż, strony wykluczają możliwość rozwiązania tego sporu w sądzie.

Jeżeli strony nie zawrą ugody sadowej, sad nadal będzie prowadzić postępowanie i wyda stosowny wyrok.

Jaką formę przybiera ugoda w przypadku pomyślnego rozwiązania sporu za pomocą tego sposobu ARS? Jakie są skutki braku samoistnego wykonania ugody? Czy można zastosować standardowe postępowanie wykonawcze? Czy sprawę można w dalszym ciągu wnieść do sądu?

Orzeczenie arbitrażowe ma taką samą moc dla stron (ale nie osób trzecich), jak orzeczenie kończące postępowanie, chyba że w umowie uzgodniono, iż można się od niego odwołać do organu arbitrażowego wyższej instancji. Na wniosek strony orzeczenie arbitrażowe może zostać uznane za nieważne. Podstawy odwołania od orzeczenia arbitrażowego określa ZPP. Mogą one dotyczyć jedynie ważności umowy arbitrażowej, jej treści (umowa arbitrażowa nie obejmuje sporu, komisja arbitrażowa przekracza swoje upoważnienie), składu komisji arbitrażowej, poważnych naruszeń procedury oraz naruszeń porządku publicznego.

Umowa o zawarciu ugody sądowej stanowi tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję. Jeżeli nie dojdzie do samoistnego wykonania umowy, to strona może złożyć wniosek o wykonanie na podstawie umowy.

Umowa zawarta w drodze mediacji nie jest wiążąca, a wykonanie może być jedynie dobrowolne. Jeżeli podczas posiedzenia ugodowego w kontekście postępowania cywilnego, strony postanowią rozwiązać spór w drodze ARS, mogą one, po osiągnięciu porozumienia przed sądem, zawrzeć ugodę sądową uzyskując w ten sposób tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję.

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Słowenia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 05-12-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania