Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Węgry

Ostatnia aktualizacja: 21-02-2008
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Węgry

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

Na początek pytanie ogólne: jakie metody alternatywnego rozstrzygania sporów wyróżnia się na Węgrzech? Na początek pytanie ogólne: jakie metody alternatywnego rozstrzygania sporów wyróżnia się na Węgrzech?
Czy korzystanie z różnych form alternatywnego rozstrzygania sporów (ARS) jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenia sądowego? Czy korzystanie z różnych form alternatywnego rozstrzygania sporów (ARS) jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenia sądowego?
Czy w tym zakresie istnieją regulacje ustawowe? Czy w tym zakresie istnieją regulacje ustawowe?
1. Postępowanie arbitrażowe 1.
2. Ustawa nr I z 2004 r. o sporcie ustanawiająca Stały Trybunał Arbitrażowy do spraw Sportu 2.
3. Mediacja 3.
4. Mediacja w opiece zdrowotnej 4.
5. Mediacja w sprawach ochrony dzieci 5.
6. Pojednawcze postępowanie korporacyjne 6.
Jakie rodzaje sporów można rozstrzygać w drodze ARS? Jakie rodzaje sporów można rozstrzygać w drodze ARS?
Istnieją klauzule umowne dotyczące wykonania umowy, które przed wniesieniem sprawy do sądu nakazują najpierw skorzystać z ARS. Dany spór można skierować na drogę sądową dopiero po wyczerpaniu możliwości takiego postępowania. Czy takie klauzule są wiążące dla stron umowy? Istnieją klauzule umowne dotyczące wykonania umowy, które przed wniesieniem sprawy do sądu nakazują najpierw skorzystać z ARS. Dany spór można skierować na drogę sądową dopiero po wyczerpaniu możliwości takiego postępowania. Czy takie klauzule są wiążące dla stron umowy?
W jaki sposób zadbać o to, aby wykorzystywane metody ARS zapewniły gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez sądy? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji? W jaki sposób zadbać o to, aby wykorzystywane metody ARS zapewniły gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez sądy? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji?
Czy uzyskanie porady prawnej jest konieczne? Jaką rolę odgrywa prawnik w ARS? Czy uzyskanie porady prawnej jest konieczne? Jaką rolę odgrywa prawnik w ARS?
Czy alternatywne rozstrzyganie sporów można prowadzić na odległość? (W szczególności, czy można je prowadzić drogą elektroniczną?) Czy alternatywne rozstrzyganie sporów można prowadzić na odległość? (W szczególności, czy można je prowadzić drogą elektroniczną?)
Czy postępowanie w ramach ARS jest bezpłatne? Jeżeli nie, w jaki sposób dzieli się koszty? Czy w odniesieniu do ARS może zostać przyznana pomoc prawna? Czy postępowanie w ramach ARS jest bezpłatne? Jeżeli nie, w jaki sposób dzieli się koszty? Czy w odniesieniu do ARS może zostać przyznana pomoc prawna?
Czy po bezskutecznym podjęciu próby pozasądowego rozstrzygnięcia sporu istnieje dalej możliwość złożenia sprawy w sądzie? Czy działania podejmowane w związku z ARS mają wpływ na okres przedawnienia sprawy w sądzie? Czy po bezskutecznym podjęciu próby pozasądowego rozstrzygnięcia sporu istnieje dalej możliwość złożenia sprawy w sądzie? Czy działania podejmowane w związku z ARS mają wpływ na okres przedawnienia sprawy w sądzie?
Jaką formę przybiera ugoda w przypadku osiągnięcia porozumienia przez strony w drodze ARS? Co dzieje się w razie braku samoistnego wykonania ugody? Czy można zastosować standardowe postępowanie wykonawcze? Czy sprawę można w dalszym ciągu wnieść do sądu? Jaką formę przybiera ugoda w przypadku osiągnięcia porozumienia przez strony w drodze ARS? Co dzieje się w razie braku samoistnego wykonania ugody? Czy można zastosować standardowe postępowanie wykonawcze? Czy sprawę można w dalszym ciągu wnieść do sądu?

 

Na początek pytanie ogólne: jakie metody alternatywnego rozstrzygania sporów wyróżnia się na Węgrzech?

System prawny Węgier przewiduje dobrze znane rodzaje alternatywnego rozstrzygania sporów (ARS). I tak strony, zamiast kierować sprawę do sądu, mogą podejmować próby rozstrzygania sporów w drodze arbitrażu lub mediacji.

Czy korzystanie z różnych form alternatywnego rozstrzygania sporów (ARS) jest obowiązkowe z mocy prawa lub z mocy warunków orzeczenia sądowego?

Zasadniczo korzystanie przez strony z mechanizmów alternatywnego rozstrzygania sporów w celu rozwiązania sporów nie jest obowiązkowe z mocy prawa.

Czy w tym zakresie istnieją regulacje ustawowe?

W węgierskim systemie prawnym alternatywne rozstrzyganie sporów podlega przepisom prawnym różnych szczebli, głównie ustawom Parlamentu. Zostały one wskazane poniżej.

1. Postępowanie arbitrażowe

Zgodnie z ustawą LXXI z 1994 r. o arbitrażu, zamiast kierować sprawę do sądu można skorzystać z postępowania arbitrażowego, jesli (a) co najmniej jedna ze stron jest zawodowo zaangażowana w działalnosć gospodarczą, której dotyczy spór prawny (jesli nie ma to zastosowania, a prawo tego nie zakazuje, można także podjąć decyzję o rozstrzygnięciu sporu przez sąd arbitrażowy powoływany ad hoc lub przez stały sąd arbitrażowy); (b) jesli strony mogą swobodnie decydować o przedmiocie postępowania; oraz (c) jesli postępowanie arbitrażowe zostało przewidziane przez strony w pisemnej umowie o arbitrażu. Prawo może wyłączać możliwosć rozstrzygania sporów prawnych w drodze arbitrażu, a w niektórych rodzajach powództw cywilnych nie można korzystać z postępowania arbitrażowego.

Do góryDo góry

Arbitrzy muszą być niezależni i bezstronni; nie mogą oni być przedstawicielami stron. W czasie trwania postępowania arbitrom nie wolno przyjmować poleceń. Muszą oni zachować całkowitą poufnosć w związku z faktami, o których się dowiadują, nawet po zakończeniu postępowania. W przypadku stałego sądu arbitrażowego arbitrzy w chwili wyboru/mianowania muszą złożyć stosowne oswiadczenia pisemne.

Jesli przepisy prawa nie stanowią inaczej, stały sąd arbitrażowy działający przy węgierskiej Izbie Handlu i Przemysłu (z siedzibą przy 1055 Budapest, Kossuth tér 6-8) działa jako stały sąd arbitrażowy w sprawach międzynarodowych.

2. Ustawa nr I z 2004 r. o sporcie ustanawiająca Stały Trybunał Arbitrażowy do spraw Sportu

W niektórych sprawach związanych ze sportem Stały Trybunał Arbitrażowy do spraw Sportu, na wniosek stron, nakłania strony do zawarcia porozumienia. Wspomniane sprawy to głównie spory prawne między stowarzyszeniami sportowymi a ich członkami, spory między członkami stowarzyszeń sportowych dotyczące ich działalności w stowarzyszeniu sportowym oraz spory między stowarzyszeniami/organizacjami sportowymi lub ludźmi sportu i ekspertami do spraw sportu. Stały Trybunał Arbitrażowy do spraw Sportu działa na mocy upoważnienia Krajowego Stowarzyszenia Sportowego. Prezydium wybiera prezesa i co najmniej 15 członków na okres czterech lat spośród prawników posiadających szczególne kwalifikacje prawne i co najmniej pięcioletnią praktykę prawniczą w dziedzinie sportu. Prezydium wybiera dwóch członków Stałego Trybunału Arbitrażowego do spraw Sportu na podstawie rekomendacji węgierskiego Komitetu Olimpijskiego.

Do góryDo góry

Poza wyjątkami przewidzianymi przez przepisy prawa, do postępowania stosowanego przez Stały Trybunał Arbitrażowy do spraw Sportu stosuje się przepisy ustawy LXXI z 1994 r. o arbitrażu.

3. Mediacja

Na mocy ustawy LV z 2002 r. o mediacji strony (osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowosci prawnej, inne organizacje) sporu cywilnego związanego z ich prawami osobistymi i majątkowymi mogą, jesli tak uzgodnią oraz jesli prawo nie ogranicza ich prawa do rozporządzania, skorzystać z mediacji w celu znalezienia rozwiązania sporu. Mogą one wszcząć takie postępowanie poprzez zwrócenie się do mediatora. Ustawa okresla zakres spraw cywilnych, w których mediacja nie jest możliwa oraz sytuacje, gdy przepisów ustawy nie można stosować do mediacji i postępowania pojednawczego regulowanego przez inne ustawy lub do mediacji w postępowaniu arbitrażowym. Ministerstwo Sprawiedliwosci publikuje rejestr mediatorów na swojej stronie: www.im.hu Deutsch - English - français - magyar.

4. Mediacja w opiece zdrowotnej

Zgodnie z ustawą CXVI z 2000 r. o mediacji w opiece zdrowotnej z postępowania mediacyjnego można korzystać w celu pozasądowego rozstrzygania sporów prawnych dotyczących swiadczenia usług przez dostawców usług zdrowotnych na rzecz pacjentów oraz w celu zapewnienia szybkiego i skutecznego egzekwowania praw stron. Strony muszą przedłożyć wniosek o mediację w regionalnej izbie ekspertów sądowych z siedzibą zlokalizowaną najbliżej miejsca zamieszkania pacjenta lub miejsca, w którym swiadczone są dane usługi zdrowotne. Dostawca usług zdrowotnych musi udostępnić w miejscu publicznym rejestr regionalnych izb ekspertów sądowych. Rejestr mediatorów w sprawach opieki zdrowotnej prowadzi węgierska Izba Ekspertów Sądowych (1027 Budapest, Bem rakpart 33-34., I. 122.).

Do góryDo góry

5. Mediacja w sprawach ochrony dzieci

Zgodnie z poprawką z 2003 r. do dekretu nr 149/1997 (IX. 10.) Korm. w sprawie agencji do spraw opieki nad dziećmi, ochrony dzieci i zarządzania opieką nad dziećmi, mediacja w sprawach ochrony dzieci została wprowadzona z dniem 1 stycznia 2005 r. w sprawach, w których rodzice lub inne osoby upoważnione do utrzymywania kontaktów nie mogą dojść do porozumienia w kwestii sposobu lub czasu kontaktów. Postępowanie mediacyjne w sprawach ochrony dzieci można wszcząć na podstawie wspólnego wniosku stron przedłożonego mediatorowi w sprawach ochrony dzieci. Rejestr mediatorów w sprawach ochrony dzieci prowadzi Krajowy Instytut Rodziny i Polityki Społecznej. Wgląd do rejestru jest możliwy w oficjalnej siedzibie Sądu Opiekuńczego i służb do spraw opieki nad dziećmi.

6. Pojednawcze postępowanie korporacyjne

  1. Służby do spraw Mediacji i Arbitrażu z zakresu prawa pracy ustanowione na mocy ustawy XXII z 1992 r. o kodeksie pracy zajmują się głównie rozstrzyganiem sporów związanych z układami zbiorowymi pracy. Organ ten wykonuje trzy rodzaje działalnosci, a mianowicie: prowadzi postępowanie pojednawcze, mediacyjne i arbitrażowe. Z usług mediacyjnych tego organu można także korzystać do rozstrzygania sporów prywatnych z zakresu prawa pracy, lecz przepisy prawa nie nakładają na strony takiego obowiązku.
  2. W celu egzekwowania praw konsumentów ustawa CLV z 1997 r. o ochronie konsumentów ustanowiła organy rozjemcze działające przy regionalnych izbach gospodarczych. Organy rozjemcze zajmują się przede wszystkim pozasądowym rozstrzyganiem sporów w sprawach konsumenckich dotyczących stosowania zasad jakosci i bezpieczeństwa towarów i usług oraz odpowiedzialnosci cywilnej z tytułu wad produktu, a także zawierania i wykonywania umów. Celem postępowania prowadzonego przez organ rozjemczy jest rozstrzyganie sporów między konsumentami a przedsiębiorstwami w drodze porozumienia, a w przypadku nieosiągnięcia tego celu - wydanie orzeczenia sądu w interesie szybkiego, skutecznego i prostego egzekwowania praw konsumentów. Organy te nie są własciwe do rozstrzygania sporów, dla których przepis prawa przewiduje własciwosć innej władzy. Postępowanie pojednawcze wszczyna się na wniosek konsumenta lub, w przypadku kilku konsumentów i z ich upoważnienia, organizacji cywilnej reprezentującej interesy konsumentów.

Jakie rodzaje sporów można rozstrzygać w drodze ARS?

Z ARS można korzystać w sporach cywilnych i handlowych, o ile możliwości korzystania z nich nie są ograniczone przez żaden przepis prawny.

Do góryDo góry

Istnieją klauzule umowne dotyczące wykonania umowy, które przed wniesieniem sprawy do sądu nakazują najpierw skorzystać z ARS. Dany spór można skierować na drogę sądową dopiero po wyczerpaniu możliwości takiego postępowania. Czy takie klauzule są wiążące dla stron umowy?

W sprawach cywilnych i handlowych umowy zawarte między stronami mogą stanowić, że w celu rozstrzygnięcia sporów związanych z klauzulami umownymi należy, zamiast kierowania sprawy do sądu, poddać ją pod arbitraż. Jeśli umowa zawiera taką klauzulę, jest ona wiążąca dla stron.

W jaki sposób zadbać o to, aby wykorzystywane metody ARS zapewniły gwarancje porównywalne z tymi oferowanymi przez sądy? W szczególności, jak zagwarantować poufność negocjacji?

Postępowanie w ramach ARS jest regulowane przez instrumenty prawne wysokiego szczebla, ustawy parlamentarne i dekrety rządowe zawierające rygorystyczne przepisy dotyczące trybu postępowania i wymogu poufności. Przepisy te gwarantują, że ARS jest równie wiarygodne, co postępowanie sądowe.

Czy uzyskanie porady prawnej jest konieczne? Jaką rolę odgrywa prawnik w ARS?

Przy korzystaniu z ARS reprezentacja przedstawiciela prawnego i uzyskanie porady prawnej nie są konieczne. Strony mogą swobodnie decydować, czy wnosić o ustanowienie przedstawiciela prawnego (posiadającego pełnię uprawnień), uzyskanie porady prawnej lub informacji poprzez zwrócenie się do prawnika lub notariusza, czy też ubiegać się o poradę prawną w ramach systemu instytucji pomocy prawnej dla osób gorzej sytuowanych społecznie, przewidzianego w ustawie LXXX z 2003 r. o pomocy prawnej.

Do góryDo góry

Czy alternatywne rozstrzyganie sporów można prowadzić na odległość? (W szczególności, czy można je prowadzić drogą elektroniczną?)

Nie.

Czy postępowanie w ramach ARS jest bezpłatne? Jeżeli nie, w jaki sposób dzieli się koszty? Czy w odniesieniu do ARS może zostać przyznana pomoc prawna?

Zasady regulujące różne typy postępowania jasno określają system płatności kosztów ponoszonych przez strony. W niektórych przypadkach strony mogą swobodnie uzgodnić opłaty i koszty ponoszone w trakcie postępowania, podczas gdy w innych sprawach kwoty te są określane przez przepisy prawne. W postępowaniu arbitrażowym orzeczenie sądu określa wysokość kosztów oraz stronę, która je ponosi. W postępowaniu mediacyjnym strony i mediator mogą swobodnie uzgodnić wysokość opłat i kosztów oraz stronę, która poniesie dane koszty; jeśli strony nie są w stanie dojść do porozumienia co do tej ostatniej kwestii, ponoszą koszty w równych proporcjach. W postępowaniu mediacyjnym w opiece zdrowotnej opłaty i koszty określa prawo, lecz strony mogą swobodnie uzgodnić sposób ich poniesienia.

W dniu 1 kwietnia 2004 r. weszła w życie ustawa LXXXX z 2003 r. o pomocy prawnej i od tego momentu osoby kwalifikujące się do uzyskania pomocy prawnej na mocy ustawy mogą uzyskać informacje od podmiotu udzielającego pomocy prawnej co do możliwości rozstrzygnięcia sporu prawnego na drodze pozasądowej. Podmiot udzielający pomocy prawnej może także sporządzić dokument mogący pomóc w rozstrzygnięciu sporu. Państwo uiszcza honorarium doradcy prawnego lub wypłaca zaliczkę na poczet tego honorarium zgodnie z dochodem i stanem majątkowym osoby, na rzecz której pomoc jest świadczona.

Do góryDo góry

W postępowaniu mediacyjnym w opiece zdrowotnej strony swobodnie uzgadniają, kto ponosi koszty. Jeśli strony nie są w stanie dojść do porozumienia, przepisy prawa określają, kto w danej sprawie powinien ponieść koszty. Co do zasady stanowią one, że koszty ogólne postępowania należy równo podzielić między strony. Odrębny przepis określa koszty ogólne i dodatkowe tego postępowania.

Czy po bezskutecznym podjęciu próby pozasądowego rozstrzygnięcia sporu istnieje dalej możliwość złożenia sprawy w sądzie? Czy działania podejmowane w związku z ARS mają wpływ na okres przedawnienia sprawy w sądzie?

Od orzeczenia wydanego przez sąd arbitrażowy odwołanie nie przysługuje. W niektórych określonych przez prawo przypadkach strona lub osoba, której dotyczy postanowienie zawarte w orzeczeniu, może, w ciągu 60 dni od daty doręczenia orzeczenia, zwrócić się do sądu z wnioskiem o jego unieważnienie (np. jeśli strona, która zawarła porozumienie arbitrażowe, nie miała zdolności prawnej lub nie była do tego właściwa; jeśli umowa arbitrażowa jest nieważna zgodnie z przepisami systemu prawnego ją regulującego lub, w braku przepisu wskazującego system prawny, zgodnie z prawem węgierskim; jeśli strony nie były właściwie powiadomione o wyznaczeniu arbitra lub o postępowaniu arbitrażowym, lub nie mogły w inny sposób przedstawić swojej sprawy; jeśli orzeczenie dotyczyło sporu, do którego klauzula arbitrażowa nie miała zastosowania lub którego nie obejmują postanowienia umowy arbitrażowej itp.).

Możliwość unieważnienia jest wyłączona w przypadku niedotrzymania wspomnianego wyżej terminu 60 dni.

Do góryDo góry

Jeśli w trakcie postępowania strony dojdą do porozumienia w sporze, sąd arbitrażowy wydaje postanowienie zamykające postępowanie. Na wniosek stron sąd arbitrażowy włączy porozumienie (wraz z określonymi w nim warunkami) do orzeczenia pod warunkiem, że uważa porozumienie za zgodne z przepisami prawa. Moc porozumienia włączonego do orzeczenia sądu arbitrażowego równa się mocy orzeczenia wydanego przez sąd.

Zgodnie z ustawą o mediacji w chwili zakończenia postępowania mediacyjnego strony mogą skierować swój spór do sądu, ponieważ porozumienia zawierane w trakcie postępowania mediacyjnego nie są oficjalnie wykonalne.

Sprawę można skierować do sądu przed upływem ogólnych terminów przedawnienia. Wszczęcie postępowania mediacyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia.

Jaką formę przybiera ugoda w przypadku osiągnięcia porozumienia przez strony w drodze ARS? Co dzieje się w razie braku samoistnego wykonania ugody? Czy można zastosować standardowe postępowanie wykonawcze? Czy sprawę można w dalszym ciągu wnieść do sądu?

Orzeczenie sądu arbitrażowego wywiera takie same skutki, jak prawomocne orzeczenie sadowe i stosuje się do niego przepisy prawa dotyczące wykonywania orzeczeń sądowych.

W przypadku spełnienia niezbędnych warunków właściwy sąd lokalny dołącza tytuł egzekucyjny do wiążącej decyzji organu rozjemczego do spraw ochrony konsumentów lub komisji do spraw mediacji w opiece zdrowotnej oraz do porozumienia zawartego przed komisją do spraw mediacji w opiece zdrowotnej.

Porozumienie dotyczące kontaktów zawarte w wyniku postępowania mediacyjnego w sprawie ochrony dzieci należy złożyć w sądzie opiekuńczym w ciągu 8 dni. Sąd opiekuńczy zatwierdza porozumienie na wniosek stron. Jeśli osiągnięcie porozumienia w drodze mediacji okaże się niemożliwe, sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie.

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Węgry - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 21-02-2008

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania