Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Polska

Ostatnia aktualizacja: 16-08-2005
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Polska

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Postępowanie przed sądem polubownym 1.
2. Postępowanie przed stałymi polubownymi sądami konsumenckimi 2.
3. Bankowy Arbitraż Konsumencki 3.
4. Sprawy związane z wydawaniem i używaniem elektronicznych instrumentów płatniczych 4.
5. Odwołanie od rozstrzygnięcia protestu złożonego wobec czynności podjętych przez zamawiającego w toku postępowania o zamówienie publiczne 5.
6. Postępowanie polubowne przed sądami lekarskimi 6.
7. Postępowanie polubowne przed sądami lekarsko - weterynaryjnymi 7.
8. Postępowanie polubowne przed sądami aptekarskimi 8.
9. Postępowanie polubowne przed organami samorządu pielęgniarek i położnych 9.
10. Postępowanie polubowne przed okręgowymi sądami samorządu zawodowego architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów 10.
11. Mediacja i arbitraż w sporach zbiorowych i zakładowych 11.
12. Postępowanie mediacyjne w sprawach karnych 12.
13. Postępowanie mediacyjne pomiędzy konsumentami a przedsiębiorcą 13.
14. Postępowanie mediacyjne przed Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej (KIG) w Warszawie 14.

 

1. Postępowanie przed sądem polubownym

Postępowanie przed sądem polubownym zostało uregulowane w artykułach od 695 do 729 Kodeksu postępowania cywilnego. Za pomocą omawianego postępowania można rozwiązać spory z zakresu wszystkich spraw majątkowych, za wyjątkiem sporów o alimenty i ze stosunku pracy. Postępowanie przez sądem polubownym może być zastosowane w razie istnienia zapisu na sąd polubowny. Dopóki istnieje umowa dotycząca zapisu na sąd polubowny dopóty nie można żądać rozpoznania sporu przez sąd powszechny. Jednakże sąd państwowy stwierdza swą niewłaściwość tylko w wyniku zarzutu zgłoszonego przez stronę przeciwną przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

W zależności od umowy sprawa może być skierowana do rozpoznania przed stały sąd polubowny lub też sąd polubowny powołany do rozstrzygnięcia poszczególnego sporu (ad hoc). W każdym wypadku stronom pozostawiona jest duża swoboda co do wyboru arbitra (arbitrów), ilości arbitrów, miejsca i trybu postępowania, prawa właściwego. Co więcej za zgodą stron rozstrzygnięcie może zostać oparte np. na zasadach słuszności, dobrej wiary, inaczej niż to ma miejsce w sądach powszechnych. Sąd polubowny może prowadzić postępowanie dowodowe, przesłuchiwać strony, świadków i biegłych oraz odbierać od nich przyrzeczenie, uprzedzając o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W omawianym postępowaniu istnieje obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Strona może uczestniczyć w postępowaniu osobiście, adwokat może być pełnomocnikiem procesowym.

Do góryDo góry

Postępowanie przed sądem polubownym nie jest bezpłatne. Arbitrzy mają prawo do wynagrodzenia za swoje czynności oraz do zwrotu wydatków. W braku porozumienia stron w tym zakresie, wysokość wynagrodzenia ustala sąd powszechny. Strony sporu ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia arbitrowi.

W toku postępowania przed sądem polubownym może zostać zawarta ugoda. W braku ugody spór jest rozstrzygany wyrokiem. Obowiązujące przepisy określają jakie są konieczne elementy, które powinien zawierać wyrok. Odpis wyroku z uzasadnieniem z urzędu jest doręczany obu stronom postępowania. Stałe sądy polubowne mogą przechowywać akta spraw we własnym archiwum. W innym wypadku sąd polubowny, po doręczeniu stronom odpisu wyroku, składa akta sprawy w sądzie powszechnym wraz z oryginałem wyroku, dowodami doręczenia jego odpisów i innymi dokumentami. Sądy powszechne udzielają sądom polubownym pomocy prawnej w wykonywaniu czynności, których sąd polubowny wykonać nie może. W szczególności do czynności tych należą: orzekanie o zabezpieczeniu roszczenia, stosowanie środków przymusu wobec świadków, stron i biegłych, ustalanie wynagrodzenia arbitrów, gdy nie ustaliły tego strony w drodze porozumienia, przechowywanie akt sądu polubownego.

Wyrok sądu polubownego jest prawomocnym i ostatecznym rozstrzygnięciem sporu, a także stanowi tytuł egzekucyjny. Po stwierdzeniu przez sąd państwowy wykonalności wyroku sądu polubownego wyrok taki wywołuje takie same skutki, jak wyrok sądu państwowego. Podobnie ugoda zawarta przed sądem polubownym stanowi tytuł egzekucyjny, a po stwierdzeniu jej wykonalności przez sąd państwowy ma moc prawną na równi z ugodą sądową.

Do góryDo góry

Sądy powszechne sprawują w pewnym zakresie kontrolę nad orzeczeniami sądów polubownych i ugodami zawartymi przed tym sądami.

Kontrola ta odbywa się w toku postępowania o stwierdzenie wykonalności poprzez badanie akt sprawy i treści wyroku (ugody) pod względem zgodności z zasadami współżycia społecznego i praworządności. Kontrola ta odbywa się również poprzez rozpoznawanie skarg o uchylenie wyroku sądu polubownego pod kątem istnienia zapisu na sąd polubowny, jego ważności lub utraty mocy, możliwości obrony praw przez obie strony postępowania, zachowania trybu postępowania przed sądem polubownym ustalonego przez strony lub wynikającego przepisów ustawy, w szczególności przepisów o składzie sądu, głosowaniu, wyłączeniu sędziego i o wyroku, zrozumiałości rozstrzygnięcia o żądaniach stron, istnienia sprzeczności, ewentualnego uchybienia praworządności lub zasadom współżycia społecznego, istnienia przesłanek uzasadniających wniesienie skargi o wznowienie postępowania.

Wykaz stałych sądów polubownych działających w Rzeczpospolitej Polskiej wraz z adresami i numerami telefonów został zamieszczony przez Polskie Stowarzyszenie Sądownictwa Polubownego na stronie.

2. Postępowanie przed stałymi polubownymi sądami konsumenckimi

Stałe polubowne sądy konsumenckie rozpatrują spory o prawa majątkowe wynikłe z umów sprzedaży produktów i świadczenia usług zawartych pomiędzy konsumentami i przedsiębiorcami.

Postawą prawną funkcjonowania stałych sądów konsumenckich jest artykuł 37 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o Inspekcji Handlowej (Dziennik Ustaw z 2001 roku Nr 4, poz. 25 z późniejszymi zmianami). Stałe polubowne sądy konsumenckie tworzone są przy wojewódzkich inspektoratach Inspekcji Handlowej.

Do góryDo góry

Tryb postępowania został uregulowany w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 września 2001 roku w sprawie określenia regulaminu organizacji działania stałych polubownych sądów konsumenckich (Dziennik Ustaw Nr 113, poz. 1214). Regulamin ten określa wewnętrzną organizację stałych sądów polubownych, tryb funkcjonowania oraz czynności jurysdykcyjne i administracyjne. W zakresie nieuregulowanym znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Stałych arbitrów tych sądów wyznaczają w równej liczbie organizacje reprezentujące konsumentów oraz organizacje reprezentujące przedsiębiorców, przy czym co najmniej 1/3 z nich powinna mieć wyższe wykształcenie prawnicze.

Postępowanie jest wszczynane na wniosek przedsiębiorcy lub konsumenta i znajduje zastosowanie jeżeli po doręczeniu odpisu wniosku druga strona oświadczy, że zgadza się na rozpoznanie sporu przez sąd wskazany we wniosku.

Każda ze stron może wyznaczyć jednego arbitra z listy arbitrów, w przypadku braku oświadczeń stron w tym zakresie arbiter jest wyznaczany z urzędu. Trzeciego członka składu orzekającego – superarbitra wyznacza Przewodniczący sądu. Superarbiter ma obowiązek nakłaniać strony do pojednania. Stosownie do okoliczności na rozprawie prowadzone jest postępowanie dowodowe. W przypadkach wymagających wiadomości specjalnych z zakresu jakości produktów lub usług, sąd może wezwać rzeczoznawcę w charakterze biegłego. Rozprawa jest jawna. Po zamknięciu rozprawy i niejawnej naradzie Sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem.

Wyrok sądu polubownego, jak również ugoda zawarta przed sądem polubownym, stanowią tytuł egzekucyjny i po stwierdzeniu ich wykonalności przez sąd państwowy wywołują takie same skutki, jak wyrok sądu państwowego, odpowiednio - ugoda sądowa. Akta sprawy są przechowywane w sądzie polubownym i udostępniane sądowi powszechnemu na jego żądanie.

Do góryDo góry

Sądy powszechne sprawują kontrolę nad orzeczeniami stałych polubownych sądów konsumenckich w toku postępowania o stwierdzenie wykonalności oraz poprzez rozpoznawanie skarg o uchylenie wyroku sądu polubownego. Zakres tej kontroli jest analogiczny do regulacji dotyczącej sądów polubownych, omówionej wyżej.

3. Bankowy Arbitraż Konsumencki

Wszczęcie postępowania następuje na wniosek konsumenta. Konsumentem jest osoba fizyczna zawierająca umowę z bankiem w celu nie związanym z działalnością gospodarczą. Wniosek może dotyczyć sporu z bankiem będącym członkiem Związku Banków Polskich lub bankiem, który wprawdzie nie jest członkiem Związku, ale złożył oświadczenie, że poddaje się rozstrzygnięciom Arbitra Bankowego i wykonaniu jego orzeczeń.

Postępowanie nie jest uregulowane w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, obowiązuje na mocy uchwały XII Walnego Zgromadzenia Banków Polskich.

Za pomocą omawianego postępowania można rozwiązać sprawy mające charakter roszczeń pieniężnych z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania przez bank czynności bankowych lub innych czynności na rzecz konsumenta, których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 8.000 PLN, powstałe po dniu 1 lipca 2001 roku. Przedmiotem postępowania nie mogą być sprawy związane ze świadczeniami Skarbu Państwa, w szczególności dotyczące książeczek mieszkaniowych i kredytów z dopłatami ze środków budżetowych.

Wniosek o wszczęcie postępowania składa się w formie pisemnej w Biurze Arbitra bankowego lub pocztą na jego adres. Do wniosku należy załączyć dokument potwierdzający zakończenie postępowania reklamacyjnego w banku lub oświadczenie konsumenta, iż nie uzyskał w terminie 30 dni odpowiedzi z banku na swoją skargę.

Do góryDo góry

Opłata od wniosku wynosi 50 PLN, a w wypadku, gdy wartość przedmiotu sporu jest niższa niż 50PLN opłata wynosi 20 PLN. Bank przegrywający sprawę jest obowiązany zwrócić konsumentowi kwotę uiszczonej przez niego opłaty. Arbiter bankowy nie może w orzeczeniu zasądzić kosztów zastępstwa prawnego.

Arbiter bankowy jest powoływany uchwałą Zarządu Związku Banków Polskich. Jego siedzibą jest Warszawa. Arbiter bankowy powinien w każdym stadium postępowania nakłaniać bank i konsumenta do zawarcia ugody, ma obowiązek w sposób zrozumiały wyjaśniać konsumentowi powstałe w związku ze sprawą wątpliwości prawne. W braku możliwości zawarcia ugody Arbiter bankowy wydaje orzeczenie na posiedzeniu niejawnym, a w razie konieczności po przeprowadzeniu rozprawy. Ugoda zawarta przed Arbitrem bankowym zostaje ujęta również w formę orzeczenia z zaznaczeniem, iż wydane ono zostało w wyniku ugody. Orzeczenia Arbitra bankowego są dla banku ostateczne. Bank jest obowiązany wykonać orzeczenie Arbitra w ciągu 14 dni od dnia otrzymania odpisu orzeczenia. Niezadowolony z rozstrzygnięcia konsument może skierować sprawę na drogę postępowania sądowego.

4. Sprawy związane z wydawaniem i używaniem elektronicznych instrumentów płatniczych

Postępowanie w tym trybie znajduje zastosowanie na żądanie „Posiadacza” wówczas, gdy strony nie sporządziły zapisu na sąd polubowny. „Posiadaczem” jest osoba fizyczna, osoba prawna lub inny podmiot, które na podstawie umowy o elektroniczny instrument płatniczy dokonują w swoim imieniu i na swoją rzecz operacji określonych w umowie. Pozwany może sprzeciwić się prowadzeniu sprawy w omawianym trybie nie później, niż w odpowiedzi na pozew.

Do góryDo góry

Regulacja w powszechnie obowiązujących przepisach prawa ogranicza się do ustanowienia możliwości zastosowania omawianego postępowania oraz do wskazania sądów właściwych. Regulacja ta została zamieszczona w ustawie z dnia 12 września 2002r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dziennik Ustaw Nr 169, poz. 1385) oraz rozporządzeniu z dnia 24 września 2002r. w sprawie określenia sądów polubownych właściwych do rozpoznawania spraw związanych z wydawaniem i używaniem elektronicznych instrumentów płatniczych (Dziennik Ustaw Nr 175, poz. 1703 z 2003r.).

W omawianym postępowaniu mogą być rozwiązywane sprawy związane z wydawaniem i używaniem elektronicznych instrumentów płatniczych. Sądami właściwymi do rozpoznawania sporów w tym postępowaniu są dwa stałe sądy polubowne: Sąd Polubowny przy Związku Banków Polskich oraz Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie.

Użyteczne adresy internetowe:

5. Odwołanie od rozstrzygnięcia protestu złożonego wobec czynności podjętych przez zamawiającego w toku postępowania o zamówienie publiczne

Postępowanie jest uregulowane przepisami ustawy z dnia 10 czerwca 1999r. o zamówieniach publicznych (Dziennik Ustaw Nr 72, poz. 664 z 2002r.) oraz rozporządzenia z dnia 14 czerwca 2002r. w sprawie Regulaminu postępowania przy rozpatrywaniu odwołań w sprawach o udzielanie zamówień publicznych (Dziennik Ustaw Nr 85, poz. 772).

Do góryDo góry

W omawianym trybie są rozpatrywane spory pomiędzy dostawcą, wykonawcą lub organizacjami pracodawców i przedsiębiorców dostawców lub wykonawców z jednej strony, a zamawiającym z drugiej strony. Odwołanie przysługuje od rozstrzygnięcia lub odrzucenia protestu przez zamawiającego, bądź też w przypadku braku rozpatrzenia protestu w terminie. Zainteresowanymi są podmioty, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez zamawiającego określonych w ustawie zasad udzielania zamówień. Protest zgłasza się do zamawiającego wobec czynności podjętych przez zamawiającego w toku postępowania o zamówienie publiczne.

Obowiązujące przepisy zawierają szereg uregulowań mających na celu zapewnienie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sporu. Odwołanie jest rozpatrywane przez zespół trzech arbitrów wskazanych przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z prowadzonej przez niego listy. Arbiter przy rozpoznawaniu odwołania nie jest reprezentantem żadnego z uczestników postępowania, ani też Prezesa Urzędu. Na listę arbitrów może zostać wpisana jedynie osoba, która oprócz szeregu innych wymagań, z wynikiem pozytywnym złoży egzamin ze znajomości przepisów tworzących system zamówień publicznych oraz złoży ślubowanie.

Strona może wnieść odwołanie osobiście. Adwokat, o ile zostanie ustanowiony w sprawie, jest pełnomocnikiem procesowym.

Odwołanie wnosi się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, złożenie odwołania w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do Prezesa Urzędu.

Sprawa jest rozpoznawana wstępnie na posiedzeniu, a następnie na jawnej rozprawie. W razie prawidłowego zawiadomienia o terminie posiedzenia (rozprawy) niestawiennictwo uczestnika nie tamuje rozpoznania sprawy.

Do góryDo góry

Na rozprawie może być prowadzone postępowanie dowodowe. Dowody mogą być przy tym przeprowadzane z urzędu. Na wniosek uczestnika postępowania zespół arbitrów wyłącza jawność rozprawy w całości lub w części, jeżeli uczestnik postępowania uprawdopodobni, że przy rozpatrywaniu odwołania może zostać ujawniona informacja, której ujawnienie narusza tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W razie wyłączenia jawności rozprawy, rozprawa odbywa się wyłącznie z udziałem uczestników postępowania, ich przedstawicieli oraz pełnomocników.

Jest to postępowanie odpłatne. Uczestnicy ponoszą koszty postępowania stosowanie do jego wyników. Wpis od odwołania wynosi obecnie 5.423 PLN. Do kosztów postępowania zalicza się koszty ponoszone przez Urząd Zamówień Publicznych, obejmujące wynagrodzenia za czynności arbitrów i ich uzasadnione wydatki oraz wydatki i opłaty związane z wykonywanymi czynnościami organizacyjno-technicznymi, przy czym kwotę uiszczoną tytułem wpisu zalicza na poczet tych kosztów. W przypadku, gdy ostatecznie koszty te są niższe lub wyższe od kwoty wpisu, następuje odpowiednio zwrot lub obowiązek dopłaty kosztów na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych. Ponadto do kosztów postępowania zalicza się uzasadnione koszty uczestników postępowania, w wysokości określonej na podstawie rachunków przedłożonych do akt sprawy, w tym kwotą wpisu.

Zespół arbitrów orzeka wyrokiem o uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania oraz o kosztach. Uwzględniając odwołanie zespół arbitrów może nakazać dokonanie lub powtórzenie czynności zamawiającego albo ją unieważnić, za wyjątkiem podpisania umowy. Na wyrok zespołu arbitrów stronom postępowania odwoławczego przysługuje skarga do Sądu Okręgowego w Warszawie za pośrednictwem prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Skarga na wyrok przysługuje również Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych.

Do góryDo góry

Użyteczny adres internetowy: www.uzp.gov.pl.

6. Postępowanie polubowne przed sądami lekarskimi

Możliwość rozpoznania sprawy w tym postępowaniu wynika z przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o izbach lekarskich (Dziennik Ustaw Numer 30, poz. 158 z późniejszymi zmianami). W pozostałym zakresie znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu polubownym.

Sprawa podlega rozpoznaniu przed sądem lekarskim, jako sądem polubownym, za pisemną zgodą stron.

W postępowaniu przed sądem lekarskim, jako sądem polubownym, mogą być rozpoznawane spory dotyczące wykonywania zawodu lekarza, między lekarzami oraz między lekarzami a innymi pracownikami służby zdrowia, a także między lekarzami a innymi osobami lub instytucjami służby zdrowia. Wchodzą tu więc w grę sprawy o prawa majątkowe, na przykład o naprawienie szkody będącej następstwem błędu sztuki lekarskiej, sprawy o prawa niemajątkowe, na przykład spory pomiędzy lekarzami o usunięcie niemajątkowych skutków wzajemnych nielojalnych zachowań, roszczenie pacjenta o udzielenie pełnej informacji co do rozpoznania jego choroby i rokowań oraz sprawy ze stosunku pracy, na przykład roszczenie lekarza o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia umowy o pracę i o przywrócenie do pracy.

Postępowanie toczy się przed okręgowymi sądami lekarskimi. Organizację i skład okręgowych sądów lekarskich uregulowano w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 26 września 1990 roku w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Skład orzekający ustala Przewodniczący sądu, strony nie mają zatem swobody w wyborze arbitrów.

Do góryDo góry

Pełnomocnikiem procesowym strony w tym postępowaniu może być każda osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Nie ma przymusu adwokackiego.

Wydaje się, że do orzeczeń o kosztach procesu stosuje się odpowiednio regulacje postępowania cywilnego, a więc sąd lekarski w wyroku orzeka o kosztach stosownie do okoliczności sprawy zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, stosunkowego rozdzielenia kosztów czy też słuszności. Nie ma przeszkód by strony zawarły umowę co do rozliczenia kosztów. Wynagrodzenie sędziego i zwrot jego wydatków reguluje umowa stron. W braku umowy o wysokości wynagrodzenia i zwrocie wydatków orzeka sąd powszechny.

Złożenie przez obie strony w sądzie lekarskim oświadczeń o wyrażeniu zgody na rozpatrzenie sprawy przed sądem polubownym przerywa bieg przedawnienia. Strony mogą same określić tryb postępowania, a w braku takich wskazań uczyni to według uznania sąd lekarski rozpoznający sprawę. Od uznania sądu lekarskiego zależy również, czy posiedzenie ma odbywać się jawnie, czy też jedynie z udziałem stron i pełnomocników.

Postępowanie polubowne przed sądami lekarskimi jest zawsze jednoinstancyjne i kończy się wyrokiem. Skutki wyroku i postępowanie po wydaniu wyroku oraz czynności sądu powszechnego w zakresie kontroli i nadzoru nad wyrokiem sądu lekarskiego są analogiczne jak w przypadku postępowania przed sądem polubownym.

Przydatny adres internetowy: www.nil.org.pl.

7. Postępowanie polubowne przed sądami lekarsko - weterynaryjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w tym postępowaniu wynika z przepisów ustawy z dnia 21 grudnia 1990 roku o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko – weterynaryjnych (jednolity tekst Dziennik Ustaw Numer 187, poz. 1567 z 2002 roku). W pozostałym zakresie znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu polubownym.

Do góryDo góry

Sprawa podlega rozpoznaniu przed sądem lekarsko – weterynaryjnym, jako sądem polubownym, za pisemną zgodą stron.

W postępowaniu przed sądem lekarsko - weterynaryjnym, jako sądem polubownym, mogą być rozpoznawane spory między lekarzami weterynarii oraz między lekarzami weterynarii a innymi pracownikami instytucji weterynaryjnych, a także między lekarzami weterynarii a innymi osobami lub instytucjami, jeżeli spory te dotyczą wykonywania zawodu lekarza weterynarii.

Postępowanie toczy się przed okręgowymi sądami lekarsko – weterynaryjnymi.

W pozostałym zakresie postępowanie jest analogiczne do postępowania polubownego przed sądami lekarskimi.

8. Postępowanie polubowne przed sądami aptekarskimi

Możliwość rozpoznania sprawy w tym postępowaniu wynika z przepisów ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 roku o izbach aptekarskich (jednolity tekst Dziennik Ustaw Numer 9, poz. 108 z 2003 roku). W pozostałym zakresie znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu polubownym.

Sprawa podlega rozpoznaniu przed sądem aptekarskim, jako sądem polubownym, za pisemną zgodą stron.

W postępowaniu przed sądem aptekarskim, jako sądem polubownym, mogą być rozpoznawane spory między farmaceutami oraz między farmaceutami a innymi pracownikami służby zdrowia, a także między farmaceutami a innymi osobami lub instytucjami, jeżeli spory te dotyczą wykonywania zawodu faramceuty.

Postępowanie toczy się przed okręgowymi sądami aptekarskimi.

W pozostałym zakresie postępowanie jest analogiczne do postępowania polubownego przed sądami lekarskimi.

Do góryDo góry

9. Postępowanie polubowne przed organami samorządu pielęgniarek i położnych

Możliwość rozpoznania sprawy w tym postępowaniu wynika z przepisów ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 roku o samorządzie pielęgniarek i położnych (jednolity tekst Dziennik Ustaw Numer 41, poz. 178). W pozostałym zakresie znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu polubownym.

Sprawa podlega rozpoznaniu w omawianym postępowaniu za pisemną zgodą stron.

W postępowaniu przed sądem samorządu pielęgniarek i położnych, jako sądem polubownym, mogą być rozpoznawane spory między samymi pielęgniarkami i położnymi, między pielęgniarkami i położnymi a innymi pracownikami lub instytucjami służby zdrowia, a także między pielęgniarkami i położnymi a innymi osobami, jeżeli spory te dotyczą wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej.

Postępowanie toczy się przed okręgowymi sądami samorządu pielęgniarek i położnych.

W pozostałym zakresie postępowanie jest analogiczne do postępowania polubownego przed sądami lekarskimi.

10. Postępowanie polubowne przed okręgowymi sądami samorządu zawodowego architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów

Możliwość rozpoznania sprawy w tym postępowaniu wynika z przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o samorządzie zawodowym architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dziennik Ustaw numer 5, poz. 42 z 2001 roku). W pozostałym zakresie znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu polubownym.

Do góryDo góry

Sprawa podlega rozpoznaniu przed sądem samorządu zawodowego architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów na wniosek członka izby i za pisemną zgodą wszystkich stron.

W postępowaniu mogą być rozpoznawane spory między członkami izb architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, a także między członkami tych izb a innymi podmiotami, jeżeli spory te dotyczą wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie lub zawodu urbanisty.

Postępowanie toczy się przed okręgowymi sądami samorządu zawodowego architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

W pozostałym zakresie postępowanie jest analogiczne do postępowania polubownego przed sądami lekarskimi.

11. Mediacja i arbitraż w sporach zbiorowych i zakładowych

Przeprowadzenie postępowania mediacyjnego jest konieczne przed podjęciem akcji strajkowej. Postępowanie zostało uregulowane w przepisach ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dziennik Ustaw Numer 55, poz. 236) oraz rozporządzenia z dnia 16 sierpnia 1991 roku w sprawie trybu postępowania przed kolegiami arbitrażu społecznego (Dziennik Ustaw Numer 73, poz. 324) .

Mediatora ustalają wspólnie strony sporu zbiorowego, może być nim osoba z listy ustalonej przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. W braku porozumienia, mediatora z listy wyznacza Minister Pracy i Polityki Socjalnej.

Koszty postępowania mediacyjnego, na które składa się wynagrodzenie mediatora
i zwrot wydatków, ponoszą strony sporu zbiorowego w równych częściach, chyba że uzgodnią inaczej. W razie udokumentowanego przez strony braku środków koszty mediacji pokrywa Minister Pracy i Polityki Socjalnej.

Do góryDo góry

Jeżeli w związku z żądaniem objętym sporem jest konieczne ustalenie sytuacji ekonomiczno-finansowej zakładu pracy, mediator może zaproponować przeprowadzenie w tej sprawie ekspertyzy. W braku odmiennej umowy koszty ekspertyzy obciążają zakład pracy.

Postępowanie mediacyjne kończy się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie braku porozumienia - sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem stanowisk stron. Czynności tych dokonuje się przy udziale mediatora.

Nieosiągnięcie porozumienia rozwiązującego spór zbiorowy w postępowaniu mediacyjnym uprawnia do podjęcia akcji strajkowej.

Podmiot prowadzący spór zbiorowy w interesie pracowników może, nie korzystając z prawa do rozpoczęcia akcji strajkowej, podjąć próbę rozwiązania sporu przez poddanie go rozstrzygnięciu kolegium arbitrażu społecznego.

Spór zakładowy rozpoznaje kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie okręgowym, w którym utworzony jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Spór wielozakładowy rozpoznaje Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym.

Orzeczenie kolegium zapada większością głosów. Jeżeli żadna ze stron przed poddaniem sporu rozstrzygnięciu kolegium nie postanowi inaczej, orzeczenie to wiąże strony.

12. Postępowanie mediacyjne w sprawach karnych

Postępowanie mediacyjne w sprawach karnych zostało uregulowane w artykule 23a Kodeksu postępowania karnego oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13
czerwca 2003 roku w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dziennik Ustaw Numer 108, poz. 1020).

Do góryDo góry

Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego i oskarżonego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym. Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż jeden miesiąc.

W toku postępowania mediator nawiązuje kontakt z pokrzywdzonym i podejrzanym lub oskarżonym, przeprowadza z nimi spotkania indywidualne oraz spotkanie mediacyjne, służy pomocą w sformułowaniu treści ugody oraz sprawdza wykonanie wynikających z niej zobowiązań.

Mediator po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego składa sprawozdanie z jego przebiegu i wyników.

Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa.

Pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji są uwzględniane przez Sąd przy wymiarze kary.

Ponadto pozytywne wyniki mediacji stanowią przesłankę pozwalającą na ominięcie zakazu stosowania warunkowego umorzenia postępowania wobec sprawców występków zagrożonych karą surowszą niż 3 lata pozbawienia wolnoœci, podnosząc ten maksymalny pułap do lat 5.

13. Postępowanie mediacyjne pomiędzy konsumentami a przedsiębiorcą

Jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, wojewódzki inspektor inspekcji handlowej podejmuje działania mediacyjne w celu polubownego zakończenia sporu cywilnoprawnego między konsumentem a przedsiębiorcą.

Postępowanie mediacyjne wszczyna się na wniosek konsumenta lub z urzędu, jeżeli wymaga tego ochrona interesu konsumenta.

W toku postępowania mediacyjnego wojewódzki inspektor inspekcji handlowej zapoznaje przedsiębiorcę z roszczeniem konsumenta, przedstawia stronom sporu przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz ewentualne propozycje polubownego zakończenia sporu.

Do góryDo góry

Odstąpienie od postępowania mediacyjnego następuje w sytuacji, gdy w wyznaczonym terminie sprawa nie została polubownie zakończona oraz w razie oświadczenia co najmniej przez jedną ze stron, że nie wyraża zgody na polubowne zakończenie sprawy.

14. Postępowanie mediacyjne przed Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej (KIG) w Warszawie

Postępowanie jest wszczynane na wniosek przed wszczęciem postępowania przed Sądem Arbitrażowym lub sądem powszechnym. Może być prowadzone, gdy druga strona wyrazi na to zgodę. Mogą być za jego pomocą rozstrzygane spory o prawa majątkowe o charakterze międzynarodowym i krajowym powstałe w związku z określonym umownym lub pozaumownym stosunkiem prawnym.

Wszelkie oświadczenia, wyjaśnienia i propozycje stron złożone w trakcie postępowania w związku z możliwością ugodowego zakończenia sporu, nie mogą być powoływane i brane pod uwagę w postępowaniu arbitrażowym, chyba że strony postanowią inaczej.

Wniosek podlega opłacie rejestracyjnej. Ponadto postępowanie podlega opłacie mediacyjnej wynikającej z Taryfy za czynności sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej.

Strony wyznaczają mediatora z listy prowadzonej przez Sąd. W braku wyznaczenia mediatora przez strony wyznacza go Prezes Sądu. Mediator organizuje spotkanie pojednawcze. Przed spotkaniem mediator ma prawo kontaktować się ze stronami. Na spotkaniu mediator przedstawia stronom propozycję polubownego uregulowania sporu.

W przypadku nakłonienia stron do zawarcia ugody mediator sporządza protokół, określający warunki i treść ugody. Protokół podpisują strony i mediator.

Na zgodny wniosek stron na podstawie zawartej ugody może zostać wydany wyrok. Wówczas jest to już rozstrzygnięcie ostateczne.

Dalsze informacje

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Polska - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 16-08-2005

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania