Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Portugalia

Ostatnia aktualizacja: 24-11-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Portugalia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

I. Generalnie, jakie są różne sposoby alternatywnego rozstrzygania sporów (ARS) w Portugalii? I.
I.1. Postępowanie pojednawcze I.1.
I.2. Mediacje I.2.
I.3. Arbitraż I.3.
I.3.1. Arbitraż dobrowolny I.3.1.
I.3.2. Arbitraż zinstytucjonalizowany I.3.2.
II. Systemy II.
II.1. Czy korzystanie z różnych sposobów ARS jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenia sądowego? II.1.
II.1.1. Spory między przedstawicielami danego zawodu; spory konsumenckie oraz wszystkie rodzaje sporów, w przypadku których uciekamy się do arbitrażu lub mediacji: II.1.1.
II.1.2. Spory rodzinne: II.1.2.
II.1.3. Spory między osobami fizycznymi: II.1.3.
II.2. Czy te sposoby ARS reguluje prawo? II.2.
II.2.1. Spory między przedstawicielami danego zawodu; spory konsumenckie oraz wszystkie rodzaje sporów, w przypadku których uciekamy się do arbitrażu lub mediacji: II.2.1.
II.2.2. Spory między osobami fizycznymi: II.2.2.
II.2.3. Spory rodzinne: II.2.3.
II.3. Mogą istnieć klauzule umowne stanowiące, że spór związany z umową ma zostać poddany ARS przed skierowaniem go do sądu. Czy klauzule takie są wiążące dla obu stron w przypadku takich sposobów ARS? II.3.
II.4. Jakie rodzaje sporów można rozstrzygać za pomocą tych sposobów ARS? II.4.
II.4.1. Spory między osobami fizycznymi: II.4.1.
II.4.2. Spory rodzinne: II.4.2.
II.5. W jaki sposób można zapewnić, aby ARS, z którego korzystamy zapewniło gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez tradycyjny wymiar sprawiedliwości? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji? II.5.
II.5.1. Spory między osobami fizycznymi i spory rodzinne: II.5.1.
II.5.2. Spory konsumenckie: II.5.2.
II.6. Czy uzyskanie porady prawnej jest konieczne? Jaką rolę pełni prawnik w tego typu ARS? II.6.
II.6.1. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji: II.6.1.
II.6.2. Spory między osobami fizycznymi i spory rodzinne: II.6.2.
II.6.3. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji: II.6.3.
II.7. Czy tego typu ARS można prowadzić na odległość, w szczególności drogą elektroniczną? II.7.
II.7.1. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji: II.7.1.
II.7.2. Spory między osobami fizycznymi: II.7.2.
II.7.3. Spory rodzinne: II.7.3.
II.7.4. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji: II.7.4.
II.8. Czy te sposoby ARS są bezpłatne? Jeśli nie, jak rozkładają się koszty? Czy możliwe jest uzyskanie pomocy prawnej? II.8.
II.8.1. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji: II.8.1.
II.8.2. Spory konsumenckie: II.8.2.
II.8.3. Inne rodzaje sporów: II.8.3.
II.8.4. Spory między osobami fizycznymi: II.8.4.
II.8.5. Spory rodzinne: II.8.5.
II.9. Jeśli korzystamy z takich sposobów ARS i nie zdołamy rozstrzygnąć sporu, czy wciąż możliwe jest skierowanie sprawy do sądu? Czy korzystanie z takich sposobów ARS wpływa na okres przedawnienia dla skierowania sprawy do sądu? II.9.
II.9.1. Spory między osobami fizycznymi: II.9.1.
II.9.2. Spory rodzinne: II.9.2.
II.9.3. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji: II.9.3.
II.10. Jeśli skorzystamy z tych sposobów ARS i zdołamy rozstrzygnąć spór, jaką formę przyjmuje porozumienie? Co dzieje się, jeśli porozumienie nie jest wykonane dobrowolnie? Czy można stosować zwykłe procedury wykonywania? Czy wciąż możliwe jest skierowanie sprawy do sądu? II.10.
II.10.1. Spory między osobami fizycznymi: II.10.1.
II.10.2. Spory rodzinne: II.10.2.
II.10.3. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji: II.10.3.

 

I. Generalnie, jakie są różne sposoby alternatywnego rozstrzygania sporów (ARS) w Portugalii?

Alternatywne środki dostępne w zakresie rozstrzygania sporów w Portugalii obejmują postępowanie pojednawcze, mediacje i arbitraż. Wszystkie te środki ukierunkowane są na rozstrzyganie sporów na drogach pozasądowych.

Uciekanie się do takich sposobów umożliwia szybkie i skuteczne wymierzenie sprawiedliwości. Zaangażowanie stron sprzyja stworzeniu warunków, które umożliwiają im utrzymanie wzajemnych relacji po rozstrzygnięciu sporu.

I.1. Postępowanie pojednawcze

Postępowanie pojednawcze jest alternatywą dla zaangażowania Sądu. Ma ono charakter nieformalny. W ramach tego procesu strony, bez lub z zaangażowaniem strony trzeciej, próbują znaleźć rozwiązanie swojego sporu.

W przypadku interwencji ze strony trzeciej pracuje ona wspólnie z innymi stronami, zaprasza je do dyskusji na temat sprawy będącej przyczyną ich sporu i pomaga im osiągnąć dobrowolne porozumienie.

Osoba doprowadzająca do pojednania zwraca uwagę na obiektywne aspekty sporu, nalega na szybkie, niewyczerpujące rozwiązanie sprawy i pomaga stronom sporu osiągnąć porozumienie na ich własną odpowiedzialność. W porównaniu z mediatorem, osoba doprowadzająca do pojednania przyjmuje bardziej aktywne stanowisko. Może ona nawet zaproponować rozwiązanie sporu.

I.2. Mediacje

Mediacje to alternatywny sposób rozstrzygania sporów o charakterze poufnym i dobrowolnym. Odpowiedzialność za wypracowanie decyzji, które mają zostać podjęte spoczywa na zaangażowanych stronach. Generalnie, mediacje mają charakter formalny.

Do góryDo góry

W tego typu procesie rozstrzygania strony sporu, przy pomocy bezstronnej i neutralnej strony trzeciej, usiłują osiągnąć porozumienie rozstrzygające ich spór.

W odróżnieniu od sędziego lub arbitra, mediator nie podejmuje decyzji dotyczącej wyniku sporu. Zamiast tego, mediator kieruje stronami, ustanawiając między nimi kontakt i umożliwiając wymianę punktów widzenia, w taki sposób, że strony mogą same stworzyć podstawę porozumienia kończącego spór. Jako że w proces ten zawsze zaangażowana jest strona trzecia, możemy uważać go za proces przejściowy pomiędzy postępowaniem pojednawczym a arbitrażem.

Jako że mediacje pozwalają na utrzymanie relacji pomiędzy stronami sporu, są one szczególnie odpowiednie dla rozstrzygania sporów pomiędzy członkami rodziny i sąsiadami.

I.3. Arbitraż

I.3.1. Arbitraż dobrowolny

Arbitraż dobrowolny to prywatna metoda rozwiązywania sporów, w której strony, z własnej inicjatywy, wybierają osoby znane jako arbitrzy, którzy podejmą decyzję wiążącą dla stron w zakresie rozstrzygnięcia istniejących między nimi rozbieżności.

W procesie tym bezstronna strona trzecia podejmuje decyzję dotyczącą sporu dzielącego strony. Jest to odpowiednikiem sporu sądowego, ponieważ decyzji nie podejmują strony sporu.

Dla celów wykonania decyzje arbitrażowe uważa się za równoznaczne z decyzjami podjętymi przez zwykłe sądy i za wykonalne przez te sądy.

Jeżeli strony nie zrzekły się swojego prawa do odwołania lub nie upoważniły arbitra do wydania bezstronnego i sprawiedliwego orzeczenia, od decyzji arbitrażowych można odwołać się do Sądu Apelacyjnego.

Do góryDo góry

I.3.2. Arbitraż zinstytucjonalizowany

Jest to pojęcie, jakim określa się arbitraż dobrowolny prowadzony przez podmioty upoważnione przez Ministerstwo Sprawiedliwości do angażowania się w taką działalność. Podmioty te nazywają się „Centros de Arbitração” (Centra Arbitrażu).

II. Systemy

Zgodnie z Prawem Dobrowolnego Arbitrażu, strony mogą poddać arbitrażowi każdy spór, który nie musi zostać rozstrzygnięty w sądzie lub w drodze obowiązkowego arbitrażu i który nie dotyczy niezbywalnych praw.

W prawie portugalskim niezbywalne prawa obejmują prawa uznawane za związane z kwestiami osobistej swobody i statusem osobistym, prawa dotyczące stosunków zatrudnienia w kontekście umów o pracę oraz prawa uznawane przez prawo ubezpieczeń społecznych. Obejmują one również prawa związane ze stosunkami prawnymi, których strony nie mogą zbyć z własnej woli i których w związku z tym nie mogą się zrzec w drodze transakcji prawnej.

W przypadku powoływania się na takie prawa, nie można korzystać z arbitrażu lub innych alternatywnych sposobów rozstrzygania sporów.

Postępowanie pojednawcze podejmuje się zasadniczo przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z arbitrażu pod auspicjami zinstytucjonalizowanych Centrów Arbitrażu.

W przypadku jeśli próba pojednania nie przyniesie rozstrzygnięcia sporu, każda ze stron może poddać spór pod arbitraż.

Mediacje nie są generalnie uregulowane przez prawo, jednakże są one przewidziane szczególnie w prawodawstwie, które stworzyło „Julgados de Paz” (Sądy Pokoju) (organy podobne do sądów, których zadaniem jest rozstrzyganie spraw cywilnych dotyczących kwot nieprzekraczających 3.740,98 €) oraz w ustawie o ochronie małoletnich, a mianowicie w odniesieniu do uzgodnień dotyczących opieki.

Do góryDo góry

Mediacje, jako alternatywny sposób rozstrzygania sporów konsumenckich, przewidziane są w dokumencie tworzącym system rejestracji dla podmiotów dążących do opracowania procedur w zakresie pozasądowego rozstrzygania sporów.

II.1. Czy korzystanie z różnych sposobów ARS jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenia sądowego?

II.1.1. Spory między przedstawicielami danego zawodu; spory konsumenckie oraz wszystkie rodzaje sporów, w przypadku których uciekamy się do arbitrażu lub mediacji:

Arbitraż dobrowolny można wykorzystać do rozstrzygnięcia każdego rodzaju sporu, którego z mocy prawa nie trzeba poddawać pod rozstrzygnięcie przez sąd lub trybunał arbitrażowy i który dotyczy praw lub spraw, co do których strony mogą podejmować swobodne decyzje.

Korzystanie z mediacji to również proces, który swobodnie określają strony sporu.

Korzystanie z mediacji oferowanych przez podmioty upoważnione do prowadzenia tego typu procedury rozstrzygania sporów konsumenckich zależy od wstępnej akceptacji tego procesu przez konsumenta i zaangażowaną stronę zawodową.

II.1.2. Spory rodzinne:

W postępowaniu o opiekę sędzia może zadecydować o zastosowaniu mediacji, jednakże decyzję tę zawsze muszą zaakceptować zainteresowane strony.

II.1.3. Spory między osobami fizycznymi:

W sprawach cywilnych dotyczących kwot nieprzekraczających 3.740,98 € podlegających jurysdykcji Sądów Pokoju, stosowanie mediacji jest dobrowolne i zależy od akceptacji zainteresowanych stron.

Do góryDo góry

Sądy Pokoju sprawują jurysdykcję w obszarze cywilnym nad następującymi sprawami:

  1. Powództwa mające na celu zapewnienie wykonania zobowiązania, poza sprawami dotyczącymi korzyści pieniężnych, w przypadku których pierwotny wierzyciel jest lub był osobą prawną;
  2. Sprawy wiążące się z przeniesieniem ruchomości;
  3. Sprawy wiążące się z prawami lub obowiązkami współwłaścicieli majątku, w sytuacjach kiedy odpowiednie zgromadzenie współwłaścicieli nie ustanowiło obowiązku stosowania arbitrażu dla rozstrzygania sporów między współwłaścicielami lub pomiędzy współwłaścicielami a administratorem;
  4. Powództwa mające na celu rozstrzyganie sporów między właścicielami majątku związane z tymczasowym wymuszonym prawem przejazdu, naturalnym odprowadzaniem wód, pracami zabezpieczającymi przed powodzią, dzieleniem przewodów kanalizacyjnych, kanałów, rowów i płotów, otwieraniem okiem, drzwi, werand i podobnymi pracami; okapami dachów, sadzeniem drzew i krzewów, stawianiem ścian i ścianek działowych;
  5. Powództwa o nabycie własności, nabycie własności przez zasiedzenie i dostęp;
  6. Sprawy dotyczące prawa do korzystania i zarządzania współwłasnością, powierzchniami, prawa pobierania pożytków, korzystania i zamieszkania oraz rzeczywistego prawa okresowego zamieszkania;
  7. Sprawy wiążące się z dzierżawą miejską, poza powództwami o eksmisję;
  8. Sprawy wiążące się z umowną i pozaumowną odpowiedzialnością cywilną;
  9. Sprawy wiążące się z niedotrzymywaniem zobowiązań umownych, z wyjątkiem umów o pracę i dzierżaw rolnych;
  10. Sprawy wiążące się z generalnym gwarantowaniem zobowiązań.

Orzeczenie arbitrażowe narzuca czasami specjalne prawo. W takich przypadkach konieczne jest zwrócenie się do trybunału arbitrażowego.

Do góryDo góry

II.2. Czy te sposoby ARS reguluje prawo?

II.2.1. Spory między przedstawicielami danego zawodu; spory konsumenckie oraz wszystkie rodzaje sporów, w przypadku których uciekamy się do arbitrażu lub mediacji:

Prawo wyraźnie reguluje arbitraż dobrowolny.

Istnieje konkretna ustawa, która reguluje procedury dobrowolnego arbitrażu prowadzonego przez instytucje.

Jeżeli chodzi o spory konsumenckie, usługi mediacyjne mogą świadczyć podmioty, które w ramach dobrowolnego systemu rejestracji dla pozasądowego rozstrzygania sporów konsumenckich działają zgodnie z zasadami określonymi przez prawo.

II.2.2. Spory między osobami fizycznymi:

Ustawa regulująca kompetencje, organizację i funkcjonowanie Sądów Pokoju wyraźnie stanowi o mediacjach i reguluje mediacje, funkcje mediatora oraz funkcjonowanie służb mediacyjnych utworzonych w ramach każdego Sądu Pokoju.

II.2.3. Spory rodzinne:

Mediacje w sporach rodzinnych ograniczone są do sytuacji separacji lub rozwodu, za obopólną zgodą i mają na celu pomaganie rodzicom małoletnich osiągnąć porozumienie w sprawie uzgodnień dotyczących opieki.

Podobnie w postępowaniu dotyczącym opieki prawo wymaga, aby sędzia, działający z urzędu, za zgodą zainteresowanych stron lub na ich żądanie, podejmował decyzję o zaangażowaniu publicznych lub prywatnych służb mediacyjnych.

Gabinete de Mediação Familiar” (Urząd Mediacji Rodzinnych) świadczy w tym obszarze usługi publiczne.

Do góryDo góry

II.3. Mogą istnieć klauzule umowne stanowiące, że spór związany z umową ma zostać poddany ARS przed skierowaniem go do sądu. Czy klauzule takie są wiążące dla obu stron w przypadku takich sposobów ARS?

To prawda, tego typu klauzule mogą rzeczywiście istnieć.

Zgodnie z Ustawą o Dobrowolnym Arbitrażu, wszelkie spory, które nie są kierowane wyłącznie do sądu lub poddawane obowiązkowemu arbitrażowi i które nie wiążą się z niezbywalnymi prawami, mogą zostać skierowane przez strony do arbitrażu.

Strony umowy handlowej mogą uzgodnić, że spory wynikające z umownego stosunku prawnego będą kierowane do trybunału arbitrażowego, z jednoczesnym zrzeczeniem się prawa do skierowania sporu do każdego innego sądu, w formie klauzuli ujętej w umowie. Klauzulę taką określa się „cláusula compromissória” (klauzula zobowiązania). Należy zauważyć, że jeśli strony umowy nie zrzekły się prawa do skierowania sprawy na drogę sądową, istnieje możliwość wniesienia odwołania do sądu drugiej instancji przeciwko decyzji arbitrażowej. Klauzula taka musi określać stosunek prawny pomiędzy stronami sporu i musi być wiążąca dla stron.

Podobnie, nic nie uniemożliwia stronom umowy uzgodnienia o korzystaniu z innych sposobów ARS, w szczególności z mediacji, celem rozstrzygania sporów wynikających z ich stosunku umownego.

II.4. Jakie rodzaje sporów można rozstrzygać za pomocą tych sposobów ARS?

Za pomocą tych sposobów ARS można rozstrzygnąć każdy rodzaj sporu, pod warunkiem że nie wiąże się on z niezbywalnymi prawami, jak wspomniano wcześniej.

Do góryDo góry

Jak już wykazano, wszystkie spory wynikające ze stosunku prawnego, które strony mogą zakończyć w drodze negocjacji, nawet odstępując od praw wynikających z ich umowy, i które nie są zastrzeżone przez prawo wyłącznie dla sądów, mogą być rozstrzygane za pomocą tych sposobów ARS.

Prawo wyraźnie przewiduje dobrowolny, doraźny lub instytucjonalny arbitraż jako pozasądowy sposób rozstrzygania tego typu sporów.

Główną cechą dobrowolnego arbitrażu instytucjonalnego jest fakt, że Centra, które mogą wykonywać tego typu prace znajdują się w kilku miejscowościach i miastach na terenie całej Portugalii. Centra te są stałe i poprzedzają one spory, które mogą rozstrzygać. Centra te posiadają ogólne kompetencje lub mogą specjalizować się w określonych dziedzinach.

Istnieją pewne Centra, które sprawują jurysdykcję regionalną i które zajmują się wyłącznie sporami zaistniałymi w określonym obszarze geograficznym. Istnieją również takie Centra, które obejmują cały kraj i mogą zajmować się sporami na terenie całej Portugalii.

Oprócz Centrów Arbitrażu sprawujących generalną jurysdykcję istnieje również kilka Centrów Arbitrażu zajmujących się określonymi sektorami. Obejmują one spory konsumenckie wiążące się z sektorem handlowym i przemysłowym, spory wynikające z robót publicznych i prywatnych, spory wiążące się z prawami własności intelektualnej, spory dotyczące majątku i dzierżaw miejskich, zawodów i wypadków samochodowych.

II.4.1. Spory między osobami fizycznymi:

Jak już uprzednio wspomniano, prawo portugalskie wyraźnie stanowi o korzystaniu z mediacji w sprawach cywilnych wiążących się z kwotami nieprzekraczającymi 3.740,98 € i podlegających jurysdykcji Sądów Pokoju.

Do góryDo góry

II.4.2. Spory rodzinne:

W przypadku rozwodów lub separacji można uciec się do mediacji celem rozstrzygnięcia kwestii związanych z małoletnimi. Prawo portugalskie wyraźnie stanowi o mediacjach w kontekście postępowania o opiekę nad dziećmi.

II.5. W jaki sposób można zapewnić, aby ARS, z którego korzystamy zapewniło gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez tradycyjny wymiar sprawiedliwości? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji?

II.5.1. Spory między osobami fizycznymi i spory rodzinne:

Mediacje prowadzone w sprawach podlegających jurysdykcji Sądów Pokoju i mediacje rodzinne gwarantują stronom bezstronność, niezależność, poufność i wiarygodność. Mediatorzy muszą działać z należytą kompetencją i starannością. Te zasady etyczne, wyraźnie określone przez prawo, funkcjonują jako prawdziwe gwarancje proceduralne.

Spośród tych aspektów, prawo zwraca szczególną uwagę na gwarantowanie poufności.

W mediacjach prowadzonych przez Sądy Pokoju i w mediacjach rodzinnych strony muszą podpisać z góry umowę mediacyjną stwierdzającą, że dane mediacje są poufne. Strony, ich pełnomocnicy i mediator muszą zachować poufny charakter wszystkich oświadczeń wydawanych w trakcie mediacji.

Jeżeli strony nie udzielą w tym zakresie wyraźnej zgody, mediatorzy nie mogą zaangażować się w żaden sposób w procedury prowadzone w następstwie mediacji, jak na przykład arbitraż, proces sądowy lub leczenie psychoterapeutyczne, bez względu na to, czy w wyniku takich mediacji osiągnięto porozumienie.

Do góryDo góry

II.5.2. Spory konsumenckie:

W przypadku sporów konsumenckich podmioty upoważnione do realizowania procedur ARS muszą zapewnić gwarancje, że ich działania będą bezstronne i niezależne.

II.6. Czy uzyskanie porady prawnej jest konieczne? Jaką rolę pełni prawnik w tego typu ARS?

II.6.1. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji:

Próbując rozstrzygnąć spór w drodze mediacji, strony nie muszą wyznaczać prawników.

W mediacjach strony wzywa się do czynnego zaangażowania w wypracowywanie rozwiązania. Jednakże nie należy niedoceniać roli prawników w zakresie udzielania pomocy stronom. Prawnik może zapewnić, że proces postępuje w sposób zapewniający poszanowanie interesów i celów jego klienta; może wskazać kwestie prawne, ocenić atrakcyjność ugody lub wartość ugody dla strony przeciwnej, oraz może opracować lub sprawdzić tekst porozumienia.

II.6.2. Spory między osobami fizycznymi i spory rodzinne:

W przypadku mediacji rozpatrywanych w Sądach Pokoju lub w przypadku mediacji rodzinnych strony muszą stawić się osobiście. Może im jednakże towarzyszyć prawnik.

II.6.3. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji:

Podczas rozstrzygania sporu w drodze arbitrażu mianowanie prawnika nie jest konieczne. Strony mogą powołać kogokolwiek, by reprezentował ich lub stawił się w trybunale arbitrażowym.

Do góryDo góry

Jednakże mianowanie pełnomocnika prawnego jest konieczne w przypadku arbitrażu dotyczącego kwoty spornej o wartości przekraczającej limit określony dla sądów pierwszej instancji (3.740,98 €) oraz w przypadku wniesienia odwołania.

II.7. Czy tego typu ARS można prowadzić na odległość, w szczególności drogą elektroniczną?

II.7.1. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji:

Jako że głównym celem mediacji jest stworzenie stronom możliwości uzgodnienia rozbieżności w ugodowy sposób w drodze negocjacji, zakłada się, że strony są fizycznie obecne w trakcie sesji mediacyjnych.

II.7.2. Spory między osobami fizycznymi:

Na mocy Ustawy o Sądach Pokoju, jeśli jedna ze stron nie stawi się na zaplanowanej sesji mediacyjnej i nie przedłoży usprawiedliwienia swojej nieobecności, sprawę przekazuje się do sekretariatu celem ustalenia daty rozprawy w Sądzie.

II.7.3. Spory rodzinne:

Rodzice muszą być obecni w trakcie procesu mediacji rodzinnych.

Jeśli jeden z rodziców nie stawi się oraz jeśli postępowanie o opiekę zostało zawieszone celem osiągnięcia porozumienia, służby mediacyjne poinformują o tym sąd, aby umożliwić zniesienie zawieszenia i kontynuowanie postępowania sądowego.

II.7.4. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji:

W dobrowolnym arbitrażu instytucjonalnym zawsze należy wysłuchać stron, w formie pisemnej lub ustnej, przed podjęciem ostatecznej decyzji.

Do góryDo góry

Biorąc pod uwagę charakter procesu arbitrażowego, można stosować w nim środki przekazu elektronicznego, zasadniczo organizować wideokonferencje.

II.8. Czy te sposoby ARS są bezpłatne? Jeśli nie, jak rozkładają się koszty? Czy możliwe jest uzyskanie pomocy prawnej?

II.8.1. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji:

Prawo nie stanowi o przyznawaniu pomocy prawnej dla sporów rozstrzyganych w drodze dobrowolnego, doraźnego lub instytucjonalnego arbitrażu.

II.8.2. Spory konsumenckie:

Arbitraż instytucjonalny prowadzony przez konsumenckie Centra Arbitrażu jest bezpłatny, jednakże kwoty sporne, dla których można uzyskać tam pomoc są niskie – większość Centrów może przyjmować roszczenia jedynie do wysokości 3.749,98 €.

II.8.3. Inne rodzaje sporów:

Koszty Centrum Arbitrażu są różne i zależą generalnie od wartości sporu. Należności i sposób ich podziału między stronami zaangażowanymi w spór określa zwykle regulamin danego Centrum.

Istnieją pewne Centra Arbitrażu, w przypadku których opłatami objęte są tylko sprawy przekazywane trybunałom arbitrażowym. Usługi mediacyjne i pojednawcze świadczone w celu osiągnięcia porozumienia przed wszczęciem postępowania arbitrażowego są bezpłatne.

II.8.4. Spory między osobami fizycznymi:

Mediacje w Sądach Pokoju podlegają opłacie w postaci niewielkiej stałej kwoty, która jest niższa w przypadku osiągnięcia porozumienia. Kwotę należności dzieli się równo pomiędzy strony.

Do góryDo góry

Ustawa o Sądach Pokoju stanowi, że osoby spełniające warunki Ustawy o Pomocy Prawnej kwalifikują się do różnych rodzajów tego typu pomocy (w tej kwestii patrz zestawienie dotyczące pomocy prawnej).

II.8.5. Spory rodzinne:

Mediacje prowadzone przez publiczne służby mediacji rodzinnych – Urząd Mediacji Rodzinnych – są bezpłatne.

II.9. Jeśli korzystamy z takich sposobów ARS i nie zdołamy rozstrzygnąć sporu, czy wciąż możliwe jest skierowanie sprawy do sądu? Czy korzystanie z takich sposobów ARS wpływa na okres przedawnienia dla skierowania sprawy do sądu?

II.9.1. Spory między osobami fizycznymi:

W przypadku jeśli strony nie osiągną ugody lub osiągną jedynie częściową ugodę w mediacjach w Sądach Pokoju, mediator zawiadamia o tym fakcie sędziego pokoju, który ustala termin rozprawy sądowej.

II.9.2. Spory rodzinne:

Jeśli rodzice nie osiągną porozumienia w mediacjach rodzinnych w kontekście postępowania o opiekę, służby mediacyjne zawiadamiają o tym fakcie sędziego odpowiedzialnego za sprawę, która następnie toczy się własnym trybem.

W przypadku powództwa o rozwód lub separację za obopólną zgodą, wniesionego w urzędzie stanu cywilnego, jeśli Prokuratura uzna, że porozumienie w sprawie opieki nad dziećmi przedstawione przez rodziców nie dba odpowiednio o interesy małoletnich a wnioskujące strony nie zgadzają się na wskazane zmiany, sprawę przekazuje się do sądów w rejonie danego urzędu stanu cywilnego.

Do góryDo góry

II.9.3. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji:

W arbitrażu dobrowolnym proces kończy decyzja arbitrażowa, która może polegać na ratyfikacji porozumienia osiągniętego na etapie pojednawczym. Decyzja ta ma wagę orzeczenia sądowego.

W przypadku jeśli strony nie zrzekły się prawa do odwołania, istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji arbitrażowej do sądu drugiej instancji na warunkach identycznych do warunków stosowanych dla decyzji podejmowanych przez sądy rejonowe.

Korzystanie z ARS nie wpływa na terminy kierowania sprawy do sądu.

II.10. Jeśli skorzystamy z tych sposobów ARS i zdołamy rozstrzygnąć spór, jaką formę przyjmuje porozumienie? Co dzieje się, jeśli porozumienie nie jest wykonane dobrowolnie? Czy można stosować zwykłe procedury wykonywania? Czy wciąż możliwe jest skierowanie sprawy do sądu?

II.10.1. Spory między osobami fizycznymi:

Porozumienie osiągnięte w drodze mediacji w sprawach podlegających jurysdykcji Sądów Pokoju jest sporządzane w formie pisemnej i ratyfikowane przez Sędziego Pokoju.

Ratyfikowane porozumienie posiada status orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji.

Wykonanie ratyfikowanego porozumienia mediacyjnego jest sprawą dla sądu pierwszej instancji, na warunkach określonych w Ustawie o Procedurach Cywilnych.

II.10.2. Spory rodzinne:

Porozumienie osiągnięte w drodze mediacji sporządzane jest w formie pisemnej i ratyfikowane przez sędziego sądu, w którym rozpatrywane jest postępowanie o opiekę.

II.10.3. Wszystkie rodzaje sporów, w których uciekamy się do mediacji:

Decyzja arbitrażowa jest wykonalna tak samo, jak orzeczenie sądu pierwszej instancji.

Wykonanie decyzji arbitrażowej jest sprawą dla sądu pierwszej instancji, na warunkach określonych w Ustawie o Procedurach Cywilnych.

Dlatego też w takich sytuacjach na etapie wykonania sprawę kieruje się do sądu.

Dalsze informacje

  • Supremo Tribunal de Justiça (Sąd Najwyższy); English - français - português
  • Tribunal Constitucional (Trybunał Konstytucyjny); português
  • Ministério da Justiça (Ministerstwo Sprawiedliwości); English - português
  • Tribunal da Relação de Lisboa (Sąd Apelacyjny w Lizbonie); português
  • Tribunal da Relação de Coimbra (Sąd Apelacyjny w Coimbra); português
  • Tribunal da Relação de Évora (Sąd Apelacyjny w Évora); English - français - português
  • Tribunal da Relação do Porto (Sąd Apelacyjny w Porto); português
  • Procuradoria Geral da República (Prokuratura Generalna); português
  • Centro de Estudos Judiciários (Ośrodek Studiów Prawniczych; podmiot odpowiedzialny za kształcenie portugalskich sędziów i sędziów pokoju); English - français - português
  • Direcção Geral da Administração da Justiça (Dyrekcja Generalna ds. Administracji Sądowej; udziela między innymi informacji na temat danych kontaktowych i jurysdykcji terytorialnej sądów, oraz oferuje dostęp do Strony Internetowej Urzędników Sądowych); English - português
  • Gabinete de Política Legislativa e Planeamento do Ministério da Justiça (Urząd Polityki Legislacyjnej i Planowania Ministerstwa Sprawiedliwości); English - português
  • Direcção Geral dos Registos e do Notariado (Dyrekcja Generalna zbiorów orzecznictwa i notarialnych); português
  • Instituto do Consumidor (Instytut Spraw Konsumenckich); português
  • Associação Sindical dos Juizes Portugueses (Stowarzyszenie Sędziów Portugalskich); português
  • Sindicato dos Magistrados do Ministério Público (Stowarzyszenie Oskarżycieli Publicznych); português
  • Ordem dos Advogados (Adwokatura Portugalska); português
  • Internetowa baza danych prawodawstwa (zawiera wszystkie prawa i obwieszczenia opublikowane w „I Série do Diário da República” (Dziennik Rządowy, seria I) od 1.1.1970; zapewnia bezpłatny dostęp do prawodawstwa publikowanego w „I Serie” od 1.1.2000). português
  • Direcção-Geral da Administração Extrajudicial (Dyrekcja Generalna ds. Administracji Pozasądowej); English - português
  • Associação de Mediadores de Conflitos (Stowarzyszenie Mediatorów Sporów); português
  • Associação Nacional para a Mediação Familiar – (Krajowe Stowarzyszenie ds. Mediacji Rodzinnych; gromadzi zawodowców w dziedzinie mediacji rodzinnych, zapewnia kształcenie wstępne i ciągłe) (anmf-portugal@netcabo.pt);
  • Centro de Arbitração (Centrum Arbitrażu) da Universidade Católica Portuguesa (CAUCP); português
  • Núcleo de Apoio ao Investidor e Mediação (Centrum Wspierania Inwestorów i Mediacji (NAIM); English - português
  • Centro de Mediação Peritagens e Arbitragens Voluntárias (Centrum Mediacji Profesjonalnych i Arbitrażu Dobrowolnego); português
  • Centro de Arbitração Comercial (Centrum Arbitrażu Handlowego); English - português
  • Centro de Informação, Mediação e Arbitração de Conflitos do Algarve (Centrum Informacji o Sporach, Mediacji i Arbitrażu dla sporów konsumenckich w Algarve); English - português
  • Centro de Arbitração Conflitos de Consumo de Lisboa (Lizbońskie Centrum Arbitrażu dla Sporów Konsumenckich) (lis.arbitration@ip.pt);
  • Centro de Informação de Consumo e Arbitração do Porto (Centrum Informacji Konsumenckiej i Arbitrażu w Porto) (cicap@mail.telepac.pt);
  • Centro de Arbitração de Conflitos de Consumo de Coimbra e Figueira da Foz (Centrum Arbitrażu dla Sporów Konsumenckich Coimbra i Figueira da Foz) (tribarb@esoterica.pt).

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Portugalia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 24-11-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania